Theo Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV), tình trạng buôn bán trái phép rùa vẫn diễn biến phức tạp tại Việt Nam. Chiến dịch của ENV nhằm giúp người dân nhận thức được mua rùa là trực tiếp tiếp tay cho hoạt động săn bắt và buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp, từ đó gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quần thể tự nhiên của các loài rùa.

Nằm trong chuỗi hoạt động này, ENV vừa triển khai khảo sát vi phạm liên quan đến rùa trên các nền tảng mạng xã hội và ghi nhận 212 tài khoản với 14.786 bài đăng rao bán khoảng 50.000 cá thể rùa trên internet.

Một khảo sát khác của ENV với 1.132 người dân tại TP Hồ Chí Minh cũng cho thấy 9% số người được phỏng vấn cho biết từng mua và phóng sinh rùa. Điều đáng lo ngại là phần lớn người thực hiện tin rằng hành động này đem lại may mắn và góp phần bảo tồn động vật hoang dã.

Bà Bùi Thị Hà, Phó giám đốc ENV chia sẻ: “Các quần thể rùa trong tự nhiên ở Việt Nam phải đối mặt với nguy hiểm do nhu cầu mua bán rùa để phóng sinh và nuôi làm cảnh ngày càng gia tăng. Việc người dân mua rùa đã và đang tiếp tay cho vòng luẩn quẩn, khiến rùa bị tận diệt trong tự nhiên, đẩy nhiều loài đến bờ vực tuyệt chủng cũng như gây ảnh hưởng tới hệ sinh thái bản địa”.

Trung tâm Giáo dục thiên nhiên phối hợp tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ động vật hoang dã, trong đó đấu tranh với hành vi mua bán rùa trái phép. Ảnh: ENV 

Để nâng cao nhận thức cộng đồng về các mối đe dọa với loài rùa, ENV mới phát hành phim truyền thông số 62, mang tên “Mua rùa nuôi tội ác”. Đoạn phim đã phơi bày thực tế là việc mua rùa, dù có thể xuất phát từ ý định tốt nhưng lại chỉ làm giàu cho các hành vi vi phạm pháp luật về động vật hoang dã. Link Youtube của phim: youtube.com/watch?v=IVL9cgYoRVQ&feature=youtu.be

Ngoài ra, theo Bà Bùi Thị Hà, ENV cũng đang phối hợp với các cơ quan thông tấn, báo chí đẩy mạnh phát sóng các thông điệp bảo vệ rùa, ví dụ như trên kênh VOV Giao thông (kênh phát thanh có lượng người nghe lớn nhất vào các khung giờ cao điểm).

Trên cơ sở dữ liệu vi phạm về động vật hoang dã của ENV, năm 2025 đã ghi nhận 776 vụ vi phạm liên quan đến hoạt động quảng cáo, buôn bán hơn 23.400 cá thể rùa cạn và rùa nước ngọt. Dữ liệu của ENV cũng chỉ ra sự thay đổi về loài trong hoạt động buôn bán, với số lượng các loài rùa ngoại lai chiếm tỷ lệ ngày càng lớn.

Ông Douglas Hendrie, chuyên gia về rùa và Cố vấn của ENV chia sẻ: “Theo nghiên cứu của chúng tôi, một số loài rùa ngoại lai như rùa sao Ấn Độ không thấy xuất hiện ở Việt Nam khoảng 15 năm trước nhưng nay lại phổ biến. Loài rùa tai đỏ, một trong những loài ngoại lai xâm hại nguy hiểm cũng đang được mua bán tràn lan tại Việt Nam”.

Theo ông Douglas Hendrie, những loài ngoại lai dễ gặp tại các cửa hàng cá cảnh và chợ trên khắp cả nước để phục vụ phóng sinh như rùa tai đỏ hay rùa đá Trung Quốc khi thả ra môi trường sẽ dễ dàng thiết lập quần thể tự nhiên chỉ trong thời gian ngắn. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những hành động quyết liệt nhằm chấm dứt triệt để tình trạng buôn bán trái phép các loài này ngay từ ban đầu.

*Bạn đọc hãy cùng chung tay bảo tồn động vật hoang dã bằng những hành động thiết thực như thông báo vi phạm về rùa và các loài động vật hoang dã khác tới cơ quan chức năng địa phương hoặc gọi đến Đường dây nóng miễn phí 1800.1522 của Trung tâm Giáo dục thiên nhiên.