Hỗ trợ hàng không để tạo động lực cho nền kinh tế

Được xác định là lĩnh vực vận tải quan trọng, đóng góp vào phát triển kinh tế-xã hội, hỗ trợ cho ngành hàng không cũng chính là tiếp sức cho nền kinh tế đất nước. Đây cũng là điều kiện để ngành đón đầu triển vọng phục hồi vào giai đoạn cuối năm.

Doanh thu giảm sâu, doanh nghiệp hàng không lỗ lớn

Trong hơn một năm qua, vận tải hàng không nước ta chủ yếu tập trung vào thị trường nội địa khi mà các chuyến bay quốc tế rất hạn chế để bảo đảm yêu cầu phòng, chống dịch. Tuy nhiên, hai đợt dịch vào đúng giai đoạn cao điểm là Tết Nguyên đán 2021 và nghỉ lễ 30-4, 1-5 khiến hoạt động vận chuyển hành khách nội địa bằng đường hàng không sụt giảm nghiêm trọng. Theo Cục HKVN, sản lượng hằng ngày của các hãng hàng không sụt giảm chỉ còn 20%-30% so với giai đoạn tháng 3, tháng 4-2021. Thậm chí, trong hai tuần đầu tháng 6-2021, lượng vận chuyển hành khách chỉ tương ứng 5%-10% so với trung bình tháng 4-2021. Sản lượng thông qua các cảng hàng không của Việt Nam 6 tháng đầu năm 2021 ước đạt 26,8 triệu lượt hành khách, giảm 19,4% so với cùng kỳ năm 2020.

Doanh nghiệp hàng không là một trong những đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp của dịch Covid-19. Theo ông Bùi Doãn Nề, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp hàng không Việt Nam (VABA): Hàng không là động lực phát triển kinh tế. Hàng không tăng trưởng 2,5% sẽ góp phần kích thích tăng trưởng GDP quốc gia 1%. Trước đại dịch, hằng năm, doanh thu vận tải hàng không tăng bình quân 15%-20%. Tuy nhiên, từ đầu năm 2020 tới nay, dịch Covid-19 ảnh hưởng rất tiêu cực tới hoạt động của ngành hàng không.

Các hãng hàng không Việt Nam sụt giảm doanh thu nghiêm trọng do ảnh hưởng của dịch Covid-19. Ảnh: VŨ PHONG

Theo thống kê của VABA, doanh thu năm 2020 của các hãng hàng không Việt Nam giảm hơn 60% (giảm khoảng 100.000 tỷ đồng). Số tiền nộp ngân sách cũng bị giảm tương ứng, trong khi năm 2019, các hãng hàng không nộp thuế, phí trực tiếp và gián tiếp hơn 20.000 tỷ đồng. Năm 2020, các hãng hàng không, như: Vietnam Airlines, Vietjet, Bamboo Airways lỗ 16.000 tỷ đồng. Hiện nay, nợ ngắn hạn và nợ đến hạn phải trả của 3 hãng đã lên tới 36.000 tỷ đồng. Năm 2021, do ảnh hưởng từ các đợt dịch Covid-19 khiến doanh thu của các hãng hàng không giảm sâu. Trong khi đó, để duy trì hoạt động tối thiểu trong mùa dịch, các hãng phải chi hơn 100 tỷ đồng/ngày. Nguồn lực về tài sản, tài chính tích lũy của các hãng hàng không đã cạn kiệt, cơ hội tiếp cận vốn vay khó khăn, chi phí vay cao. Do dịch bệnh nên nhu cầu đi lại giảm trong khi chi phí phòng dịch của các hãng hàng không và các doanh nghiệp dịch vụ hàng không tăng cao.  

Triển vọng nào cho giai đoạn cuối năm?

Theo đánh giá của Cục HKVN, dự báo tình hình năm 2021 sẽ cải thiện so với năm 2020, đặc biệt vào nửa cuối năm 2021, khi việc tiêm vaccine ngừa Covid-19 được đẩy nhanh tại Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. Trong đó, nhiều thị trường trọng điểm của hàng không Việt Nam như các nước Đông Bắc Á, châu Âu dự kiến sẽ đủ điều kiện tạo miễn dịch cộng đồng, làm cơ sở từng bước mở lại hoạt động vận chuyển hàng không quốc tế vào cuối quý III, đầu quý IV-2021. Thị trường hàng không Việt Nam có thể sẽ bắt đầu phục hồi từ giữa quý III-2021 với sản lượng thông qua các cảng hàng không năm 2021 ước đạt hơn 70 triệu hành khách.

Với tình hình khó khăn như hiện tại, để các hãng hàng không duy trì được hoạt động và chuẩn bị các nguồn lực cần thiết cho đến khi thị trường phục hồi cũng là bài toán nan giải. PGS, TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế cho rằng, các hãng hàng không hiện nay đang rất thiếu hụt dòng tiền, do vậy doanh nghiệp kiến nghị được vay ưu đãi. Bên cạnh đó, các chính sách miễn, giảm thuế, phí cũng giúp hỗ trợ doanh nghiệp hàng không vượt qua khó khăn. "Trước khi tính đến bài toán xa hơn là phục hồi ngành hàng không, cần giúp doanh nghiệp hàng không vượt qua khó khăn trước mắt để họ đủ sức duy trì hoạt động", PGS, TS Ngô Trí Long bày tỏ.

VABA vừa kiến nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo Chính phủ đề xuất Quốc hội cho phép áp dụng cơ chế tái cấp vốn từ 5.000 đến 6.000 tỷ đồng cho các hãng hàng không, tương tự như cơ chế đã hỗ trợ Tổng công ty Hàng không Việt Nam, thời hạn tái cấp vốn là 12 tháng và được gia hạn tự động 2 lần. Trong đó, căn cứ vào quy mô, thị phần, vai trò, đóng góp cụ thể của từng hãng để hỗ trợ thanh khoản. Đồng thời, đề nghị dành cho các hãng hàng không vay gói tín dụng khoảng 25.000 tỷ đồng ưu đãi giảm lãi suất 4%, thời hạn từ 3 đến 5 năm để các hãng có nguồn vốn bảo đảm hoạt động. 

Hiện nay, mức thuế bảo vệ môi trường cho nhiên liệu bay trong năm 2021 đang được áp dụng là 2.100 đồng/lít (tương đương mức giảm 30%). VABA đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội cho phép áp dụng mức giảm 70% loại thuế này, từ 3.000 đồng/lít còn gần 1.000 đồng/lít đến ngày 30-6-2022. Bên cạnh đó, đề nghị tiếp tục giảm giá, phí dịch vụ hàng không tại các cảng hàng không. VABA cũng đề nghị cơ quan quản lý duyệt và triển khai nhanh việc hỗ trợ, tránh trường hợp vừa thiếu, vừa chậm. Đồng thời, đẩy nhanh tốc độ tiêm vaccine ngừa Covid-19 để từng bước nới lỏng quy định về đi lại, cách ly đối với người đã tiêm vaccine, giúp ổn định cuộc sống, góp phần phát triển kinh tế. Đây sẽ là những hỗ trợ cấp thiết để ngành hàng không được trợ lực, vượt qua khó khăn trước mắt, hướng đến phục hồi và phát triển.

MẠNH HƯNG