Vựa lúa thiếu hụt trầm trọng lúa giống

Tuy là vựa lúa của cả nước thế nhưng theo báo cáo của ngành chức năng các tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL, nơi đây đang thiếu hụt trầm trọng lúa giống, đặc biệt là nguồn giống chất lượng cao.

Tiến sĩ Trần Ngọc Thạch, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL dẫn chứng: ĐBSCL có khoảng 1,7 triệu héc-ta đất lúa, nếu sản xuất mỗi năm 1 đến 3 vụ, bình quân toàn vùng sẽ có khoảng 4 triệu héc-ta trồng lúa. Nếu tính trung bình mỗi héc-ta cần 100kg lúa giống thì hằng năm ĐBSCL cần đến 400.000 tấn lúa giống. Nhu cầu về lúa giống rất lớn, trong khi đó các cơ sở sản xuất lúa giống trong vùng do năng lực có hạn nên chỉ đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu.

 Kiểm tra lúa giống chất lượng cao trước khi thu hoạch.

Riêng tại TP Cần Thơ, theo báo cáo mới đây của ngành nông nghiệp thành phố, trên địa bàn hiện có 60 cơ sở được cấp mã số kinh doanh lúa giống, mỗi năm cung cấp cho thị trường hơn 30.835 tấn lúa giống. Xét về nhu cầu của thị trường, con số này còn khá khiêm tốn.

Điều đáng quan tâm là để có nguồn giống sản xuất, không ít hộ nông dân vẫn quen với tập quán cũ, sử dụng cả lúa hàng hóa để gieo trồng hoặc trao đổi với nhau để có lúa giống phục vụ sản xuất. Thực tế còn cho thấy, khi mua lúa giống trôi nổi trên thị trường, nhiều người trồng lúa đã gặp phải tình trạng lúa kém chất lượng. Bên cạnh đó, nhiều giống lúa xác nhận vốn được sản xuất phổ biến ở ĐBSCL hiện nay còn có biểu hiện thoái hóa, chất lượng không giữ được như ban đầu.

Cán bộ của Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long hướng dẫn nông dân tham gia sản xuất lúa giống chất lượng cao kỹ thuật khử lẫn.

Ông Nguyễn Văn Nin, người có hơn 30 năm trồng lúa ở ấp An Tài, xã An Phước, huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp than phiền: Có những giống lúa trước đây khi mới đưa vào trồng thì cho hạt gạo rất đẹp, nấu thành cơm dẻo và thơm, được thị trường ưa chuộng. Thế nhưng sau 3 đến 5 vụ thì đã khác, chất lượng hạt gạo giảm sút thấy rõ, năng suất cũng không cao khiến nông dân thua lỗ.

Đối với người trồng lúa, việc mua phải lúa giống kém chất lượng càng khốn khổ hơn. Ông Viên Thanh Hậu ở phường Thới Hòa, quận Ô Môn, TP Cần Thơ cho biết: Lúa giống kém chất lượng nhìn bề ngoài rất khó nhận biết, chỉ khi gieo sạ, thấy lúa nảy mầm lác đác mới nhận ra. Bà con nông dân nơi đây nhiều người là nạn nhân của gian thương bán lúa giống, có đợt gieo sạ, tỷ lệ hạt lúa nảy mầm chưa tới 60%.

Từng bước hình thành thương hiệu lúa giống

Từ giữa năm 2017, Đề án hợp tác sản xuất lúa giống chất lượng cao giữa Viện Lúa ĐBSCL với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ đã được lãnh đạo Thành ủy, UBND TP Cần Thơ đặc biệt quan tâm.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Ngọc Hè, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ cho biết: So với các địa phương vùng ĐBSCL, TP Cần Thơ có nhiều điều kiện thuận lợi trong sản xuất lúa giống chất lượng cao, nhất là điều kiện về đất đai, thổ nhưỡng. TP Cần Thơ ít chịu tác động của biến đổi khí hậu, không bị ảnh hưởng của hiện tượng xâm nhập mặn; hệ thống thủy lợi phục vụ phát triển nông nghiệp đã được đầu tư khép kín, vững chắc. Trong quá trình phát triển, diện tích trồng lúa của TP Cần Thơ sẽ ngày càng giảm, vì vậy chúng tôi xác định sẽ đưa Cần Thơ trở thành vùng nguyên liệu sản xuất lúa giống chất lượng cao, cung ứng cho toàn vùng chứ không sản xuất lúa hàng hóa như các địa phương khác.

Theo Tiến sĩ Trần Ngọc Thạch, Viện Lúa ĐBSCL đang có hơn 200ha (gồm cả diện tích liên kết với người nông dân) sản xuất lúa giống chất lượng cao, bảo đảm tiêu chuẩn xuất khẩu, như: OM4900, OM6976, OM7347, OM5451... Với diện tích 150ha hợp tác, liên kết sản xuất, đợt thu hoạch này dự kiến chúng tôi sẽ có khoảng 750 tấn lúa giống chất lượng cao. Trong quá trình hợp tác, lực lượng kỹ thuật, người nông dân (tham gia liên kết sản xuất), cơ sở sản xuất giống lúa còn được tập huấn chu đáo về kỹ thuật sản xuất, chế biến, bảo quản giống.

Có thể nói, đây là bước mở đầu trong việc xây dựng chuỗi liên kết từ khâu sản xuất, đóng gói, bảo quản, tiêu thụ để nâng cao giá trị, hiệu quả và uy tín lúa giống của TP Cần Thơ. “Thành công bước đầu của đề án là tiền đề quan trọng để TP Cần Thơ từng bước hình thành thương hiệu lúa giống chất lượng cao”, ông Nguyễn Ngọc Hè, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ nói.

Bài và ảnh: HỒNG ĐĂNG