Diễn ra nhân dịp kỷ niệm 10 năm hình thành cơ chế Hợp tác Mekong - Lan Thương, Hội nghị có chủ đề “Thúc đẩy hợp tác toàn lưu vực hướng tới phát triển bền vững tài nguyên nước lưu vực Mekong - Lan Thương”.
Mở rộng chia sẻ dữ liệu thủy văn toàn lưu vực
Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Trịnh Việt Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đánh giá cao kết quả hợp tác trong 10 năm qua. Cơ chế phối hợp ngày càng ổn định, chia sẻ thông tin thủy văn được mở rộng, năng lực quản lý tài nguyên nước của các quốc gia thành viên từng bước được nâng cao.
 |
| Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam Trịnh Việt Hùng phát biểu tại hội nghị. |
Hơn 70 dự án thuộc Quỹ Đặc biệt Hợp tác Mekong - Lan Thương đã được triển khai trong các lĩnh vực cấp nước nông thôn, quản lý lưu vực, giám sát an toàn đập và quan trắc thủy văn. Việc thông báo kịp thời, phối hợp vận hành trong các đợt thiên tai lớn cũng góp phần giảm áp lực phòng, chống lũ lụt và hạn hán ở hạ du.
Tại hội nghị, đồng chí Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh 3 thông điệp: Tin cậy và minh bạch là nền tảng hợp tác; người dân phải là trung tâm; các cam kết cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể.
 |
|
Các đại biểu tham dự hội nghị.
|
Điểm nhấn của hội nghị là Lễ ký Bản ghi nhớ về chia sẻ thông tin thủy văn lưu vực sông Mekong - Lan Thương. Theo đó, 6 quốc gia thống nhất chia sẻ thông tin thời gian thực tại 24 trạm thủy văn trọng điểm, gồm: Trung Quốc 2 trạm, Campuchia 7 trạm, Lào 6 trạm, Myanmar 1 trạm, Thái Lan 6 trạm và Việt Nam 2 trạm tại Tân Châu, Châu Đốc (An Giang). Đây là bước tiến quan trọng trong mở rộng cơ sở dữ liệu với sự tham gia của cả 6 quốc gia, hỗ trợ theo dõi, quản lý nguồn nước và phòng, chống thiên tai trên toàn lưu vực.
Đối với Việt Nam, dữ liệu thượng nguồn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong theo dõi, dự báo dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long. Với khoảng 17 triệu người sinh sống, đây là vùng sản xuất trọng điểm về lúa gạo, thủy sản và trái cây, đang chịu tác động của nước biển dâng, xâm nhập mặn, hạn hán, thiếu nước, sạt lở và suy giảm phù sa. Thông tin kịp thời, tin cậy sẽ hỗ trợ dự báo, cảnh báo, điều hành sản xuất và bảo vệ sinh kế người dân.
6 quốc gia thống nhất tăng cường hợp tác
Tại hội nghị, các quốc gia chia sẻ nhiều định hướng hợp tác. Trung Quốc đề xuất tăng cường trao đổi chính sách, chia sẻ dữ liệu, ứng dụng công nghệ số trong dự báo thủy văn và triển khai các dự án dân sinh về nước sạch, phòng, chống thiên tai, an toàn đập.
 |
|
Phó thủ tướng Chính phủ Thái Lan Songsak Thongsri phát biểu.
|
Thái Lan nhấn mạnh kiểm soát ô nhiễm từ nguồn phát sinh, tăng cường quan trắc và chia sẻ thông tin chất lượng nước. Campuchia đề cao việc duy trì dòng chảy tự nhiên theo mùa, bảo vệ hệ sinh thái Biển Hồ Tonle Sap, nguồn lợi thủy sản và sinh kế người dân.
Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Myanmar Tun Lu nhấn mạnh vai trò của hợp tác Mekong - Lan Thương trong bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và phát triển kinh tế - xã hội khu vực.
 |
|
Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Myanmar Tun Lu nhấn mạnh vai trò của hợp tác Mekong - Lan Thương trong bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực.
|
Trên cơ sở những thách thức chung, Việt Nam đề xuất 3 hướng ưu tiên.
Thứ nhất, tăng cường chia sẻ thông tin khí tượng thủy văn, đặc biệt là số liệu vận hành hồ chứa; thông báo sớm trước khi xả lũ hoặc tích nước để các quốc gia hạ lưu chủ động ứng phó với lũ, hạn và bố trí sản xuất phù hợp.
Thứ hai, tăng cường kết nối giữa các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mekong, tối ưu nguồn lực, đẩy mạnh nghiên cứu chung và ứng dụng công nghệ mới phục vụ thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai, xây dựng hệ thống quản trị nước thông minh.
Thứ ba, tiếp tục phát huy vai trò Quỹ Đặc biệt Hợp tác Mekong - Lan Thương trong hỗ trợ các dự án cải thiện sinh kế, nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước lũ, hạn và xâm nhập mặn; đồng thời phát triển hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu hiện đại phục vụ dự báo, cảnh báo sớm.
Các Trưởng đoàn đã thông qua Tuyên bố chung, tái khẳng định cam kết tăng cường quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước, gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài nguyên nước và Khí tượng Campuchia Thor Chetha đề cao việc duy trì dòng chảy tự nhiên theo mùa, bảo vệ hệ sinh thái Biển Hồ Tonle Sap, nguồn lợi thủy sản và sinh kế người dân. |
 |
| Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lào Saynakhone Inthavong đề xuất củng cố hệ thống thông tin thủy văn, khí tượng. |
 |
| Các đại biểu tham dự hội nghị chụp ảnh lưu niệm. |
Tuyên bố nhấn mạnh việc tiếp tục thực hiện Kế hoạch hành động 2023-2027, triển khai Bản ghi nhớ về chia sẻ thông tin thủy văn và chuẩn bị kế hoạch hợp tác giai đoạn tiếp theo. Các nước cũng nhất trí tăng cường phối hợp giữa cơ chế Hợp tác Mekong - Lan Thương với Ủy hội sông Mekong quốc tế (MRC), ASEAN và các cơ chế hợp tác tiểu vùng khác.
Hội nghị tạo thêm động lực để 6 quốc gia cụ thể hóa các cam kết thành hành động thiết thực, tăng cường phối hợp quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước, hướng tới lợi ích chung và cải thiện đời sống cộng đồng trên toàn lưu vực.