Trước đó, buổi sáng, Quốc hội thảo luận ở tổ về kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2016-2020 và kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2016; kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2017.

Thu NSNN năm 2016 ước vượt dự toán

Đánh giá về tình hình thực hiện NSNN năm 2016, Ủy ban Tài chính-Ngân sách (TCNS) của Quốc hội nhận thấy, ước thực hiện thu NSNN vượt dự toán (2,4%) đã thể hiện nỗ lực điều hành của Chính phủ, nhưng qua các số liệu chi tiết và qua kết quả giám sát cho thấy, sẽ phải thật sự nỗ lực phấn đấu mới có thể đạt mức như Chính phủ báo cáo. Ủy ban TCNS của Quốc hội cho rằng, qua thực tế giám sát tại các địa phương và một số bộ, ngành, tập đoàn, tổng công ty cho thấy, còn rất nhiều khó khăn do số tăng thu thực tế từ kết quả sản xuất kinh doanh, dịch vụ là không cao. Bên cạnh đó, mặc dù thu nội địa tăng so với dự toán (5,6%) nhưng trên thực tế, các khoản tăng chủ yếu do điều chỉnh chính sách, tăng thu từ đất. Thu NSNN vượt dự toán nhưng thực chất chỉ tăng thu ngân sách địa phương, còn ngân sách Trung ương hụt thu khoảng 8.000-12.000 tỷ đồng. Điều này thể hiện sự tăng trưởng kinh tế chậm, không đồng đều ở các lĩnh vực, còn khó khăn ở khu vực doanh nghiệp Nhà nước.

Về chi NSNN, Chính phủ ước thực hiện chi NSNN cả năm bằng 101,9% dự toán. Ủy ban TCNS của Quốc hội cho rằng, Chính phủ đã điều hành, quản lý chi NSNN chặt chẽ, tiết kiệm trong phạm vi dự toán được Quốc hội quyết định. Chính phủ báo cáo số ước bội chi NSNN năm 2016 là 254.000 tỷ đồng, bằng với số Quốc hội quyết định. Với mức bội chi này, dư nợ công là 64,98% GDP, đã sát ngưỡng 65% GDP; dư nợ Chính phủ ở mức 53,1% GDP, đã vượt ngưỡng 50% GDP; dư nợ nước ngoài của quốc gia ở mức 45,7% GDP. Ủy ban TCNScủa Quốc hội đề nghị Chính phủ rà soát, báo cáo đầy đủ tình hình nợ công để có những giải pháp điều hành, cân đối NSNN chủ động và kịp thời.

Về dự toán NSNN năm 2017, Chính phủ dự toán thu đạt 1.212.180 tỷ đồng; dự toán bội chi NSNN (theo Luật NSNN năm 2015) khoảng 3,5% GDP...

Xây dựng các kịch bản kinh tế để dự toán thu, chi ngân sách 

Về thực hiện kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2016-2020, Ủy ban TCNS của Quốc hội cho rằng, nhiệm vụ TCNS sẽ chịu sự tác động không thuận lợi. Dự báo kinh tế thế giới và khu vực giai đoạn 2016-2020 còn nhiều khó khăn, việc Chính phủ xác định mức tăng trưởng kinh tế bình quân 6,75%/năm là tích cực, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến thu NSNN và các chỉ tiêu tính toán trên GDP. Đề nghị Chính phủ có giải pháp tích cực, hữu hiệu để hoàn thành chỉ tiêu đặt ra, đặc biệt phải lưu ý đến các chỉ tiêu về chất lượng tăng trưởng bền vững; năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP). Một số ý kiến đề nghị Chính phủ xây dựng 3 kịch bản tăng trưởng kinh tế là 7%, 6,75% và 6,5% để xây dựng dự toán thu, chi NSNN chủ động và phù hợp trong quá trình triển khai.

Mục tiêu, định hướng kế hoạch tài chính 5 năm 2016-2020, theo báo cáo của Chính phủ, phấn đấu tỷ lệ huy động vào NSNN trên GDP giai đoạn 2016-2020 bình quân khoảng 20-21%. Nhiều ý kiến cho rằng, việc xây dựng tỷ lệ này còn ở mức thấp, chưa thể hiện sự phấn đấu tích cực trong quá trình triển khai. Đề nghị Chính phủ đặt mục tiêu về tỷ lệ huy động bình quân so với GDP nhất quán với định hướng kế hoạch đã đặt ra (khoảng 23,5-24%/GDP, trong đó, từ thuế, phí khoảng 21,5-22%/GDP).

Chính phủ xây dựng quy mô thu NSNN tăng gấp 1,65 lần so với giai đoạn trước; tăng tỷ trọng thu nội địa trong tổng thu NSNN, phấn đấu tăng từ 67,8% giai đoạn trước lên mức khoảng 87-88% vào cuối giai đoạn. Về cơ cấu chi ngân sách, Chính phủ dự kiến điều chỉnh lại cơ cấu chi NSNN theo hướng: Tăng dần tỷ trọng chi đầu tư phát triển lên mức bình quân 25-26% cả giai đoạn, giảm tỷ trọng chi thường xuyên khoảng 67% xuống mức khoảng 60-62% trong giai đoạn 2016-2020. 

Nợ công có xu hướng tăng nhanh

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban TCNS của Quốc hội về mục tiêu, định hướng huy động, sử dụng vốn vay và quản lý nợ công giai đoạn 2016-2020 cho biết, giai đoạn vừa qua, nợ công tăng nhanh mặc dù vẫn trong giới hạn cho phép nhưng bắt đầu có dấu hiệu rất khó khăn về trả nợ trong ngắn hạn và có biểu hiện không an toàn trong dài hạn. Tình hình huy động, sử dụng, quản lý vốn vay giai đoạn 2011-2015 còn nổi lên một số bất cập. Nợ công có xu hướng tăng nhanh cả về quy mô và tốc độ; tốc độ tăng nợ công nhanh hơn so với tốc độ tăng trưởng GDP. Nợ công tuy vẫn trong giới hạn cho phép song tốc độ tăng bình quân cả giai đoạn (18,4%/năm) là khá cao, gấp hơn 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP; tỷ lệ nợ Chính phủ/GDP tăng từ 39,3% năm 2011 lên 53,1% năm 2015, vượt giới hạn cho phép (50%).

Về dự kiến kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2016-2020, Chính phủ đề xuất ngoài việc duy trì ngưỡng an toàn nợ công/GDP, nợ nước ngoài của quốc gia/GDP như giai đoạn vừa qua thì nâng chỉ tiêu giới hạn nợ Chính phủ/GDP từ mức 50% hiện nay lên mức trần 55%. Đa số ý kiến cho rằng, trong bối cảnh NSNN còn nhiều khó khăn, an ninh tài chính quốc gia chưa thực sự vững chắc thì cần duy trì ngưỡng an toàn nợ công như giai đoạn 2011-2015. Đối với chỉ tiêu nợ Chính phủ/GDP, có thể cân nhắc quy định ngưỡng tối đa là 53% song đến năm 2020 đề nghị đưa về mức giới hạn 50%. Cũng có ý kiến thống nhất nâng trần chỉ tiêu giới hạn nợ Chính phủ/GDP, tuy nhiên, đề nghị giải trình rõ căn cứ đề xuất nâng lên mức 55%, đánh giá sâu hơn về các tác động, hệ quả có thể xảy ra nếu nâng trần lên mức 55%.

Kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2016-2020 còn dàn trải

Báo cáo kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 của Chính phủ cho biết, trên cơ sở mục tiêu phát triển và các cân đối lớn của nền kinh tế, cân đối thu chi NSNN… dự kiến tổng vốn đầu tư trung hạn nguồn NSNN giai đoạn 2016-2020 là 2 triệu tỷ đồng, trong đó, ngân sách Trung ương là 1,12 triệu tỷ đồng, đáp ứng khoảng 50% so với nhu cầu đầu tư.

Về định hướng đầu tư công trong giai đoạn này, Ủy ban TCNS của Quốc hội cho rằng, định hướng đầu tư theo ngành, lĩnh vực còn dàn trải. Qua giám sát, Ủy ban TCNS nhận thấy, nguồn vốn dự kiến đầu tư cho lĩnh vực giao thông giai đoạn 2016-2020 khá cao so với các lĩnh vực khác, trong khi vốn đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp chưa đạt mục tiêu đề ra theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW. Định hướng đầu tư theo vùng, lãnh thổ, phương án dự kiến phân bổ vốn chưa thực sự quan tâm giải quyết một số vấn đề bức xúc, nổi cộm của các vùng, miền như ứng phó biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn...

Đại biểu Bùi Văn Phương, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, cho rằng: Để sử dụng nguồn lực hiệu quả thì vấn đề chính là đầu tư công. Trong suốt giai đoạn vừa qua, đầu tư công hiệu quả không cao. Đây chính là áp lực dẫn đến nợ công, nợ xấu. Vì vậy, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, Chính phủ phải đặt ra mục tiêu tái cơ cấu đầu tư, trong đó trọng tâm là đầu tư công. Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, cần có đánh giá rõ ràng về mặt hiệu quả đầu tư và chỉ rõ vì sao đầu tư không hiệu quả? Nếu cứ kéo dài tình trạng như giai đoạn vừa qua thì kế hoạch đầu tư công trong 5 năm tới khó tránh khỏi các chỉ tiêu về nợ công sẽ vượt rất lớn...

MINH MẠNH