QĐND - Đề án “Kiện toàn phát triển đội ngũ nhà giáo trong quân đội đến năm 2010” nhằm cụ thể việc thực hiện Nghị quyết số 86 của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) đã đạt được những kết quả quan trọng và tiếp tục triển khai trong giai đoạn 2011-2015 và đến năm 2020. Bộ Quốc phòng đang xây dựng chương trình, kế hoạch, quy hoạch phát triển giáo dục-đào tạo trong quân đội nhằm cụ thể hóa việc thực hiện Chiến lược phát triển nhân lực và Chiến lược phát triển giáo dục của nước ta giai đoạn 2011-2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong đó, việc chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo là một trong những nội dung được quan tâm hàng đầu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo của quân đội.

Cán bộ, giảng viên Khoa Kỹ thuật điều khiển (Học viện Kỹ thuật quân sự) nghiên cứu trang bị phục vụ cho bài giảng.

 

Thực trạng chất lượng

Đề án “Kiện toàn phát triển đội ngũ nhà giáo quân đội đến năm 2010” được triển khai trong 5 năm (2006-2010) đã tạo được bước tiến bộ quan trọng của hệ thống nhà trường quân đội. Số lượng nhà giáo được bổ sung, từng bước khắc phục sự thiếu hụt so với biên chế; từng bước bảo đảm cơ cấu ngành nghề, độ tuổi phục vụ; chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục nâng lên, từng bước đáp ứng chuẩn của Nhà nước và Bộ Quốc phòng.

Khảo sát từ 46 học viện, nhà trường quân đội cho thấy, đội ngũ nhà giáo được bổ sung từ nhiều nguồn như: Học viên, sinh viên tốt nghiệp hạng giỏi, xuất sắc; cán bộ có trình độ học vấn, khả năng sư phạm ở đơn vị; cán bộ, sinh viên tốt nghiệp các trường dân sự, ở nước ngoài các ngành, các chuyên ngành mà quân đội chưa đào tạo. Theo biểu biên chế hiện hành, các học viện, nhà trường quân đội có số lượng nhà giáo cơ bản đáp ứng yêu cầu giảng dạy thường xuyên, chưa đáp ứng yêu cầu có độ dự trữ 20% để nhà giáo có thời gian tham gia nghiên cứu khoa học, đi thực tế đơn vị, đi học tập nâng cao trình độ. Về cơ cấu ngành nghề, nhà giáo ngành khoa học quân sự chiếm 41,5%, ngành khoa học xã hội và nhân văn quân sự chiếm 16,7%, ngành khoa học hậu cần 10,2%, ngành quân y 4,9%, ngành kỹ thuật 12,5% và khoa học cơ bản 13,7%. Độ tuổi nhà giáo đã từng bước hợp lý về cơ cấu, tuổi dưới 35 chiếm 34,12%; từ 36 đến 50 chiếm 48,41%, trên 50 tuổi chiếm 19,12%.

Được sự quan tâm của Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã triển khai đồng bộ Dự án “Kiện toàn phát triển đội ngũ nhà giáo quân đội đến năm 2010”, nên trong giai đoạn 2006-2010, đội ngũ nhà giáo được đào tạo, bồi dưỡng với nhiều cấp độ, hình thức tổ chức khác nhau, từ cấp cơ sở đến cấp Bộ, trình độ nâng lên rõ rệt, đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa. Cụ thể, trình độ học vấn dưới cao đẳng chiếm 7,92%, cao đẳng 5,77%, đại học 59,5%, sau đại học 31,67%. Đáng chú ý là trình độ học vấn sau đại học chủ yếu tập trung ở một số cơ sở đào tạo lớn như: Học viện Quốc phòng, Học viện Kỹ thuật Quân sự, Học viện Quân y, Học viện Khoa học Quân sự, Học viện Hậu cần, Học viện Phòng không-Không quân; khối các trường sĩ quan nhà giáo có trình độ sau đại học chỉ chiếm 25,52% và tỷ lệ là tiến sĩ không cao; khối trường quân sự quân khu, quân đoàn không quá 5%… 

Tuy nhiên, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục quân đội còn có nhiều hạn chế trên nhiều lĩnh vực, nhất là ngoại ngữ, tin học, ứng dụng công nghệ thông tin và các trang thiết bị dạy học hiện đại vào giảng dạy còn thấp so với mặt bằng chung của quốc gia. Một số lượng không nhỏ nhà giáo quân đội kém về khả năng ứng dụng các phần mềm máy tính, mô phỏng và sử dụng ngoại ngữ trong nghiên cứu, giao tiếp, tham gia hội thảo khoa học quốc tế. Số nhà giáo được đào tạo, trải nghiệm qua cương vị thực tiễn bằng cấp, trên cấp đào tạo chưa cao; trình độ, năng lực sư phạm của nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục quân đội đạt chuẩn trình độ, nghiệp vụ sư phạm chỉ đạt 56,6%. Trong hệ thống nhà trường quân đội mới chỉ có 5 trường có khoa sư phạm, đó là Học viện Chính trị, Học viện Lục quân và các trường: Đại học Chính trị, Đại học Trần Quốc Tuấn, Đại học Nguyễn Huệ. Lực lượng nhà giáo ngành kỹ thuật, quân y, hậu cần rất đông đảo, nhưng chưa có khoa chuyên ngành đào tạo sư phạm, điều này khiến các học viện, nhà trường phải gửi đến các trường trong và ngoài quân đội đào tạo hoặc tự bồi dưỡng, nhằm bảo đảm chuẩn hóa đội ngũ.

Giảng viên Bộ môn Khí tài quang học (Khoa Vũ khí, Học viện Kỹ thuật Quân sự) nghiên cứu khí tài mới để xây dựng bài giảng phục vụ giảng dạy. Ảnh: Xuân Giang

 

Lộ trình và giải pháp

Từ kết quả và kinh nghiệm thực hiện Nghị quyết 86 của Quân ủy Trung ương, Đề án “Kiện toàn phát triển đội ngũ nhà giáo quân đội đến năm 2010”, Bộ Quốc phòng đã xây dựng lộ trình, đề ra các biện pháp thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục quân đội.

Trước hết, Bộ Quốc phòng chỉ đạo các cơ quan chức năng nghiên cứu xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai các Chiến lược phát triển nhân lực, Chiến lược phát triển giáo dục của nước ta giai đoạn 2011-2020; thông qua Đề án tổ chức biên chế mới của Bộ Quốc phòng để chuẩn hóa về tổ chức, biên chế các học viện, nhà trường toàn quân. Việc chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo, cán bộ giáo dục quân đội vừa bảo đảm chuẩn Nhà nước vừa bảo đảm chuẩn của Bộ Quốc phòng, do đó có lộ trình ngắn hạn, dài hạn, theo năm học và theo giai đoạn 3 năm, 5 năm. Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục quân đội theo các tiêu chí về học vấn, trình độ sư phạm, ngoại ngữ, tin học, bảo đảm ứng dụng công nghệ thông tin, mô phỏng vào giảng dạy, huấn luyện. Nhà giáo quân đội còn phải bảo đảm chuẩn hóa theo chức vụ, thực tiễn lãnh đạo, chỉ huy, chuyên nghiệp quân sự. Trước mắt, các học viện, nhà trường xây dựng, bảo đảm đủ số lượng giảng viên và đủ dự trữ 20% so với biên chế để nhà giáo có thời gian nghiên cứu, đi thực tế đơn vị làm lãnh đạo, chỉ huy và cán bộ quản lý chuyên ngành. Các bộ môn, khoa sư phạm phải được kiện toàn, xây dựng để đào tạo kỹ năng sư phạm cho nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, nhất là các trường chuyên ngành hậu cần, kỹ thuật, y tế.

Mặt khác, tập trung nâng cao chất lượng nhà giáo, bảo đảm cơ cấu đội ngũ hợp lý, khắc phục tình trạng “già hóa”, nâng cao số lượng nhà giáo có trình độ học vấn, học hàm cao, nhất là trình độ tiến sĩ ở các trường đại học, trường sĩ quan quân đội. Để xây dựng chuẩn nhà giáo, Bộ Quốc phòng đã và đang triển khai xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn về trình độ học vấn; chương trình, kế hoạch, nội dung chuẩn hóa; đổi mới phương pháp, hình thức đào tạo, bồi dưỡng đồng bộ. Các học viện, nhà trường quân đội tạo điều kiện và từng cá nhân nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục tự học tập, bồi dưỡng, nghiên cứu để nâng cao trình độ, nhất là ngoại ngữ, tin học.

 Bộ Quốc phòng xây dựng và thực hiện thống nhất hệ thống tiêu chuẩn chức danh đối với nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; thường xuyên điều chỉnh, bổ sung đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm thực tiễn cho các nhà trường quân đội, kết hợp với thực hiện luân chuyển nhà giáo đi thực tế, dự nhiệm theo chức trách. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục nghiên cứu đổi mới, cải tiến, bổ sung chính sách, chế độ đãi ngộ nhằm tạo động lực phấn đấu của nhà giáo và thu hút nhà giáo có trình độ cao, giỏi nghiệp vụ vào phục vụ quân đội./.

Hương Hồng Thu