UAV được kỳ vọng trở thành một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược

Việt Nam hình thành được lực lượng làm chủ nhiều công đoạn quan trọng

Ông Lưu Quang Minh, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ (Bộ KH&CN) cho biết, UAV hiện nay đã được xác định nằm trong danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược có tiềm năng phát triển lớn. Bên cạnh vai trò phục vụ quốc phòng, an ninh, UAV còn có thể ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp, giao thông, logistics, giám sát môi trường, cứu hộ cứu nạn, phát triển đô thị thông minh và đặc biệt là lĩnh vực kinh tế tầm thấp - một không gian phát triển mới đang được nhiều quốc gia quan tâm.

"Chính sách đối với UAV hiện nay được thiết kế theo hướng song hành hai mục tiêu. Một mặt thúc đẩy phát triển UAV như một sản phẩm công nghệ chiến lược, mặt khác quản lý chặt chẽ hoạt động bay để bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không và trật tự xã hội", ông Lưu Quang Minh cho biết thêm.

UAV nằm trong danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược.

Để thúc đẩy phát triển UAV, Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng. Tại Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, UAV đã được đưa vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược của quốc gia.

Tiếp đó, Quyết định số 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cũng giao nhiệm vụ phát triển thiết bị, phương tiện bay không người lái cùng các hệ thống giám sát, phát hiện và chế áp UAV.

Đồng thời, các nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lý thiết bị bay không người lái quốc gia cũng đang được triển khai nhằm phục vụ công tác quản lý vùng trời và phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới.

Về năng lực trong nước, ông Lưu Quang Minh cho biết, Việt Nam đã hình thành được lực lượng doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học có khả năng làm chủ nhiều công đoạn quan trọng trong chuỗi phát triển UAV.

Các đơn vị trong nước hiện đã làm chủ ở mức độ cao các khâu thiết kế, tích hợp hệ thống, điều khiển bay, trí tuệ nhân tạo tại biên (Edge AI), truyền thông bảo mật, vật liệu và phát triển phần mềm.

Theo báo cáo từ doanh nghiệp, giá thành UAV sản xuất tại Việt Nam hiện chỉ ở mức trung bình khoảng 70% so với các sản phẩm cùng loại trên thế giới. Đáng chú ý, một số sản phẩm UAV do Việt Nam nghiên cứu, sản xuất đã được xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn cao như Hoa Kỳ và châu Âu.

Những kết quả này cho thấy năng lực nghiên cứu, thiết kế và sản xuất UAV trong nước đang từng bước được nâng cao, tạo nền tảng quan trọng để hình thành ngành công nghiệp UAV có sức cạnh tranh trong tương lai. Bên cạnh thúc đẩy phát triển công nghiệp UAV, công tác quản lý hoạt động bay cũng được đặc biệt chú trọng.

Theo ông Lưu Quang Minh, đến nay Việt Nam đã xây dựng được hành lang pháp lý tương đối hoàn chỉnh đối với tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác. Các quy định hiện hành đã bao quát đầy đủ các yêu cầu về đăng ký, cấp phép, khai thác và bảo đảm an toàn bay. Đây là cơ sở quan trọng để quản lý hiệu quả vùng trời, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không và trật tự xã hội.

Định hướng trong thời gian tới là xử lý hài hòa giữa hai yêu cầu: Quản lý chặt chẽ để bảo đảm an toàn, an ninh vùng trời và tạo không gian thuận lợi cho phát triển ngành công nghiệp UAV, các dịch vụ UAV cũng như kinh tế tầm thấp.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ KH&CN đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan nhằm thúc đẩy làm chủ công nghệ lõi, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, phát triển các khu thử nghiệm và hoàn thiện cơ chế đặt hàng nghiên cứu, phát triển sản phẩm. Cùng với đó, các ứng dụng UAV trong nông nghiệp, phát triển hạ tầng, cứu hộ cứu nạn, logistics, đô thị thông minh và giám sát môi trường cũng đang được đẩy mạnh nhằm mở rộng thị trường và tạo động lực cho doanh nghiệp trong nước.

Xây dựng mô hình ứng dụng cụ thể để đánh giá hiệu quả khi tích hợp UAV

Theo Bộ KH&CN, Điện Biên là địa phương đầu tiên trên cả nước đề xuất tham gia đề án thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) mô hình phát triển kinh tế không gian tầm thấp ứng dụng phương tiện bay không người lái trên địa bàn tỉnh. Trong đề án, FPT phối hợp cùng Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và đối tác drone như Trường Thịnh Drone để ứng dụng UAV trong nông nghiệp phục vụ phun phân, thuốc; gieo sạ lúa; giám sát tình trạng cây trồng… Với vai trò chủ lực trong Liên minh Kinh tế tầm thấp, FPT dự kiến sẽ cùng các đối tác UAV thúc đẩy triển khai đề án của tỉnh.

Tại đây đã triển khai bay thử nghiệm UAV phục vụ bón phân qua lá cho cây cà phê tại khu vực Hồ Ảng Cang (bản Mánh Đanh). UAV thực hiện phun phân bón cho cây trên diện tích khoảng 1ha chỉ trong khoảng 10 phút. UAV cho thấy sự vượt trội với đường bay ổn định cùng khả năng phân bổ chính xác phân bón trên khu vực cây trồng, giảm đáng kể nhân công và hạn chế lãng phí trong canh tác nhờ các thuật toán điều khiển hành trình.

Ông Vũ Anh Tú, Giám đốc Điều hành FPT UAV, Tập đoàn FPT cho biết, FPT mong muốn sẽ đồng hành tỉnh Điện Biên, từng bước đưa công nghệ vào thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm sức lao động cho người dân, bảo vệ sức khỏe, tiết kiệm nguồn lực và mở ra những hướng phát triển mới cho địa phương. 

Theo Thứ trưởng Bộ KHCN Bùi Hoàng Phương, kinh tế tầm thấp là lĩnh vực mới, có tính liên ngành cao và nhiều dư địa phát triển. Việc lựa chọn Điện Biên để xây dựng đề án không chỉ xuất phát từ điều kiện thực tế của một địa phương miền núi, địa hình chia cắt, mà còn nhằm hình thành mô hình tham chiếu cho các địa phương khác trong thời gian tới.

UAV đang được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược có tiềm năng lớn, mở ra cơ hội phát triển nhiều ngành kinh tế mới, đặc biệt là kinh tế tầm thấp. Tuy nhiên, cùng với việc thúc đẩy nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng UAV, các chính sách cũng được xây dựng theo hướng quản lý chặt chẽ hoạt động bay nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không và trật tự xã hội. 

Bưu điện Việt Nam đang xây dựng định hướng phát triển UAV theo nguyên tắc an toàn, tuân thủ pháp lý và mở rộng theo dữ liệu thực tế và từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ UAV phục vụ nhiều lĩnh vực.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho rằng, công nghệ UAV đã được ứng dụng tại nhiều nơi. Do đó, trọng tâm của đề án là xây dựng mô hình ứng dụng cụ thể để đánh giá hiệu quả khi tích hợp UAV vào hoạt động kinh tế. Việc triển khai cần đủ quy mô, gắn với các bài toán thực tiễn như vận chuyển hàng hóa, đồng thời kết hợp thu thập dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và quản lý; có cơ sở đo lường rõ ràng hiệu quả, giá trị gia tăng cũng như khả năng cải thiện vận hành. Theo đó, quan điểm của Bộ KHCN là không thử công nghệ UAV, mà thử nghiệm mô hình ứng dụng thực tế để đo hiệu quả và hoàn thiện khung chính sách; không phải là “có bay được hay không”, mà là bay để làm gì, giải được bài toán gì, tạo thêm giá trị gì cho địa phương và cho hoạt động quản lý. Đây chính là cách tiếp cận mang tính thực tiễn mà Bộ KHCN muốn đặt vào đề án thí điểm lần này.

Đại diện Tổng công ty Bưu điện Việt Nam đề xuất triển khai mô hình vận chuyển hàng hóa bằng UAV tại Điện Biên, đồng thời kiến nghị một số cơ chế cần tháo gỡ nhằm bảo đảm tính khả thi. Các ý kiến thảo luận tập trung vào việc xác định không gian thử nghiệm, phạm vi hoạt động, cơ chế phối hợp liên ngành và phương án kiểm soát rủi ro, những yếu tố cốt lõi để hoàn thiện đề án.