Bài 2: Hiệp đồng chặt chẽ, phương án sát thực tế

Ứng phó với bão, lũ, sự cố cháy nổ, cháy rừng… có nhiều tình huống phức tạp khó lường, đòi hỏi các đơn vị quân đội và địa phương phải chủ động phát huy tốt “4 tại chỗ”, cùng “vào trận” với quyết tâm cao nhất...

Hiệp đồng chặt chẽ, gắn kết trách nhiệm

Để chủ động phòng, chống lụt bão (PCLB), cháy nổ, cháy rừng, tìm kiếm cứu nạn (TKCN), các đơn vị quân đội và địa phương thuộc Quân khu 4, Quân khu 5 đã xây dựng kế hoạch, chủ động triển khai cụ thể ở từng cấp với phương châm: Thực hiện tốt “4 tại chỗ”, chủ động phòng, tránh, đối phó kịp thời, khắc phục khẩn trương, hạn chế thấp nhất thiệt hại về tính mạng, tài sản của Nhà nước và nhân dân do thiên tai gây ra.

Bộ Tư lệnh Quân khu 4 giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan, đơn vị trên từng hướng. Bộ CHQS các tỉnh, Ban CHQS các huyện, thị xã là cơ quan tham mưu cho UBND các các tỉnh, huyện, thị xã lập kế hoạch hiệp đồng lực lượng. Các đơn vị bộ đội chủ lực của Bộ Quốc phòng và của quân khu, ngoài vai trò là lực lượng nòng cốt trong “4 tại chỗ” tại địa bàn đứng chân, còn là lực lượng cơ động chủ yếu, chi viện cho các địa bàn khác khi có yêu cầu.

Thực hành hộ đê, xử lý mạch sủi sát thực tế trong diễn tập phòng, chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh) năm 2009.

Tìm hiểu thực tế công tác hiệp đồng tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa… và một số đơn vị chủ lực của Quân khu 4, chúng tôi thấy các đơn vị, địa phương đều lập kế hoạch chi tiết, ký kết “Biên bản hiệp đồng lực lượng PCLB, cháy nổ, cháy rừng, TKCN”, trong đó đánh giá thực trạng hệ thống đê điều, hồ đập, đặc điểm địa hình đến việc dự kiến khả năng ảnh hưởng của thiên tai. Phương châm, tư tưởng chỉ đạo chung là phát huy sức mạnh của toàn dân, lấy LLVT làm nòng cốt, thực hiện triệt để phương châm “4 tại chỗ”; nơi nào xảy ra thiên tai, nơi đó phải huy động mọi khả năng về lực lượng, phương tiện để kịp thời khắc phục ngay khi mới xảy ra, không để kéo dài, lan rộng, không trông chờ, ỷ lại.

Khó khăn thực tế hiện nay trong phối hợp, hiệp đồng là tại nhiều địa phương, hầu hết số thanh niên trẻ khỏe đều đi làm ăn xa, chỉ về địa phương vào dịp lễ, tết, trong các đợt khám tuyển nghĩa vụ quân sự… do vậy lực lượng xung kích tại địa bàn phối hợp với bộ đội trong các tình huống khẩn cấp thường mỏng và khó huy động. Lực lượng dân quân ở một số vùng lụt bão, nếu không tổ chức chặt chẽ, khi gia đình đi sơ tán, họ cũng đi theo.

Trong khắc phục hậu quả thiên tai, đây đó vẫn còn tình trạng “bộ đội làm, người dân chơi”, thanh niên thờ ơ với việc chung… ỷ lại vào lực lượng chủ công. Có nơi, trong đêm mưa to, gió lớn, cán bộ đơn vị, địa phương đi vận động chằng chống nhà cửa, tổ chức tuần tra, hộ đê, nhưng nhiều hộ dân vẫn… ngủ.

Để khắc phục tình trạng trên, theo ý kiến của lãnh đạo, chỉ huy một số đơn vị, địa phương: Sự phối hợp là cần thiết, nhưng trong từng tình huống phải phân rõ trách nhiệm, địa bàn, giao nội dung công việc cụ thể… để đánh giá hiệu quả tham gia của từng lực lượng, tạo thuận lợi trong chỉ huy, điều hành, quản lý quân số, tránh tình trạng “đông, nhưng không mạnh”, dựa dẫm, đùn đẩy trách nhiệm.

Kiểm tra, “sát hạch” nghiêm túc

Những năm gần đây, các tỉnh trên địa bàn Quân khu 4, Quân khu 5 tăng cường diễn tập ở cấp huyện, xã, bảo đảm sát tình huống, thực tế địa bàn, tạo điều kiện cho cán bộ cơ sở huấn luyện nâng cao trình độ, khả năng chỉ huy điều hành, xử lý tình huống, nhất là việc hộ đê, sơ tán nhân dân khỏi vùng nguy hiểm. Hầu hết các cuộc diễn tập PCLB-TKCN tại Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế… đều có sự chuyển mạnh về cách thức tiến hành, theo đó, cơ quan quân sự không “bao việc”, làm thay, mà chủ yếu làm tham mưu, dự kiến và đặt ra các tình huống, mức độ nguy hiểm… để cán bộ địa phương đề xuất phương án, thực hành xử lý.

BTL Quân khu 4 vừa chỉ đạo tổ chức diễn tập PCLB-TKCN tại hai huyện trọng điểm về bão lũ, thiên tai là Vĩnh Linh (Quảng Trị) và Lộc Hà (Hà Tĩnh). Các lực lượng, phương tiện tham gia với số lượng lớn, nhiều đầu mối, nhưng đã luyện tập, hợp luyện tốt theo phương án. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân trực tiếp có mặt, theo dõi diễn tập nhận thấy: Các cuộc họp xử trí tình huống của cấp huyện, xã ngắn gọn, thiết thực, thể hiện rõ vai trò lãnh đạo của cấp ủy, điều hành của chính quyền đối với mọi mặt hoạt động của địa phương khi thiên tai xảy ra. Gần đây, nhiều cuộc diễn tập tác chiến trị an cấp huyện, xã trên địa bàn Quân khu 4 đều lồng ghép nội dung về PCLB-TKCN.

Quân khu 5 vừa tổ chức hội thi “PCLB-TKCN và phòng chống cháy nổ”. Đại tá Đặng Lê Nhị, Phó tham mưu trưởng Quân khu 5 đánh giá: Đây là đợt “tổng duyệt” lực lượng, đồng thời bổ sung nhiều kinh nghiệm, sáng kiến mới được đúc kết từ thực tiễn, như nội dung kết bè, mảng bằng gỗ, thân cây chuối; kết hợp các loại thuyền, ghe làm phương tiện cấp cứu trên sông, trên biển...

Theo Trung tá Phạm Quý Hợi, Trợ lý tác chiến Bộ CHQS tỉnh Nghệ An: “Cái được” lớn nhất qua diễn tập là cán bộ các cấp, lực lượng thực binh và đông đảo người dân (nhất là vùng phải sơ tán, di dời) “học, luyện và làm”, qua đó nâng cao trình độ, ý thức cảnh giác, trách nhiệm cộng đồng trong phòng, chống thiên tai-TKCN, không để bị động, lúng túng khi tình huống xảy ra.

Huấn luyện, báo động, diễn tập và thực hành xử lý tình huống thiên tai, tai nạn… là biện pháp hiệu quả kiểm tra khả năng phối hợp, sẵn sàng ứng phó của địa phương, đơn vị, tính sát thực của phương án PCLB-TKCN để kịp thời điều chỉnh. Tuy nhiên, qua diễn tập tại huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh) mới đây cho thấy việc sơ tán, di dời nhân dân có xã còn giản đơn, thiếu thực sự thực tế. Chính quyền xã, thôn mới làm được việc đưa dân đi khỏi địa bàn, chưa chuẩn bị nơi ăn ở, công trình vệ sinh, công tác bảo đảm thiết yếu cho người dân khi đến địa điểm sơ tán.

Thực tế diễn ra ở một số địa phương, khi diễn tập đều “thắng lợi”, nhưng khi có tình huống thì vẫn bộc lộ không ít bất cập. Việc cơ động lực lượng ứng cứu của các đơn vị quân đội, của dân quân tự vệ là khá kịp thời, khẩn trương, theo phương án, nhưng việc “lắp ghép” đội hình, tổ chức chỉ huy, triển khai nhiệm vụ không phải ở đâu cũng nhịp nhàng, ăn khớp. Có nơi, bộ đội chủ lực về đông, nhưng do địa phương chuẩn bị sơ sài, thiếu hoặc không có dụng cụ, vật chất, phương tiện… nên chưa phát huy được sức mạnh ưu thế của đơn vị.

Bài và ảnh: THUẬN THẮNG, QUÂN THỦY, THU DŨNG