Trước bối cảnh đất nước ngày càng hội nhập sâu rộng, tác động của cách mạng khoa học và công nghệ, Bảo tàng Hồ Chí Minh không ngừng đổi mới hoạt động nhằm hoàn thành nhiệm vụ thiêng liêng được Đảng, Nhà nước, nhân dân giao phó. TS Phạm Thị Thanh Mai, Phó giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân để làm rõ hơn hướng đi mới của bảo tàng.

Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Mai.

Phóng viên (PV): Phải làm gì để Bảo tàng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển, trở thành bảo tàng hiện đại, phục vụ tốt công chúng, thưa bà?

Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Mai: Để nâng cao vị trí, uy tín của bảo tàng, phục vụ tốt yêu cầu của công chúng, Bảo tàng Hồ Chí Minh luôn xác định công tác sưu tầm, bảo quản tư liệu, hiện vật, trưng bày và giáo dục về Chủ tịch Hồ Chí Minh là công việc then chốt. Đây vừa là nhiệm vụ chính trị, đồng thời làm nền tảng cho sự phát triển của bảo tàng trong tương lai. Chỉ khi sưu tầm được nhiều hiện vật và bảo quản tốt mới có cơ sở để trưng bày, giáo dục hiệu quả về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thời gian qua, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong hoạt động bảo tàng nhằm phục vụ công chúng tốt hơn. Bảo tàng đã xây dựng hạ tầng internet không dây miễn phí; xây dựng giải pháp văn phòng điện tử và hệ thống quản lý nhân sự thông minh; đổi mới, nâng cấp hoạt động của trang web theo hướng gọn nhẹ, đa tác dụng (đăng ký tham quan trực tuyến; đặt lịch và đăng ký thuyết minh, các sản phẩm lưu niệm, bảo tàng ảo 3D…); phát triển các ứng dụng phục vụ khách tham quan; từng bước triển khai xây dựng hệ thống phần mềm quản trị cơ sở dữ liệu. Kết quả từ những thay đổi này được du khách ghi nhận, phản ánh tích cực.

 Học sinh Trường THCS Nguyễn Tri Phương (Ba Đình, Hà Nội) tham quan Bảo tàng Hồ Chí Minh.Ảnh: TUẤN ANH.

PV: Bảo tàng Hồ Chí Minh đã đạt được những thành công nào trong thời gian gần đây?

Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Mai: Trong những năm gần đây, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tích cực tổ chức khảo sát, nghiên cứu sưu tầm hàng trăm tài liệu, hiện vật gốc về Chủ tịch Hồ Chí Minh phục vụ công tác nghiên cứu, đổi mới trưng bày và bổ sung vào kho cơ sở. Trong đó, có nhiều hiện vật quý hiếm, độc bản, như: Khối hiện vật liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh của gia đình bác sĩ Hoàng Tích Trý (cố Bộ trưởng Bộ Y tế); khối hiện vật gốc là ảnh, huy hiệu Bác Hồ... là phần thưởng của Người tặng cho các cá nhân có thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, được sưu tầm tại Quảng Bình, Quảng Trị, đặc biệt là thanh gươm và áo trấn thủ Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng “Vua Mèo” Vương Chí Sình…

Mỗi lần tiếp nhận tư liệu, hiện vật là một lần thấy rõ tình cảm tôn kính của nhân dân, bạn bè quốc tế đối với Bác lớn đến nhường nào. Như trường hợp gia đình cụ Vương Chí Sình đã trao tặng thanh gươm do Bác Hồ chỉ đạo xưởng quân khí làm để tặng thủ lĩnh dân tộc Mông, vốn được gia đình gìn giữ, coi đó là một bảo vật. Thanh gươm bằng hợp kim thép, tự tay Bác Hồ viết trên hai bên của bao gươm tám chữ: “Tận tâm báo quốc. Bất thụ nô lệ”. Món quà đã thể hiện tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ghi nhận những đóng góp của đồng bào Mông đối với đất nước. Bảo vật được gia đình sẵn sàng hiến tặng càng chứng tỏ sự tin tưởng của nhân dân vào công tác bảo quản và phát huy giá trị hiện vật của Bảo tàng Hồ Chí Minh.

PV: Bên cạnh các hoạt động truyền thống, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tổ chức hoạt động mới mẻ nào nhằm phát huy giá trị "kho báu" hiện vật, tài liệu về Bác Hồ, thưa bà?

Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Mai: Hưởng ứng Ngày Quốc tế Bảo tàng (18-5) năm 2020, các hoạt động như trưng bày, giáo dục trực tuyến... được Bảo tàng Hồ Chí Minh chú trọng và đổi mới không ngừng. Những hoạt động này sẽ góp phần quan trọng trong việc phát huy giá trị hiện vật, nguồn tư liệu phong phú của bảo tàng, giúp nhân dân và bạn bè quốc tế, nhất là thế hệ trẻ hiểu thêm về cuộc đời, sự nghiệp vĩ đại, đạo đức sáng ngời của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mặt khác, tạo điều kiện cho công chúng được tiếp cận nhiều chiều, rút ra những trải nghiệm, đúc kết những bài học, những kiến thức có từ bảo tàng. Trong nhiều năm qua, Bảo tàng luôn là “địa chỉ đỏ” thu hút khách tham quan trong nước và nước ngoài. Nhiều cơ quan, đơn vị, trường học thường xuyên tổ chức các hoạt động tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, như: Tổ chức trao giải thưởng, lễ kết nạp đội, tuyên dương học sinh giỏi, học ngoại khóa, khám phá, trải nghiệm… Đó là minh chứng về những thành công bước đầu của Bảo tàng Hồ Chí Minh trong việc luôn lấy công chúng làm trung tâm, nghiên cứu thiết kế nhiều chương trình giáo dục phù hợp với từng đối tượng, mang lại những trải nghiệm mới mẻ, hấp dẫn, bổ ích, lành mạnh.

PV: Có nhiều bảo tàng và di tích lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở trong và ngoài nước, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã chú trọng hoạt động nào để nâng cao hiệu quả hoạt động các “địa chỉ đỏ” về Bác?

Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Mai: Với vai trò là một bảo tàng đầu hệ, Bảo tàng Hồ Chí Minh thường xuyên phối hợp với các đơn vị trong hệ thống bảo tàng và di tích lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cả nước để hướng dẫn về chuyên môn, trao đổi nghiệp vụ bảo tàng, như: Tổ chức lớp tập huấn định kỳ hằng năm; phối hợp tổ chức triển lãm, tổ chức hội thảo khoa học; cung cấp tư liệu, hình ảnh theo yêu cầu của các đơn vị chi nhánh; hỗ trợ xây dựng và triển khai thi công hệ thống biển báo trong bảo tàng, di tích... Các hoạt động này nhằm hỗ trợ, tạo điều kiện cho các đơn vị làm tốt công tác giữ gìn và phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh tại địa phương.

Cùng với các hoạt động trên, trong những năm qua, Bảo tàng Hồ Chí Minh cũng tăng cường đối ngoại, hợp tác với các bảo tàng, di tích trên thế giới thông qua các hoạt động triển lãm, trao tặng hiện vật liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh: Khu Lưu niệm V.I.Lênin (Nga), Bảo tàng Lịch sử chính trị quốc gia Nga, Bảo tàng Lịch sử Cách mạng Quảng Đông (Trung Quốc), Bảo tàng Long Châu (Quảng Tây, Trung Quốc), Bảo tàng Hồ Chí Minh Bản Đông (Thái Lan); Bảo tàng Kaysone Phomvihane (Lào), ... theo cơ chế hợp tác song phương.

PV: Trân trọng cảm ơn bà!

TRẦN HOÀNG HOÀNG (thực hiện)