Liệt sĩ Nguyễn Tất Hiển, cháu đích tôn của thi sĩ Tản Đà

…Tôi lội qua bên kia suối thì nghe một tiếng quát: "Đứng lại, giơ tay lên!". Hết sức kinh hoàng, cách tôi khoảng 10m, nhô lên khỏi một tảng đá lớn, một bóng người lăm lăm khẩu súng AR15 (chính hiệu của lính ngụy chứ không phải AK của ta) chĩa thẳng vào người tôi. "Gặp phải thám báo rồi"-Tôi nhoài người sang bên trái và lao vào nấp sau một tảng đá. Một loạt đạn tóe lửa trên tảng đá. Lại nghe tiếng quát: "Đơn vị nào? Nói ngay! Đơn vị nào?". Có thể không phải là thám báo, nhưng sao lại bắn súng AR15? Thoáng nghĩ vậy, tôi vẫn trả lời: "Phòng Chính trị B3 đây!". Lẽ ra phải trả lời bằng mật khẩu, nhưng vì tôi là dân phóng viên ở Hà Nội vào, chẳng biết gì đến mật hiệu nên cứ thẳng thừng: B3 đây, Phòng chính trị B3 đây! Trước mặt tôi lúc này là một chiến sĩ trẻ, rất trẻ, mũ tai bèo hắt sau cổ, vai khoác khẩu AK chứ không phải AR15 nữa: "Em là lính 66 đây. Em tưởng anh là thám báo nên…".

Trên đây là một đoạn hồi ký của đại tá nhà báo Đại Đồng, nguyên phóng viên báo Quân đội nhân dân đã từng khá thân quen với bạn đọc trong và ngoài nước qua những trang viết của anh trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Vừa qua, gia đình cụ Nguyễn Khắc Xương có đưa tôi xem bức thư của nhà báo Đại Đồng viết từ chiến trường gửi ra tới gia đình cụ ngày ấy. Những câu chuyện, những tình tiết mà nhà báo Đại Đồng nêu lên đã làm biết bao người cảm xúc, kính phục một chiến sĩ trẻ. Bức thư đã được gia đình đồng ý cho tôi giới thiệu trên báo Quân đội nhân dân. Toàn văn như sau:

Kính gửi ông bà!

Tôi là cán bộ báo Quân đội nhân dân, công tác tại chiến trường Tây Nguyên. Tình cờ đã gặp em Hiển-con của ông bà. Trong một trận đánh đầu tiên, em Hiển bị đi lạc đơn vị nhưng đã anh dũng lập công xuất sắc, một mình một súng bắn chết được 10 tên ngụy, cướp được 2 súng rồi trở về đơn vị. Hiển được tặng thưởng huân chương Chiến công giải phóng hạng ba và được công nhận đoàn viên quyết thắng năm 1972. Em Hiển có viết một bức thư nhờ tôi đưa ra miền Bắc cho ông bà (kèm theo một cái giấy khen của đơn vị) nhưng vì hiện nay do tình hình yêu cầu của nhiệm vụ, của chiến trường, tôi chưa ra Bắc được. Nhân tiện có một đồng chí cán bộ ra ngoài đó, tôi gửi thư của Hiển ra cho ông bà, cả giấy khen kèm theo. Tôi có chụp ảnh cho em Hiển, nếu ông bà cần ảnh của em, xin tới gặp đồng chí Lê Thu ở báo Quân đội nhân dân, 7 Phan Đình Phùng, Hà Nội, nhờ đồng chí ấy rửa ảnh cho.

Vào khoảng gần cuối năm 1972, tôi mới ra Bắc, thời gian đó, tôi sẽ tiếp tục gửi thư cho ông bà.

Cuối cùng kính chúc ông bà mạnh khỏe, các em ngoan ngoãn ăn học.

Tây Nguyên, ngày 17 tháng 2 năm 1972

ĐẠI ĐỒNG

Cụ Nguyễn Khắc Xương là con trưởng của thi sĩ Tản Đà, nay đã 80 tuổi, cụ là một cán bộ nghiên cứu văn hóa lịch sử, truyền thống đồng thời cũng có nhiều công trình khảo cứu về thơ văn, báo chí của Tản Đà. Quê gốc của cụ ở làng Khê Thượng, huyện Bất Bạt, tỉnh Hà Đông cũ; nay là huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây. Nguyễn Tất Hiển là con đầu lòng của ông bà Nguyễn Khắc Xương, tức cháu đích tôn của Tản Đà. Nguyễn Tất Hiển sinh năm 1952, học sinh lớp 9 trường trung học Hùng Vương, thị xã Phú Thọ. Anh vào bộ đội năm 1971, đi thẳng vào chiến trường Tây Nguyên chiến đấu và hy sinh ngày 13-10-1972 tại mặt trận Tây-Bắc Kon Tum. Hiển đã được tặng thưởng huân chương Chiến công hạng ba. Trước ngày Hiển hy sinh, gia đình còn nhận được một lá thư viết tay của anh. Trong thư có đoạn "… vừa rồi con lập chiến công xuất sắc trong một trận, bắn chết 12 tên địch. Anh em trong đơn vị đã nhiệt liệt khen ngợi và có đề tài học tập về con. Đại hội Đoàn mở, con được vinh dự ngồi trên ghế Chủ tịch đoàn. Trung đoàn và Mặt trận đã tặng con huân chương Chiến công giải phóng hạng ba, con được tặng danh hiệu "Dũng sĩ diệt ngụy" ở Tây Nguyên kèm theo một chiếc bút Hồng Hà. Đó là việc làm của con để đền đáp công ơn của Đảng và Bác Hồ, của quê hương và của bố mẹ". Cuối cùng Hiển viết cho em gái út lúc đó mới 6 tuổi. Em tên là Mai Thoa và dặn em phải ngoan, nghe lời bố mẹ học chăm… Nay chị Mai Thoa đã là một cán bộ của Viện bảo tàng tỉnh Phú Thọ.

Tình yêu gia đình, quê hương là những mạch nguồn dạt dào của tình yêu đất nước. Nguyễn Tất Hiển là như vậy! Đó cũng là tấm lòng "Nước non nặng một lời thề" của cụ Tản Đà gửi tới các thế hệ hôm nay.

NGUYỄN VĂN VĨNH