Xây dựng Cần Thơ xứng tầm là đô thị trung tâm vùng

Thành quả bước đầu       

Nằm ở vùng hạ lưu sông Mê Công, TP Cần Thơ là đô thị lớn nhất và là đầu mối giao thương nối liền các tỉnh trong vùng ĐBSCL. Với những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm được đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng như: Cầu Cần Thơ, Sân bay quốc tế Cần Thơ, cảng Cái Cui, cảng Cần Thơ, các tuyến Quốc lộ: 1A, 80, 91, 91B, Nam Sông Hậu... cùng lợi thế về giao thông vận tải thủy với gần 160 sông, kênh, rạch… đã tạo điều kiện thuận tiện cho việc giao lưu buôn bán, phát triển nông nghiệp, thủy sản, du lịch giữa thành phố với các tỉnh trong vùng và Thành phố Hồ Chí Minh.

Với lợi thế trên cùng với sự phấn đấu của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, qua 10 năm thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW của Bộ Chính trị, kinh tế thành phố tăng trưởng nhanh hơn giai đoạn trước đó, tốc độ tăng bình quân giai đoạn 2005-2015 đạt 13,98%. GDP bình quân đầu người đạt 79,4 triệu đồng, tương đương 3.636 USD/năm, tăng gần 3,65 lần so với năm 2005 và cao hơn nhiều so với bình quân chung cả nước.

Cần Thơ đã chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực. Năm 2015, tỷ trọng khu vực kinh tế nông, lâm, ngư nghiệp chiếm 6,49%; khu vực công nghiệp, xây dựng là 35% và thương mại-dịch vụ chiếm 58,51% trong cơ cấu GDP. So với thời điểm năm 2005, giá trị sản xuất công nghiệp thành phố năm 2015 đã tăng gấp 4 lần, đạt 101.343 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp thành phố giai đoạn 2005-2015 đạt trung bình 15,5%/năm. Bước đầu thành phố đã chỉ đạo tập trung phát triển một số ngành công nghiệp thế mạnh như: Cơ khí, chế biến nông, thủy sản. Hiện quy mô sản xuất công nghiệp của thành phố giữ vị trí thứ hai của vùng ĐBSCL, sau Long An, chiếm 17,4% giá trị sản xuất toàn vùng.

Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 68 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 956,6 triệu USD. Nhờ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đến nay kinh tế TP Cần Thơ có bước phát triển vượt bậc. Nhiều mặt hàng đã có mặt trên các thị trường khu vực và thế giới, đặc biệt là mặt hàng gạo, nông sản, thủy sản đã có mặt ở nhiều nước, trong đó thủy sản chế biến chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu.

Ông Nguyễn Phương Lam, Phó giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Cần Thơ nhận định: “Theo kết quả công bố xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Cần Thơ xếp thứ 14/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tăng 1 bậc so với cùng kỳ, với số điểm tổng hợp là 59,81; đứng thứ 5 trong vùng ĐBSCL và xếp trong nhóm địa phương có chất lượng điều hành khá. Về chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công (PAPI), năm 2015 TP Cần Thơ xếp hạng 2/63 tỉnh, thành phố trong cả nước với 39,35 điểm. Trong đó, TP Cần Thơ có 6/6 nội dung đều tăng điểm. Đây là một trong những bước tạo đà để Cần Thơ thu hút đầu tư cũng như phát triển kinh tế-xã hội thời gian tới”.

Ngoài ra, kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội cũng được đầu tư xây dựng. Bên cạnh 107 chợ truyền thống, Cần Thơ còn có hệ thống dịch vụ, siêu thị, nhà hàng, khách sạn cao cấp, có cả khách sạn 5 sao. Nhiều công trình trọng điểm được hoàn thành đưa vào sử dụng, nhất là hạ tầng giao thông phát huy tốt hiệu quả, bước đầu tạo sự kết nối quan trọng về giao thông vận tải nội vùng và liên vận quốc tế, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của thành phố và toàn vùng.

Ông Võ Thành Thống, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết: “Cần Thơ đang thực hiện Dự án phát triển Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị. Thông qua dự án sẽ thúc đẩy Cần Thơ trở thành trung tâm và động lực phát triển kinh tế-xã hội cho vùng ĐBSCL. Ngoài ra còn giảm sự tổn thương do ngập lụt tại trung tâm thành phố, cải thiện kết nối giữa trung tâm thành phố và các khu vực mới phát triển”.

Dù đạt được nhiều kết quả khả quan, tuy nhiên, so với mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết số 45-NQ/TW đã đề ra, Cần Thơ còn những mặt hạn chế: Kinh tế tăng trưởng chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế; công nghiệp phát triển nhanh nhưng quy mô sản xuất còn nhỏ, chất lượng, năng lực cạnh tranh còn thấp; việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp triển khai còn chậm; môi trường, cơ chế, chính sách chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút mạnh đầu tư; chất lượng quy hoạch còn thấp; kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội còn thiếu, chưa đồng bộ, nhất là hạ tầng giao thông. Vai trò trung tâm, động lực, sức lan tỏa của Cần Thơ trong vùng còn hạn chế.

Hướng đến mục tiêu trung tâm

Theo PGS, TS Hà Thanh Toàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Cần Thơ, để Cần Thơ phát triển tương xứng với vị trí trung tâm vùng ĐBSCL, thành phố cần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Định hướng đến năm 2030 phải là thương mại, dịch vụ-công nghiệp, xây dựng-nông nghiệp công nghệ cao. Gắn chuyển dịch cơ cấu kinh tế với quá trình công nghiệp hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Để thực hiện được mục tiêu trên, trong phát triển công nghiệp, cần ưu tiên công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp chế biến và cơ khí chế tạo. Đối với nông nghiệp, chú trọng phát triển các chương trình nông nghiệp chất lượng cao, các mô hình sản xuất hiệu quả, giá trị gia tăng cao. Về thương mại-dịch vụ, cần đa dạng hóa các loại hình thị trường bán lẻ, dịch vụ tài chính, du lịch, giao thông vận tải, logistic, giáo dục-đào tạo, khoa học công nghệ, chăm sóc sức khỏe.

Ngoài ra, PGS, TS Hà Thanh Toàn còn nhấn mạnh đến tầm quan trọng của chiến lược phát triển nguồn nhân lực đồng bộ với tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương. Nguồn nhân lực cần được đào tạo dài hơi, chú trọng đến nhân lực bậc cao để đáp ứng cho những ngành có năng suất lao động cao. Phát triển thị trường lao động có định hướng gắn đào tạo với sử dụng lao động, đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Trọng Cường, Viện trưởng Viện Kinh tế-Xã hội TP Cần Thơ đề xuất giải pháp tập trung đầu tư vào các ngành kinh tế có lợi thế so sánh. Bên cạnh đó, cần có chiến lược phát triển khoa học công nghệ theo xu hướng đi tắt đón đầu, dành nguồn lực thỏa đáng cho đầu tư phát triển công nghệ. Ưu tiên các đề án phát triển công nghệ trong các lĩnh vực sinh học, bảo quản chế biến nông sản, thông tin truyền thông, cơ khí, tự động hóa và vật liệu mới. Xây dựng các chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp có nhiều hoạt động nghiên cứu và phát triển. Tạo sự liên kết, hợp tác giữa các viện nghiên cứu với các trường đại học trong và ngoài nước, góp phần hình thành và phát triển thị trường khoa học công nghệ…

Riêng về cơ sở hạ tầng, theo PGS, TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng, Tổng hội Xây dựng Việt Nam, trên cơ sở những lợi thế và tiềm năng quy hoạch phát triển đô thị Cần Thơ đến năm 2030, hạ tầng khung và công trình đầu mối hạ tầng kỹ thuật đô thị được coi là điều kiện tiên quyết làm cơ sở để tận dụng tối ưu các nguồn lực, tạo nên cú hích và động lực phát triển đô thị. “Về cơ bản, đối với riêng đô thị Cần Thơ, cần chú trọng tới hai nhóm dự án bao gồm ở hai cấp độ quốc gia và vùng ĐBSCL, cấp độ đô thị để có những nhóm chính sách phát triển đồng bộ và phù hợp trong các giai đoạn tiếp theo”, PGS, TS Lưu Đức Hải đề xuất.

Bài và ảnh: THÚY AN