Giáo dục quốc phòng cho sinh viên- Những vướng mắc chưa được tháo gỡ

Giáo dục quốc phòng cho sinh viên. Ảnh Phúc Thắng

Giáo dục quốc phòng trở thành môn học chính khóa trong các trường đại học, đã có những đóng góp rất lớn vào phát triển nguồn nhân lực, nhân tài cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, công tác giáo dục quốc phòng cho sinh viên đại học hiện nay còn gặp nhiều khó khăn và sự bất cập: Về mặt nhận thức, có không ít giáo viên và sinh viên vẫn quan niệm đây chỉ là môn học thứ yếu, nên còn sao nhãng trong việc dạy và học. Về bảo đảm cơ sở vật chất, kinh phí chưa tương xứng với vị trí, vai trò của môn giáo dục quốc phòng. Một số trung tâm giáo dục quốc phòng còn thiếu giáo viên và cán bộ quản lý, nên ảnh hưởng đến chất lượng tổ chức các hoạt động quân sự trong sinh viên. Công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập chưa chú trọng khâu thực hành các kỹ năng quân sự của cá nhân, mà chủ yếu bằng hình thức thi viết và vấn đáp. Để góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả môn học Giáo dục quốc phòng cho sinh viên ở các trường đại học, từ góc độ nghiên cứu chúng tôi xin đề xuất mấy vấn đề sau:

Trước hết cần phải tạo được sự đồng thuận trong nhận thức và hành động của cán bộ lãnh đạo, quản lý giáo dục-đào tạo ở các cấp và đội ngũ giáo viên, sinh viên về môn học Giáo dục quốc phòng.

Hiện nay, công tác Giáo dục quốc phòng cho sinh viên đại học trong thời kỳ đẩy mạnh sự hội nhập và giao lưu quốc tế được Đảng và Nhà nước ta quan tâm đặc biệt. Vì vậy, đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cơ quan giáo dục-đào tạo và trường học phải thường xuyên được bồi dưỡng kiến thức và ý thức quốc phòng, nâng cao công tác quản lý Nhà nước về quốc phòng-an ninh trong thời kỳ mới. Đối với các trường đại học, cần tăng cường các hoạt động ngoại khóa của môn học Giáo dục quốc phòng với nhiều hình thức, nội dung phong phú, hấp dẫn, nhằm bồi dưỡng cho sinh viên lòng yêu nước, yêu chế độ, có nhận thức đúng đắn trách nhiệm và nghĩa vụ với Tổ quốc, có ý thức chấp hành nghiêm kỷ luật quân sự.

Việc thực hiện “chuẩn hóa” đội ngũ giáo viên bộ môn Giáo dục quốc phòng ở các trường đại học và Trung tâm Giáo dục quốc phòng cần phải được quan tâm thỏa đáng.

Qua tìm hiểu ở một số trường đại học và Trung tâm Giáo dục quốc phòng thấy rằng, đội ngũ giáo viên giảng dạy môn học Giáo dục quốc phòng và cán bộ quản lý sinh viên còn thiếu theo biên chế, trong đó một số chưa được “chuẩn hóa” về kiến thức quốc phòng và phương pháp sư phạm. Từ thực tế của ngành giáo dục-đào tạo hiện nay thì vấn đề biên chế đủ giáo viên bộ môn Giáo dục quốc phòng ở trường đại học cũng rất bức xúc. Theo chúng tôi, để giải quyết những khó khăn đó thì biện pháp hữu hiệu trong những năm tới vẫn phải tăng cường sĩ quan biệt phái từ Bộ Quốc phòng đến làm nhiệm vụ Giáo dục quốc phòng của các trường đại học. Nhưng với từng trường đại học cần chủ động kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm từ những giáo viên là cựu chiến binh của nhà trường, kết hợp mời cán bộ, giáo viên ở các nhà trường, đơn vị quân đội làm giáo viên thỉnh giảng.

Bộ Giáo dục-Đào tạo cần phối hợp với Bộ Quốc phòng xây dựng đề án tổng thể về công tác Giáo dục quốc phòng ở các trường đại học, trong đó chú trọng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, xác định cụ thể tiêu chuẩn, chức trách, nhiệm vụ và chế độ chính sách của giáo viên đảm nhiệm môn học Giáo dục quốc phòng trong các trường đại học và ở các Trung tâm Giáo dục quốc phòng. Đặc biệt, cần có cơ chế, chính sách tạo điều kiện cho giáo viên và cán bộ quản lý phấn đấu có học hàm, học vị cao về bộ môn Giáo dục quốc phòng nhằm đáp ứng với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước ở thời kỳ mới.

Hơn mười năm qua, công tác Giáo dục quốc phòng cho sinh viên đại học ở nước ta chủ yếu ứng dụng mô hình khoa Giáo dục quốc phòng của từng trường đại học và mô hình Trung tâm Giáo dục quốc phòng. Đối với mô hình khoa Giáo dục quốc phòng được lập ra ở từng trường đại học như: Bách khoa, Giao thông-Vận tải, Kinh tế quốc dân, Mỏ-Địa chất, Y Hà Nội. Ưu điểm nổi bật của mô hình này là tận dụng được cơ sở vật chất hiện có của nhà trường; kế hoạch Giáo dục quốc phòng được xác định một cách chủ động cả về nội dung, chương trình, thời gian và lực lượng tham gia, nên thuận lợi trong theo dõi và đánh giá kết quả học tập của sinh viên. Song khó khăn lớn nhất của từng trường đại học là không có bãi tập đủ điều kiện để huấn luyện những bài thực hành về quân sự, việc duy trì nền nếp chính quy như môi trường quân đội đối với sinh viên khó đạt được mục đích, yêu cầu đề ra.

Các mô hình Trung tâm Giáo dục quốc phòng đã khắc phục được phương pháp huấn luyện riêng lẻ, khép kín trong từng trường đại học; đảm bảo được hệ thống phòng học, bãi tập cho sinh viên học tập, rèn luyện gần sát với môi trường của quân đội; các loại vũ khí, khí tài quân sự phục vụ giảng dạy trực quan và huấn luyện thực hành được truyền thụ trực tiếp cho sinh viên. Tổ chức Giáo dục quốc phòng tại các Trung tâm bảo đảm được sự thống nhất về nội dung, chương trình, tiết kiệm kinh phí và phát huy kinh nghiệm của đội ngũ giảng viên, cán bộ quân đội vào hoạt động giáo dục quốc phòng cho thế hệ trẻ.

Từ điều kiện cụ thể của nước ta hiện nay đặt ra những yêu cầu phải tiếp tục củng cố, nâng cao chất lượng Giáo dục quốc phòng ở các trường đại học, các cụm liên kết, các Trung tâm Giáo dục quốc phòng đã có; đồng thời, Đảng và Nhà nước cần có chiến lược phát triển các Trung tâm Giáo dục quốc phòng tại các địa bàn trọng điểm của cả nước và ở những khu vực có nhiều trường đại học, nhằm nâng cao khả năng tiếp nhận lưu lượng lớn sinh viên đến học tập và rèn luyện.