QĐND Online- Năm 1972 Mỹ đưa vào sử dụng máy bay cường kích AC-130 Spectre ("Bóng ma"). Nó được trang bị 1 khẩu pháo 40ly, nguyên gốc là loại pháo cao xạ liên thanh , với 440 viên đạn. Pháo có bộ kính ngắm khuyếch đại ánh sáng hồng ngoại gấp 4 vạn lần, tham số bắn hoàn toàn do máy tính điện tử điều khiển nên độ bắn chính xác cao. Máy bay thường hoạt động ở độ cao khoảng 3km, từ 8 giờ tối đến 4 giờ sáng hôm sau. Nó còn được gắn các máy phát nhiễu tích cực nhằm chống rađa của tên lửa và pháo, đồng thời luôn có 2 chiếc tiêm-cường kích F-4D bay kèm để áp chế pháo cao xạ.
Cuối năm 1972 địch đưa ra sử dụng kiểu AC-130 mới, có gắn pháo 105ly. Đây nguyên là lựu pháo (cannon) kiểu M102. Nguyên khẩu pháo có càng này nặng 1,6 tấn, loại dùng xe ô-tô kéo, tầm bắn xa 11,5km, tốc độ bắn 6-10phát/phút, loại pháo này thường được pháo binh Mỹ-nguỵ dùng rộng rãi. Mỗi phi vụ AC-130 mang được 100 viên. Đạn pháo 105ly có sức công phá lớn, chỉ nổ gần xe vận tải cũng gây cháy nổ, phá huỷ. Kiểu AC-130 này khi gặp cao xạ bắn lên chúng liền bỏ mục tiêu xe trên đường để nã đạn xuống trận địa, mà không cần máy bay phản lực F-4D đánh áp chế, có trận chúng bắn phản pháo đến tận khi hết đạn.
 |
| Nhìn rõ súng liên thanh nòng xoaybên sườn AC-130 |
AC-130 cùng với các khí tài chỉ điểm khác đã một thời đe doạ việc vận chuyển trên tuyến bắc, nam đường số 9, gây thiệt hại nhiều cho xe cơ giới của ta. Tuy nhiên, sức sáng tạo và tài trí của bộ đội Trường Sơn đã khiến AC-130 và những nỗ lực ngăn chặn ta bị thất bại, hàng vẫn ra tiền tuyến, vào sâu trong chiến trường.
Một số các trận đánh Bộ đội Trường Sơn bắn rơi máy bay AC-130: Hồi 21giờ 44phút ngày 4-3-1971, Tiểu đoàn tên lửa 83 (Trung đoàn tên lửa 237) bắn rơi tại chỗ một chiếc AC-130.
Hồi 18giờ 28phút ngày 23-12-1971, Đại đội 2 cao xạ 37ly (Tiểu đoàn 11, Trung đoàn cao xạ 250), với kinh nghiệm quan sát quy luật đường bay của AC-130, chọn đúng thời điểm đường bay ổn định trong chu kỳ lượn vòng e-líp, với 16 viên đạn hạ tại chỗ máy bay địch.
Hồi 22giờ ngày 27-2-1972, Tiểu đoàn tên lửa 67 phóng 2 đạn, bắn rơi 1 chiếc AC-130 tại bắc Đường 9 phía Tây Trường Sơn, địch phải ngừng bay 3 đêm liền. Hồi 5giờ 12phút rạng sáng ngày 29-3-1972, trước một ngày ta nổ súng mở màn Chiến dịch Trị-Thiên, Tiểu đoàn 67 tên lửa bắn rơi tại chỗ chiếc AC-130, địch phải ngừng bay 15 đêm liền, tạo điều kiện cho ta đưa lượng lớn xe cơ giới vào chiến trường.
Ngày 14-8-1972, tại ngã ba Máy Húc trên đường 20 Tây Trường Sơn, Đại đội 14 pháo 57ly (Trung đoàn cao xạ 591) bắn rơi chiếc AC-130.
Chiến dịch Trị-Thiên năm 1972, lần đầu tiên ta sử dụng tên lửa phòng không vác vai A-72, bắn rơi nhiều loại máy bay địch. Trên tuyến bảo vệ giao thông, Tiểu đội 2 (Đại đội 2, Trung doàn 241, Sư đoàn phòng không 367) qua nhiều đêm theo dõi đã nắm rõ quy luật hoạt động của AC-130. Hồi 20giờ tối 18-6-1972 tại Bản So, phân đội phát hiện bóng địch mờ mờ ảo ảo trên nền trời tối, nó đang săn tìm xe trên Đường 12. Khi máy bay địch lọt vào kính ngắm, súng nhận tia hồng ngoại phát từ máy bay địch, xạ thủ bóp cò. Quả đạn sáng rực lượn đường cong bám theo rồi "hút dính" vào mục tiêu, chiếc AC-130 lập tức nổ tung sáng rực thành 4 mảnh rơi ngay tại chỗ.
Bộ đội không quân cũng tổ chức một số trận đánh AC-130 song không có cơ hội xạ kích, bởi địch có ra-đa cảnh giới từ xa, Mig-21 vừa cất cánh địch đã phát hiện được và chúng vội lẩn trốn; hoặc do máy bay Mig-21 bay cao hơn, chênh lệch lớn so với AC-130.
Trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ từng chế tạo 18 chiếc C-130 thành các kiểu AC-130A, AC-130E, AC-130H, túc trực tại các căn cứ ở Thái Lan. Mỗi đêm hơn nửa số đó cất cánh, săn lùng xe ta trên khắp nẻo đường chiến trường. Tổng cộng đã có 8 chiếc bị cao xạ, tên lửa ta bắn rơi.
AN BA – Tổng hợp (Theo: Trọng Thanh).