Quyết liệt hơn trong chống buôn lậu, gian lận thương mại

Thủ đoạn ngày càng tinh vi, đa dạng

Theo đánh giá của Ban chỉ đạo 389 quốc gia, hoạt động của các đối tượng buôn lậu ngày càng tinh vi, phức tạp hơn, xuất hiện các phương thức, thủ đoạn mới. Trên các tuyến biên giới, cửa khẩu đường bộ, hàng lậu, hàng cấm được vận chuyển lén lút, chủ yếu sử dụng các đường mòn, lối mở, kênh, rạch, sông suối qua khu vực biên giới. Sau đó, số hàng này được cất giấu trên các phương tiện vận tải như ô tô tải nhỏ, xe khách, đã được gia cố vách ngăn, hầm hàng bí mật để đưa hàng đi sâu vào nội địa tiêu thụ. Trong thời gian qua, hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng cấm, đặc biệt là pháo các loại diễn ra vào mọi thời điểm trong năm, có chiều hướng tăng dần về cuối năm. Thủ đoạn chủ yếu là giấu pháo lẫn vào trong hàng hóa, hành lý cá nhân hoặc ngụy trang, cất giấu tinh vi trên các phương tiện vận tải. Đáng chú ý, hiện nay, tình trạng buôn lậu, vận chuyển trái phép gia súc, gia cầm đang gây tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh. Gia súc, gia cầm được các đối tượng cho giết mổ, phân loại ngay tại khu vực biên giới và cất giấu trên nhiều loại phương tiện, trong đó có cả xe du lịch, xe đông lạnh đi tiêu thụ tại các chợ đầu mối hoặc cơ sở trong nội địa.

Thuốc lá lậu là một trong những mặt hàng chủ yếu được vận chuyển qua đường bộ. Các đối tượng tập kết hàng tại các kho nằm sát khu vực biên giới, sau đó, đầu nậu thuê cửu vạn sử dụng xe gắn máy, ghe, xuồng ngụy trang, lợi dụng đêm tối, gần sáng hoặc giờ giao ca của lực lượng chức năng để lén lút đưa vào Việt Nam qua đường mòn, lối mở, kênh, sông dọc theo đường biên. Quá trình vận chuyển, đối tượng buôn lậu thường đi thành từng nhóm, được trang bị phương tiện liên lạc và rất manh động, săn sàng liều lĩnh chống trả quyết liệt nếu bị phát hiện, truy cản, gây nguy hiểm cho lực lượng chức năng. Nguy hiểm hơn cả là các đối tượng buôn bán trái phép ma túy, tiền chất ma túy vào Việt Nam. Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn, qua kiểm tra hàng hóa nhập khẩu, lực lượng hải quan đã phát hiện nhiều vụ vận chuyển, buôn bán trái phép cocain, các loại ma túy mới vào Việt Nam qua đường hàng không, đường biển, có vụ đã bắt giữ khoảng 3 tấn lá khát (một loại tiền chất ma túy).

Trên các tuyến biển, luồng cảng biển quốc tế, vùng biển đặc quyền kinh tế, nổi lên là hoạt động buôn lậu xăng, dầu với những diễn biến phức tạp. Theo Trung tướng Nguyễn Quang Đạm, Tư lệnh Cảnh sát biển, đối tượng trong nước thường cấu kết với người nước ngoài, sử dụng tàu, thuyền không treo cờ quốc tịch hoặc tàu cá đã hoán cải các khoang, hầm, téc bí mật để chứa xăng dầu lậu mua của tàu nước ngoài, sau đó bán trực tiếp cho tàu cá của ngư dân đánh bắt xa bờ hoặc vận chuyển vào nội địa tiêu thụ. “Việc buôn bán, trao đổi xăng dầu lậu diễn ra tại các vùng biển giáp ranh nên đã gây nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình phát hiện, xử lý”, Trung tướng Nguyễn Quang Đạm chia sẻ. Tinh vi hơn, đầu nậu trong nước lập nhiều pháp nhân kinh doanh xăng dầu ở các địa phương, lợi dụng việc mua bán, vận chuyển giữa các công ty để hợp pháp hóa số hàng lậu mua từ nước ngoài. Mặc dù phải đối mặt với không ít thách thức, nhưng theo đánh giá của Ban chỉ đạo 389 quốc gia, trong năm 2016, các lực lượng chức năng, nòng cốt là Cảnh sát biển, Hải quan, Bộ đội Biên phòng đã phối hợp đấu tranh có hiệu quả với hành vi buôn lậu xăng dầu, phát hiện, bắt giữ hơn 9.300 tấn và hơn 11 triệu lít xăng, hơn 14.200m3 và khoảng 6,4 triệu lít dầu các loại.

Thông tin về tình trạng buôn bán, sản xuất hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trên địa bàn, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Lê Hồng Sơn cho biết, nếu như trước đây, hàng giả chủ yếu tập trung vào những mặt hàng có giá trị cao, có uy tín trên thị trường và do nước ngoài sản xuất thì nay thường là giả mạo hàng trong nước, chủ yếu là hàng tiêu dùng. “Lực lượng chức năng thành phố đã phát hiện những mặt hàng của Trung Quốc, chuyển về Việt Nam, ghi nhãn mác hàng sản xuất tại Việt Nam để tiêu thụ”, ông Lê Hồng Sơn cung cấp thông tin. Việc hàng giả trộn lẫn với hàng thật, trong khi người dân chưa được trang bị đầy đủ thông tin để phân biệt, chưa có cơ chế hiệu quả để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chế tài để xử lý các đối tượng buôn lậu, sản xuất, tiêu thụ hàng giả, hàng nhái chưa đủ mạnh... đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến công tác đấu tranh của lực lượng chức năng.

Xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu

Từ thực tế công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả thời gian qua, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải đề nghị, Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan bộ, ngành, đặc biệt là các địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn hàng hóa nhập lậu ngay từ biên giới vì khi hàng lậu đã thâm nhập vào nội địa rất khó để xử lý triệt để. Bên cạnh đó, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho rằng, công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng với nhau và với địa phương rất quan trọng. Để việc phối hợp thật sự đạt hiệu quả, tránh hình thức, cần phân công nhiệm vụ rõ ràng hơn, từ đó mới quy trách nhiệm cụ thể.

Tại hội nghị tổng kết năm 2016, sơ kết quý I-2017 và triển khai nhiệm vụ thời gian tới của Ban chỉ đạo 389 quốc gia vừa được tổ chức, Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình, Trưởng Ban chỉ đạo 389 quốc gia đã ghi nhận, đánh giá cao những kết quả của các bộ, ngành, địa phương và nhân dân trong việc đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả. Tuy nhiên, Phó thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ rõ, hiệu quả của công tác này còn chưa tương xứng với những diễn biến phức tạp đang diễn ra trên thực tế. Phó thủ tướng nhấn mạnh đến vai trò lãnh đạo, chỉ đạo ở nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương chưa quyết liệt, có lúc, có nơi thiếu quan tâm, kiểm tra, đôn đốc. Vẫn còn hiện tượng vì lợi ích vùng miền, chạy theo phong trào, nể nang, né tránh trong việc xác định trách nhiệm, xử lý cán bộ, người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả phức tạp, kéo dài.

Mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn, phải tạo được chuyển biến căn bản trong năm 2017 vừa là yêu cầu vừa là lời thúc giục của lãnh đạo Chính phủ đối với cuộc đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả. Phó thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình chỉ rõ, đối với công tác thanh tra, kiểm tra công vụ phải xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu theo từng địa bàn, lĩnh vực phụ trách. Điều chuyển, thay thế người đứng đầu cơ quan, đơn vị không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, có biểu hiện bao che, dung túng cho buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả. Theo Phó thủ tướng, phải chấm dứt hiện tượng tập kết hàng hóa lậu công khai ở biên giới, vận chuyển công khai trên đường, đưa vào nơi chứa chấp. Ở nơi nào xảy ra thì lực lượng chức năng nơi đó phải chịu trách nhiệm. Bên cạnh đó, cần phải rà soát, khắc phục những bất cập, chồng chéo về quy định pháp luật, về công tác quản lý để những đối tượng làm ăn phi pháp không có môi trường, cơ hội lợi dụng.

MẠNH HƯNG