“Chống nạn giấy tờ”

Báo Nhân dân số 170 (từ ngày 6 đến 10-3-1954) đăng bài “Chống nạn giấy tờ” của tác giả C.B (Một bút danh của Hồ Chủ tịch) đã đả phá mạnh mẽ lối làm việc quan liêu, giấy tờ. Bác coi đây là một “nạn” cần chống tại các cơ quan công quyền của Nhà nước để nhân dân bớt bị phiền hà, nhũng nhiễu; đất nước phát triển tiến bộ. Cơ quan Nhà nước phải thiết lập lề lối làm việc khoa học, giấy tờ gọn nhẹ và hợp lý là yêu cầu được Bác đặt ra ngay từ khi Nhà nước ta còn non trẻ. Trong bài báo này, Bác đã phê bình rất thẳng thắn nạn giấy tờ, tình trạng làm việc luộm thuộm, thiếu tính khoa học ở nhiều cơ quan Nhà nước. Bác nói “Từ các Bộ ở trung ương đến cơ quan các xã, nạn giấy tờ rất nặng, làm hại rất nhiều. Như: Bộ Nội vụ: một bản thông tư (biên chế) dài 26 trang; một biên bản (hội nghị củng cố xã) dài hơn 100 trang; v.v..

Bộ Tài chính: riêng Vụ ngân sách, một tháng đòi hỏi hơn 10 báo cáo, có báo cáo dài hơn 10 trang; bản thống kê dài 53 cột; v.v..

Bộ Canh nông: là một bộ có quan hệ nhiều nhất với nông dân, cho nên chúng tôi có nhiều thí dụ hơn:

- Giấy tờ quá nhiều, quá dài: Bộ đã gửi công văn (về việc mở trường chuyên nghiệp) cho 38 cơ quan, trong đó có nhiều cơ quan không cần nhận công văn ấy. Một biên bản (tổng kết vụ chiêm 1953) kèm thêm tài liệu phục vụ dài 120 trang. Một cơ quan canh nông địa phương đòi hỏi ở xã cung cấp một thống kê dài 153 cột.

- Quá chậm trễ: Chỉ thị của Bộ về việc giữ gìn cho trâu bò khỏi rét: mùa rét đã lâu rồi, chỉ thị mới đến. Bộ viết giấy xin giống nấm, Thứ trưởng ký lâu rồi, sau một tháng giấy vẫn còn nằm ở Văn phòng của Bộ...

Cách làm luộm thuộm: như chương trình sản xuất, đánh máy luộm thuộm đến nỗi Quốc hội xem không được, phải gửi trả lại...”.

Bài viết của Bác cách đây đã hơn nửa thế kỷ nhưng tinh thần của bài báo hiện vẫn nóng hổi. Sơ qua một vài sự việc từng xảy ra trong lịch sử chưa xa của đất nước nhưng có lẽ tất cả chúng ta đều có chung cảm nhận, Bác biết chi tiết, tường tận, thấu đáo cung cách điều hành, xử lý công việc ở từng cơ quan trong bộ máy Nhà nước trong khi chưa chắc lãnh đạo của các cơ quan đó biết rõ tình trạng công việc của cơ quan mình. Nửa thế kỷ sau ngày bài báo ra đời, việc sửa đổi lề lối làm việc, chống nạn giấy tờ thuộc lĩnh vực cải cách hành chính đang được toàn xã hội quan tâm. Bệnh hành chính với những loại giấy tờ rườm rà, chồng chéo, thậm chí mâu thuẫn lẫn nhau đã và đang làm giảm hiệu lực, hiệu quả của bộ máy Nhà nước, gây phiền hà, bức xúc trong nhân dân. Chúng ta từng biết nhân dân, đặc biệt đối với đồng bào vùng sâu vùng xa, dân tộc thiểu số đã phải kêu trời bởi những văn bản dài dòng, những chữ nghĩa, từ ngữ khô khan cùng những “nguyên tắc” cứng nhắc mà nhiều người vì không đủ thời gian, công sức buộc phải từ bỏ những dự định tốt đẹp (những nội dung mà nhiều khi chỉ bằng một vài lời giải thích ngắn gọn, cụ thể là nắm bắt ngay được nội dung chính cần tìm hiểu). Ấy là chưa kể đến việc chạy “xin” chữ ký, con dấu ở những cơ quan công quyền Nhà nước mà nhiều người dân ví như những “cửa ải”. Các loại giấy tờ, các “cửa” liên quan đến các thủ tục như đăng ký thi cử, chuyển trường; vay các loại vốn sản xuất-kinh doanh; xét duyệt khen thưởng; xét công nhận hộ nghèo; miễn giảm viện phí khám chữa bệnh của người nghèo; sang nhượng mua bán đất đai, nhà cửa... vẫn là những thách đố đối với người dân. Chính từ sự “bùng nhùng” này mà tại nhiều nơi, nhiều “cửa” công quyền nảy sinh đội ngũ những “cò” kiếm tiền trên sự mệt mỏi, thiếu hiểu biết và kiên nhẫn của người dân khi có việc liên quan đến giấy tờ… Hiểu rõ điều này, từ năm 1998, Chính phủ coi cải cách hành chính là khâu đột phá và cải cách thủ tục là điểm đột phá đầu tiên, song tiếc rằng gần 10 năm qua, kết quả mới chỉ là “bước khởi đầu”. Để tiếp tục nâng cao hiệu quả của cải cách hành chính nói chung, xóa bỏ “nạn giấy tờ” nói riêng, cán bộ công chức Nhà nước cần quán triệt và thực tốt biện pháp Bác đã viết trong chính bài báo này: “... Mỗi cán bộ cần phải thiết thực phụ trách công tác thực tế, mọi việc phải làm cho có kết quả thiết thực. Phải gần gũi quần chúng, học tập quần chúng, để hướng dẫn và giúp đỡ quần chúng. Phải rút bớt thời giờ viết công văn, thêm nhiều thời giờ công tác thực tế. Phải mở rộng dân chủ, thực hiện thật thà tự phê bình và phê bình từ trên xuống, từ dưới lên”.