Tràn lan "thực phẩm bẩn" nhập lậu

QĐND - Hiện nay, lượng "thực phẩm bẩn" nhập lậu vào nước ta bị các lực lượng chức năng phát hiện chỉ là con số rất nhỏ so với số lượng thực tế trôi nổi trên thị trường. Việc ngăn chặn triệt để nguồn thực phẩm "ngoại" độc hại này là vô cùng khó.

Thực trạng đáng báo động

Trong vai người đi tìm nguồn cung cấp một số loại thực phẩm đem về tiêu thụ trong nội địa vào dịp Tết Nguyên đán sắp tới, chúng tôi được anh Lại Văn Cảnh, làm nghề xe ôm tại khu vực Cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) cho biết: "Mỗi ngày có hàng trăm lượt người từ các tỉnh như Hải Phòng, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nội... đến Móng Cái để tìm mối mua các loại thịt, nội tạng động vật của lái buôn bên kia biên giới thông qua đội ngũ môi giới ở đây. Các kho chứa ở bên kia nhiều lắm, có đủ loại sản phẩm như thịt bò, thịt gà và nội tạng các loại động vật như trâu, bò, lợn và các loại gia cầm. Sau khi nhận được tiền đặt cọc của khách gửi vào tài khoản, các chủ hàng mới thuê đò chở hàng từ bên kia về các vị trí vắng. Sau đó, họ gọi điện cho khách đến nhận hoặc tiếp tục thuê xe chở sâu vào nội địa qua các đường tiểu ngạch theo yêu cầu của khách".

Nội tạng "bẩn" bị lực lượng liên ngành TP Hà Nội bắt giữ ngày 24-12-2013.

Đại tá Nguyễn Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (C46), Bộ Công an cho biết: Chỉ tính riêng từ đầu tháng 12-2013 đến nay, cả nước đã có tổng số 206 vụ vận chuyển, buôn bán các loại thịt và nội tạng động vật quá hạn, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, bị các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ với số lượng lên đến gần 50 tấn. Còn theo báo cáo của Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội: Năm 2013, lực lượng liên ngành thành phố đã phát hiện và bắt giữ nhiều vụ vận chuyển, tiêu thụ nội tạng động vật không rõ nguồn gốc, tịch thu và tiêu hủy hơn 100 tấn sản phẩm từ gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch, nhập lậu.

Điển hình là vụ việc gây xôn xao dư luận gần đây khi các cơ quan chức năng tại TP Hồ Chí Minh kiểm tra kho đông lạnh Nhan Lý (5B/19K-Trần Đại Nghĩa, xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh) đã phát hiện 584 thùng gồm 12 tấn thịt bò đang trong quá trình phân hủy, bốc mùi hôi thối, được nhập khẩu từ Ô-xtrây-li-a và Ca-na-đa, đã hết hạn sử dụng từ tháng 1-2012.

Không dừng lại, cơ quan chức năng còn phát hiện hàng loạt vụ vận chuyển "thực phẩm bẩn" khác. Cụ thể: Ngày 24-12-2013, các lực lượng chức năng TP Hà Nội phát hiện xe tải BKS 99C-001.28 vận chuyển gần 1000kg nội tạng động vật ngâm hóa chất đang trong quá trình phân hủy. Trước đó, ngày 16-12, tại Thanh Hóa, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ xe ô tô tải BKS 77C-04047 đang vận chuyển gần 2 tấn thịt lợn thối tẩm hóa chất đi tiêu thụ v.v..

Cần chế tài xử lý đủ mạnh

Nguyên nhân chủ yếu khiến "thực phẩm bẩn" thường xuyên bị nhập lậu, lưu thông trên thị trường, bất chấp sức khỏe cộng đồng là do lợi nhuận thu được quá lớn, trong khi chế tài xử phạt quá nhẹ. Đơn cử, lô hàng 12 tấn thịt bò quá hạn 2 năm nhập khẩu vào TP Hồ Chí Minh vừa bị phát hiện, theo khai nhận của chủ hàng thì giá nhập chỉ với 5000 đồng/kg, nhưng nếu đưa ra thị trường trót lọt thì giá sẽ đội lên hơn 30 lần (ở mức 150.000-200.000 đồng/kg), lợi nhuận sẽ là hơn 2 tỷ đồng.

Qua số liệu thống kê của các ngành chức năng có thể thấy, "thực phẩm bẩn" từ nước ngoài xâm nhập và lưu thông trong nội địa bằng rất nhiều phương tiện, cả bằng đường bộ, đường biển và đường không. Hiện nay, ở nước ta có tất cả 5 lực lượng chức năng chuyên trách làm nhiệm vụ chống buôn lậu (nhiều hơn so với một số nước trong khu vực). Thế nhưng "thực phẩm bẩn" vẫn tràn lan nên dư luận bắt buộc phải đặt câu hỏi về tinh thần trách nhiệm của các ngành chức năng. Có thể thấy trên tất cả các tuyến quốc lộ từ biên giới vào nội địa đều có các trạm kiểm soát liên ngành với lực lượng trực 24/24 giờ. Thế nhưng những lô hàng "thực phẩm bẩn" với số lượng lớn vẫn từ nước ngoài lọt vào nội địa...

Đại tá Trần Vi Dân, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công an) cho biết: Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2009 đã quy định đầy đủ các hình thức xử lý hành vi vi phạm an toàn thực phẩm, song muốn khởi tố, bắt giam đối tượng đầu độc người tiêu dùng thì cơ quan điều tra phải chứng minh được hành vi của họ gây ra hậu quả nghiêm trọng, hoặc đặc biệt nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong thực tế, những chất độc hại được sử dụng để bảo quản, ngâm tẩm vào các loại thực phẩm lại không gây tác hại ngay, mà nó ảnh hưởng lâu dài và gây ra các bệnh hiểm nghèo, vì vậy hành vi "gây hậu quả nghiêm trọng" rất khó xác định. Đây chính là nguyên nhân của tình trạng mỗi năm có hàng nghìn vụ vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm được phát hiện, song không có vụ nào bị xử lý hình sự, dù rất nhiều vi phạm được đánh giá là rất nghiêm trọng.

Nghị định số 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn vệ sinh thực phẩm đã có hiệu lực từ ngày 31-12-2013. Theo đó, mức phạt tiền tối đa đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính về an toàn vệ sinh thực phẩm là 100 triệu đồng (với cá nhân) và 200 triệu đồng (với tổ chức), gấp đôi so với mức áp dụng trước đó. Hy vọng rằng, với mức phạt nghiêm khắc hơn, cùng với sự nêu cao trách nhiệm của các ngành chức năng, tình trạng vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm sẽ giảm bớt, "thực phẩm bẩn" sẽ bị đẩy lùi trên thị trường.

Bài, ảnh: MAI CHU ANH - TIẾN MINH