Mặt trời đã xuống khe núi Nà Đoóc, dát nắng vàng lên những thảm rừng xanh ngắt dọc biên giới. Một lão nông tóc điểm bạc rảo bước đi lên cột mốc số 9. Ông lão nghiêng mình kính cẩn trước cột mốc đã xanh rêu, rồi thận trọng kiểm tra từng viên đá nơi chân mốc. Với bà con thôn giáp biên Pá Chí, việc làm của lão nông ấy đã quen thuộc suốt 5 năm qua, một tuần hai buổi, bất kể ngày mưa hay nắng... Và không biết tự lúc nào, những người dân trong thôn cũng có thói quen mỗi lần lên rừng sản xuất đều tự giác thăm nom, tu sửa đoạn đường biên, cột mốc quốc gia trên địa bàn của thôn với một niềm thành kính, tự hào.

Trưởng thôn Pá Chí và cột mốc số 9

Để gặp được lão nông đáng kính đó, chúng tôi phải băng qua những triền núi quanh co của xã Thanh Long (huyện Văn Lãng, Lạng Sơn). Sau cơn mưa xuân ấm áp, vùng biên được khoác lên màu xanh của bạt ngàn rừng thông mơn mởn. 35 nóc nhà của thôn Pá Chí ngập trong hương hoa hồi ngây ngất, tất cả những ô cửa đều hướng ra đường biên. Ở đó, các ruộng lúa, vườn cây đang lên xanh tốt báo hiệu một mùa xuân no ấm. Trước khung cảnh trù phú và thanh bình, ít ai ngờ rằng trước năm 2000, Pá Chí còn là “ốc đảo” của huyện Văn Lãng. Cả một vùng đồi núi trải dài hơn 3,5km bị hoang hóa, cằn cỗi. Điều kiện sản xuất của bà con vốn đã gặp rất nhiều khó khăn do thiếu đất canh tác, nguồn nước sản xuất khan hiếm. Đã không ít lần người Pá Chí rục rịch đi tìm nơi ở mới. Nhưng có một người quyết tâm bám trụ biên giới với một tâm niệm: Đất đai của ông cha, phải sống và gìn giữ cho muôn đời sau. Ông chính là trưởng thôn Lăng Văn Slâng, lão nông đáng kính đã tự đứng ra nhận trách nhiệm gìn giữ, bảo vệ cột mốc số 9. “Tôi tự hào là một người dân được sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng và bản sắc văn hóa này, cần phải góp sức mình tham gia bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ biên giới mà bao thế hệ đã dày công gây dựng”-Trưởng thôn Slâng xúc động nói.

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với ngọn núi Nà Đoóc, thông hiểu địa lý, lịch sử vùng biên như lòng bàn tay, ông suy nghĩ: Để cho nhân dân trong thôn yên tâm làm ăn sản xuất, trước hết phải giữ vững được ổn định an ninh trật tự, giữ vững được chủ quyền biên giới. Hằng tháng trời lăn lộn cùng tổ công tác địa bàn đồn biên phòng Na Hình đến từng hộ gia đình, gặp từng người dân để tuyên truyền, vận động, trưởng thôn Slâng đã thành công khi thuyết phục được bà con bám đất, bám làng. Ông ra xã, lên huyện kiến nghị với các cấp chính quyền tháo gỡ hàng loạt những vướng mắc, bức xúc trong sản xuất và đời sống người dân như: xây dựng đường giao thông, thủy lợi, trường học, y tế… Các buổi tuyên truyền, vận động và uy tín của người trưởng bản đã có hiệu quả rõ rệt. Ai ai cũng nhận thức được: Cùng với vai trò nòng cốt của Bộ đội Biên phòng thì công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới là trách nhiệm của toàn dân mà trực tiếp thường xuyên là chính họ, những hộ dân đứng chân trên địa bàn biên giới. Trưởng thôn Slâng nói, ông “xúc động rơi nước mắt” khi chứng kiến tất cả các hộ dân trong bản ký cam kết và nhận đoạn đường biên, cột mốc biên giới để phối hợp cùng Bộ đội Biên phòng quản lý, bảo vệ. Thôn Pá Chí nhanh chóng trở thành một tiền đồn vững chắc của đồn biên phòng Na Hình vì mỗi người dân đã không quản gian khổ hy sinh, trực tiếp đấu tranh bảo vệ vững chắc 3,5km đường biên giới và cột mốc số 9, vừa giữ vững được chủ quyền lãnh thổ, vừa giữ được mối quan hệ hữu nghị trên biên giới. Trung tá Đàm Ngọc An, Đồn trưởng đồn biên phòng Na Hình cho biết, từ mô hình điểm Pá Chí, huyện Văn Lãng đã lần lượt tổ chức thành công giao đoạn biên giới, cột mốc đến 74 hộ gia đình và 10 thôn giáp biên.

Những cánh rừng mang lại bình yên

Đưa chúng tôi lên khu rừng thông đã cho lấy nhựa, trưởng thôn Slâng phấn chấn: “Nguồn thu nhập chính của thôn chúng tôi từ đây mà ra, bà con ngày càng yên tâm trụ vững trên biên giới”. Đúng thời điểm người Pá Chí đang nản lòng vì cây lúa, cây ngô không sinh trưởng được trên đất cằn, trưởng thôn Slâng và các chiến sĩ biên phòng đã mang những cây thông non lên trồng trên khe Nà Đoóc. Sức sống của cây thông trên núi đá đã xóa tan đi những hoài nghi ban đầu về dự án của đồn biên phòng. Khi rừng thông phủ xanh khe Nà Đoóc cũng là lúc các hộ trong thôn có nguồn thu ổn định, không còn lo cảnh bữa no, bữa đói. Cũng từ ngày người dân gắn bó với rừng, mọi diễn biến xảy ra trên biên giới như xâm canh, xâm cư, phá hoại hoa màu, vi phạm an ninh trật tự… đều được bà con trực tiếp đấu tranh và thông báo cho đồn biên phòng, chính quyền địa phương kịp thời xử lý ngăn chặn và giải quyết hiệu quả các vụ việc.

Chứng kiến những vạt thông cần mẫn vươn lên phủ xanh dãy núi đá tai mèo, tôi càng thấu hiểu vì sao suốt 7 năm qua, cán bộ, chiến sĩ đồn Na Hình đã kiên trì đưa dự án trồng rừng lên sát biên giới. Dự án táo bạo này khởi nguồn chính từ những trăn trở của người dân khi thực hiện phong trào quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc biên giới và an ninh trật tự thôn, bản khu vực biên giới. Người dân sẽ khó lòng tự quản đường biên, cột mốc một cách hiệu quả khi đoạn đường biên được giao chỉ là những sườn núi đầy cỏ dại, không có liên hệ nào với đời sống của gia đình họ. Năm 1999, những hạt thông giống đầu tiên được đưa về ươm trồng tại doanh trại đồn Na Hình. Công sức của những người lính hằng tháng trời vất vả chăm sóc và đưa cây giống về từng thôn, bản hướng dẫn bà con kỹ thuật nuôi trồng đã được đền đáp. Chỉ sau một năm, rừng thông đã phủ dọc 24,5km đường biên giới 3 xã Thụy Hùng, Thanh Long, Trùng Khánh thuộc địa bàn đơn vị quản lý. Hiệu quả kinh tế ngay từ năm đầu tiên đã mang lại cho các hộ tham gia trồng rừng thu nhập thêm từ 5 đến 7 triệu đồng/năm, nhiều hộ đạt hơn 20 triệu đồng/năm. Số tiền này đối với huyện nghèo như Văn Lãng là một nguồn thu lớn và làm thay đổi nhận thức của một số người dân về lợi ích của việc trồng và bảo vệ rừng. Từ thôn Pá Chí, phong trào trồng rừng đã lan tỏa nhanh đến tất cả các thôn giáp biên, thu hút 130 hộ tham gia dự án và trồng được 858,7ha thông, mở ra một hướng thoát nghèo vững chắc cho các xã vùng cao đặc biệt khó khăn. Đồn biên phòng Na Hình tiếp tục tham mưu cho các cấp ủy, chính quyền địa phương chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo mô hình VACR. Nhiều hộ gia đình đã biết tận dụng nguồn vốn từ trồng rừng, ứng dụng khoa học kỹ thuật để hình thành kinh tế trang trại, kinh tế hộ gia đình.

Ông Nông Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Trùng Khánh cho biết: Từ ngày có rừng phòng hộ hữu ích, môi trường sinh thái ở các khu vực khô cằn do thiếu nước được cải thiện rõ rệt. Nhân dân khai hoang phục hóa, cải tạo được hàng chục héc-ta đất bạc màu phục vụ cho trồng lúa nước hai vụ. Hàng trăm lao động dư thừa đã có công ăn việc làm, thu nhập cao từ nghề rừng, tạo tiền đề cho địa phương sớm hoàn thành mục tiêu xóa hết hộ nghèo trước năm 2007.

Chúng tôi háo hức đi dọc cung đường biên giới Lạng Sơn đang được phủ bóng mát bởi 3.300ha rừng phòng hộ và không khỏi khâm phục sức sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn. Ý nghĩa lớn lao của những cánh rừng dọc đường biên không chỉ dừng lại ở con số hơn 1.300 hộ có thu nhập ổn định, mà còn tạo thuận lợi để các xã biên giới và đồn biên phòng phối hợp giao khép kín đoạn biên giới, cột mốc đến từng hộ gia đình tham gia cùng Bộ đội Biên phòng quản lý và bảo vệ. Trong màu xanh của đất trời biên giới, ước mơ về một đường biên giới vững mạnh, an toàn, làm chủ, hòa bình, hữu nghị, cùng hợp tác và phát triển đã thành hiện thực trên vùng phên giậu giàu đẹp này.

Tuấn Long