Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Công Lý, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ thẳng thắn nhìn nhận, thế giới hiện không chỉ cần nông sản nhiều mà cần nông sản sạch, xanh và minh bạch phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Điều đó đồng nghĩa, nếu tiếp tục sản xuất theo lối cũ - phụ thuộc phân bón hóa học, tưới ngập, đốt rơm rạ, phát thải cao - nông sản Việt sẽ dần mất lợi thế cạnh tranh ngay trên những thị trường xuất khẩu chủ lực. “Chuyển đổi xanh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tồn tại và cạnh tranh”, ông Lý nhấn mạnh.

 Ông Lê Công Lý, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ cho rằng chuyển đổi xanh là điều kiện bắt buộc.

ĐBSCL hiện đóng vai trò “trụ cột lương thực” của Việt Nam với hơn 2,6 triệu hecta đất nông nghiệp, chiếm khoảng 50% sản lượng lúa và tới 95% lượng gạo xuất khẩu cả nước. Tuy nhiên, nghịch lý đặt ra là chính khu vực này cũng đang trở thành điểm nóng phát thải khí nhà kính từ sản xuất nông nghiệp.

Theo PGS, TS Châu Minh Khôi, Phó hiệu trưởng Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, riêng canh tác lúa gạo năm 2010 đã phát thải hơn 44 triệu tấn CO2 tương đương, chiếm khoảng 18% tổng phát thải của Việt Nam. Nguồn phát thải lớn nhất đến từ các tập quán canh tác truyền thống như tưới ngập liên tục, đốt rơm rạ sau thu hoạch và lạm dụng phân bón hóa học. “Chúng ta đang đứng trước bài toán vừa phải đảm bảo an ninh lương thực, vừa phải giảm phát thải để thích ứng với các tiêu chuẩn xanh toàn cầu”, ông Khôi nói.

Quang cảnh hội thảo. 

PGS, TS Châu Minh Khôi giới thiệu mô hình quản lý đất bằng compost, biochar kết hợp luân canh lúa - cây trồng cạn nhằm giảm phát thải khí metan và phục hồi độ phì nhiêu đất. Đáng chú ý, các mô hình luân canh lúa - dưa hấu, lúa - củ dền không chỉ giúp đa dạng sinh kế mà còn tăng lợi nhuận cho nông hộ từ 75 đến 163% so với độc canh lúa.

Ở góc độ kinh tế carbon, ông Lý Việt Hùng, Trưởng Phòng Kinh tế trung hòa carbon, Trung tâm Thích ứng biến đổi khí hậu và Trung hòa carbon cho rằng, nông nghiệp công nghệ cao không chỉ giải quyết bài toán môi trường mà còn mở ra giá trị kinh tế mới. Theo ông Hùng, ứng dụng tự động hóa và AI trong canh tác có thể giúp giảm tới 40% lượng nước sử dụng, cắt giảm hơn 50% khí nhà kính, đồng thời tạo thêm nguồn thu từ tín chỉ carbon.