Xử lý dứt điểm các sai phạm để phát triển bền vững

Xuất hiện nhiều sai phạm mới

Như Báo Quân đội nhân dân từng đề cập, Kết luận số 402 ngày 14-10-2016 của Thanh tra Bộ Xây dựng chỉ ra, qua thanh tra 20 công ty trực thuộc Vicem đã phát hiện nhiều sai phạm. Các đơn vị này phải khắc phục hơn 326 tỷ đồng, nộp các khoản thuế nợ vào ngân sách nhà nước. 20 công ty được thanh tra đã khắc phục, thu hồi, giảm các khoản công nợ phải thu lên tới 3.121 tỷ đồng. Tuy nhiên, tính đến thời điểm ngày 31-12-2015, số công nợ phải thu của 20 công ty trực thuộc Vicem vẫn còn hơn 937 tỷ đồng.

Trong khi nhiều sai phạm thanh tra chỉ ra chưa được xử lý xong thì mới đây, lại xuất hiện thêm nhiều thông tin về các sai phạm trong đấu thầu và quản lý. Báo cáo tình hình thực hiện công tác đấu thầu năm 2016 của Vicem do ông Trần Việt Thắng, Tổng giám đốc Vicem ký ngày 13-2-2017 cho biết, trong năm 2016, Vicem triển khai 246 gói thầu với tổng giá gói thầu là hơn 1.298 tỷ đồng, tổng giá trúng thầu hơn 1.214 tỷ đồng.

Tuy nhiên, số liệu tổng hợp từ chính Báo Đấu thầu là đơn vị được quy định đăng tải thông tin các gói thầu theo luật cho thấy, số lượng gói thầu do một thành viên của Vicem làm bên mời thầu lên đến hơn 170 gói thầu (chiếm hơn 68%) và có chưa đến 170 kết quả lựa chọn nhà thầu được các đơn vị của Vicem công bố. Còn rất nhiều các gói thầu được các đơn vị của Vicem thông báo mời thầu trong năm 2016 nhưng đến nay vẫn chưa công khai kết quả lựa chọn nhà thầu.

Vi phạm Luật Đấu thầu

Ông Trần Việt Thắng từng ký Quyết định số 249/QĐ-VICEM (Quyết định số 249) cụ thể hóa quy định tại Khoản 2, Điều 3, Luật Đấu thầu 2013, lựa chọn đấu thầu cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, vật tư, dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn… Tuy nhiên, ông Thắng lại là người có nhiều vi phạm, từng ký hợp đồng kinh tế với chính anh ruột mình, vi phạm Luật Phòng, chống tham nhũng?

Ngày 5-2-2016, Tổng giám đốc Vicem Trần Việt Thắng đã ký Quyết định số 249 vượt thẩm quyền ban hành quy định về lựa chọn nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ để bảo đảm tính liên tục cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và mua sắm nhằm duy trì hoạt động thường xuyên được tổ chức tại Công ty mẹ Vicem.

Theo Khoản 2, Điều 3, Luật Đấu thầu 2013, công tác đấu thầu bảo đảm 3 tiêu chí công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế như tinh thần của luật.

Song theo Luật sư Bùi Quang Thu, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cả Quyết định số 249 (áp dụng từ ngày 5-2-2016) và Quyết định số 2267/QĐ-VICEM (Quyết định số 2267) có hiệu lực từ ngày 6-11-2014 cũng do ông Trần Việt Thắng ký đều “vắng bóng” các điều khoản, nội dung quy định nhằm bảo đảm thông tin trong đấu thầu được công khai. Thậm chí, hai quyết định này còn không quy định về việc tổ chức công bố thông tin, phương tiện công bố thông tin, hoàn toàn trái với quy định của Luật Đấu thầu.

Hằng năm, Vicem tổ chức mua sắm tập trung các loại vật tư hàng hóa như: Gạch chịu lửa, bi nghiền, tấm lót, vòng bi, dầu mỡ bôi trơn, con lăn, băng tải... với giá trị lên đến hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Nhưng có một sự bất thường là suốt mấy năm qua, thường chỉ có các nhà cung cấp quen thuộc như Công ty TNHH Thiết bị Vật tư và Dịch vụ kỹ thuật Trường An có thỏa thuận khung cung cấp vật liệu chịu lửa nhập khẩu; Công ty Cổ phần cơ khí Đông Anh Licogi có thỏa thuận khung cung cấp bi nghiền phục vụ sản xuất xi măng với Vicem… Cái gọi là “thỏa thuận khung” này khiến nhiều doanh nghiệp bức xúc vì bị mất cơ hội cạnh tranh lành mạnh. 

Tìm hiểu kỹ thông tin, tại các thỏa thuận khung chỉ thấy căn cứ thư mời chào giá của Vicem và thư dự chào giá của các công ty cung cấp vật tư thiết bị như: Công ty TNHH Thiết bị Vật tư và Dịch vụ kỹ thuật Trường An, Công ty Cổ phần cơ khí Đông Anh Licogi, Công ty TNHH Kian Ho (Việt Nam), Công ty TNHH NSK Việt Nam; Công ty TNHH SKF Việt Nam… Thư mời chào giá của Vicem không được công khai minh bạch, nhà thầu không biết thời gian nào Vicem tổ chức mua sắm các loại vật tư, hàng hóa, chỉ những công ty “sân sau” mới nhận được thư mời.

Theo một cán bộ ở Cục Quản lý Đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), các quy định về thỏa thuận khung “lạ lùng” như trên đã vi phạm Luật Đấu thầu khiến cho gói thầu bị nâng giá, Nhà nước bị thất thoát ngân sách nghiêm trọng.

Giải quyết dứt điểm, xử lý nghiêm sai phạm

Liên quan đến những thông tin Vicem làm ăn thua lỗ hàng nghìn tỷ đồng, ngày 10-3-2017 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã có ý kiến chỉ đạo yêu cầu Bộ Xây dựng kiểm tra, làm rõ thông tin, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Còn về những sai phạm trong đấu thầu của Vicem, được biết đến nay Bộ Xây dựng vẫn chưa có chỉ đạo khắc phục, xử lý.

Trao đổi với phóng viên về những sai phạm kết luận thanh tra chỉ ra, Chủ tịch HĐQT Vicem, ông Lương Quang Khải vẫn cho rằng: “Đọc qua kết luận thanh tra tôi thấy chả vấn đề gì”. Về số tiền chưa thu hồi lên tới hơn 900 tỷ đồng, ông Khải cho biết: “Nếu cộng giá trị tạm thời trong hoạt động của các bên thì nó lên tới mấy trăm tỷ, nhưng số tiền đó đâu phải bị mất”.

Một trong những lý do khiến các sai phạm, tồn đọng kéo dài ở Vicem, dư luận cho rằng, do việc kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm cán bộ lãnh đạo liên quan, đến nay vẫn không được thực hiện nghiêm túc, dù Thanh tra Bộ Xây dựng đã kiến nghị thực hiện việc này từ năm 2015. Nay lại xuất hiện thêm nhiều dấu hiệu sai phạm khác trong công tác đấu thầu, rất cần việc xử lý phải nghiêm túc, triệt để hơn.

Trước hàng loạt vấn đề bất ổn như trên, để Vicem phát triển lành mạnh, đơn vị này rất cần một cuộc “đại phẫu”, xử lý dứt điểm những tồn đọng cũng như làm rõ trách nhiệm của cán bộ liên quan.

MINH CƯỜNG