Cụ thể, có xóm quy định cả trẻ em, hộ nghèo, người già cũng phải đóng góp với mức 600.000 đồng/người để xây dựng nhà văn hóa. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã về địa phương ghi nhận thực tế và thông tin để bạn đọc rõ.
Theo phản ảnh của người dân tại xã Giao An, để hoàn thành mục tiêu xây dựng NTM, UBND xã giao mỗi xóm xây dựng một nhà văn hóa. Nguồn vốn mà UBND xã hỗ trợ mỗi xóm là 150 triệu đồng, số tiền còn lại được huy động từ sự đóng góp của người dân và nguồn vốn xã hội hóa. Chủ trương này được người dân trong xã đồng tình ủng hộ. Thế nhưng, quá trình triển khai xây dựng nhà văn hóa, các xóm lại đề ra mức thu quá cao và không đồng đều. Ví dụ, có xóm thu 600.000 đồng/nhân khẩu, nhưng có xóm lại thu tới 800.000 đồng/nhân khẩu. Cá biệt, ở xóm 18, xã Giao An, việc thu này còn áp dụng với cả người già, trẻ em và hộ nghèo. Bà Phùng Thị Cài, ở xóm 18, xã Giao An bức xúc cho biết: "Gia đình tôi thuộc diện hộ nghèo, thế nhưng vẫn phải đóng góp 600.000 đồng/khẩu để xây dựng nhà văn hóa. Số tiền này vượt quá sức đóng góp của gia đình".
Chị Đoàn Thị Dương (xã Giao An, huyện Giao Thủy) trình bày sự việc với phóng viên.
Cùng nỗi bức xúc, chị Đoàn Thị Dương cho biết: “Các cháu nhà tôi mặc dù chưa đến 6 tuổi nhưng vẫn có tên trong danh sách phải nộp tiền, khi nộp tiền chỉ được ký vào sổ thu chứ không hề có phiếu thu. Cán bộ xóm còn bảo rằng, không đóng tiền thì sau này nếu có việc phải xin giấy tờ ở UBND xã sẽ không được cấp”.
Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Văn Trường, Phó chủ tịch UBND xã Giao An cho biết: “Địa phương chúng tôi đang phấn đấu đạt chuẩn NTM, dự kiến cuối năm 2017 sẽ "về đích". Việc xây dựng nhà văn hóa tại các xóm là một trong 19 tiêu chí xây dựng NTM. Trên địa bàn xã có 22 xóm thì đã có 21 xóm có nhà văn hóa được xây mới, một xóm đã tận dụng sửa chữa từ cơ sở vật chất cũ. Đối với xóm 18, tổng kinh phí xây dựng nhà văn hóa là 320 triệu đồng thì xã đã hỗ trợ 150 triệu đồng. Phần còn lại sẽ do xóm vận động người dân đóng góp rồi từ đó quyết định xây to hay nhỏ. Quan điểm của xã là giao cho các xóm tự chủ trong xây dựng nhà văn hóa, nhưng phải phù hợp và có sự đồng thuận của nhân dân, không chạy theo thành tích dẫn đến việc thu quá sức dân”.
Sau khi nhận được thông tin phản ánh của phóng viên về việc cán bộ xóm 18 thu 600.000 đồng/khẩu để xây dựng nhà văn hóa, áp dụng với cả trẻ nhỏ, hộ nghèo, người già, ông Trường giải thích: "Chúng tôi chỉ nắm được thông tin báo cáo từ các xóm là có mức thu như vậy, nhưng không nắm được thu những đối tượng nào?". Sau đó, ông Trường gọi điện cho ông Nguyễn Văn Quỳnh, Bí thư Chi bộ xóm 18. Ông Quỳnh cho biết: "Cứ có khẩu là xóm thu tiền, kể cả người già, trẻ nhỏ và hộ nghèo". Sau khi xác nhận thông tin phóng viên nêu là đúng, ông Trần Văn Trường nói sẽ tiến hành kiểm tra và có hướng khắc phục, xử lý nghiêm những cán bộ làm sai.
Được biết, tại Khoản 3, Mục V, Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16-8-2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020 nêu rõ: "Các khoản đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện của nhân dân trong xã cho từng dự án, nội dung cụ thể, do hội đồng nhân dân xã thông qua”. Còn tại Điểm g, Khoản 5, Mục V, Quyết định số 1600/QĐ-TTg quy định: “Chính quyền địa phương (tỉnh, huyện, xã) không quy định bắt buộc nhân dân đóng góp, chỉ vận động bằng các hình thức thích hợp để nhân dân tự nguyện đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội của địa phương. Cộng đồng và người dân trong xã bàn bạc mức tự nguyện đóng góp cụ thể cho từng dự án, đề nghị hội đồng nhân dân xã thông qua”.
Phát huy sức dân trong xây dựng NTM là chủ trương đúng đắn. Thế nhưng, để việc xây dựng NTM thực sự phát huy hiệu quả thì mỗi địa phương cần tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định của pháp luật, phát huy sức dân trên tinh thần tự nguyện và phù hợp với điều kiện thực tế. Việc lạm thu, thu không đúng đối tượng ở một số xóm thuộc xã Giao An cần nhanh chóng chấn chỉnh để lấy lại niềm tin của người dân địa phương.
Bài và ảnh: ĐỨC THỊNH - VĂN THI