Chẳng phải thúc giục, cũng không cần phải hỗ trợ, người dân xã miền núi Nghĩa Phú, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An bằng phong trào dùng hầm khí bi-ô-ga đang kiến tạo “lá phổi xanh” cho cả vùng quê. Nhờ thế, môi trường sống nơi đây trở nên trong lành, đẩy lùi dịch bệnh ở một vùng quê miền sơn cước. Chúng tôi phải băng qua những con đường đất đỏ, xã Nghĩa Phú xuất hiện trước mắt trùng điệp những mái ngói đỏ hồng, những dãy chuồng trại nhấp nhô ven sườn đồi. Tôi cảm nhận như đang lạc vào một vùng sinh thái trong lành. Sông, suối chảy róc rách, trong veo. Anh Trương Quang Thắng, Chủ tịch xã Nghĩa Phú lý giải bí quyết: Tất cả nhờ bi-ô-ga! Toàn xã có hơn 713 hộ  nhưng đã xây hàng trăm hầm bi-ô-ga. Có thôn đã đạt tới hơn 70% hộ dân có hầm bi-ô-ga. Ông Phan Quốc Anh, xóm Phú Thắng kể, nhà ông xây dựng hầm bi-ô-ga từ năm 1998, vừa tiết kiệm được tiền mua củi, mua than vài trăm nghìn đồng/tháng, lại vừa tận dụng được chất đốt từ phân gia súc, gia cầm. Nhà ông lúc nào cũng quang đãng, thoáng mát. Cạnh nhà ông, anh Nguyễn Văn Phong là chủ trang trại có hầm 15m3. Phong đầu tư gần 5 triệu đồng làm hầm nhưng cả năm vợ con anh chẳng còn phải mệt nhọc để vào rừng chặt cây lấy than, củi về đốt như những năm trước.

Chủ tịch xã Nghĩa Phú bên hầm bi-ô-ga ở một nhà dân vừa xây dựng.

Có đến Nghĩa Phú mới thấy được người dân quý trọng việc giữ gìn môi trường ở đây như thế nào. Trong từng ngõ ngách đều sạch sẽ. Ở đây, ngoài nghề trồng mía đường xuất khẩu, nhiều hộ dân đã tận dụng đất rừng, đất vườn mở rộng chăn nuôi gia súc, gia cầm. Gần đây, có tổ chức môi trường của Liên hợp quốc đến tham quan và hỗ trợ trực tiếp mỗi hộ nếu xây dựng hầm bi-ô-ga sẽ có thêm một triệu đồng nên phong trào càng phát triển mạnh.

Nhiều người ở khắp nơi đã tìm đến đây để học cách xây dựng hầm bi-ô-ga. Ông Hồ Văn Thông, Trạm trưởng trạm y tế xã Nghĩa Phú cho biết: Nhờ khí bi-ô-ga, nguồn chất thải sinh hoạt ra môi trường đã giảm thiểu đáng kể. Dịch bệnh chưa từng xuất hiện đối với bà con sinh sống ở đây. Cảnh tượng chặt phá rừng, trẻ em, phụ nữ gùi từng bó củi khô từ rừng về để đốt sưởi mỗi khi đông đến cũng “biến mất”. Hiện nay, hộ nghèo của xã chỉ còn ở mức 5,2%. Xã mới được thành lập từ năm 1995, có 6 xóm nhưng cả 6 đều đạt danh hiệu làng văn hóa. Riêng làng Phú Hòa đã được công nhận làng văn hóa cấp tỉnh từ năm 2004.

Chuyện cái hầm bi-ô-ga tuy nhỏ nhưng tôi thầm nghĩ, nếu có một dự án mang tính quy mô nhằm nhân rộng trong những làng quê nông thôn Việt Nam thì tốt biết bao nhiêu?

Bài và ảnh: Trần Ngọc Thái