Trường hợp học sinh phổ thông tự nghiên cứu, chế tạo thành công các thiết bị, vật dụng hoặc viết phần mềm hữu ích, phục vụ đời sống con người ở nước ta không hiếm. Điển hình như 4 học sinh: Lưu Toàn Thắng, Nguyễn Đức Việt, Đặng Minh Đan và Ngô Quang Tú, ở Trường THPT Ngô Sĩ Liên, Bắc Giang, đã chế tạo thành công  “Máy bắt bọ xít và côn trùng gây hại”, được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh vinh danh tại Festival "Sáng tạo trẻ" toàn quốc lần thứ X năm 2017... Nhưng có điều băn khoăn là, phần nhiều các sản phẩm do các học sinh nghiên cứu, chế tạo chưa được phổ biến rộng rãi trong đời sống mà lại bị “lưu kho”. Theo các nhà khoa học, phần lớn các sản phẩm học sinh nghiên cứu rất khó ứng dụng trong thực tế vì kiểu dáng, mẫu mã, vật liệu, sự hữu ích... cần thời gian hoàn thiện thêm thì mới có thể thương mại hóa sản phẩm.

Nghiên cứu khoa học công nghệ (KHCN) để cho ra đời một sản phẩm hoàn thiện rất khó khăn, mất nhiều thời gian, công sức, trí tuệ, tiền bạc. Nghiên cứu KHCN cần có nguồn lực chất xám của con người, cơ sở hạ tầng và nhiều yếu tố khác kết hợp mới bảo đảm thành công, trong đó không thể thiếu cảm hứng và đam mê. Thế nên, việc các em ở trong độ tuổi “biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan” mà đã nghiên cứu, chế tạo thành công một sản phẩm KHCN nào đó là điều rất đáng khâm phục.

Đam mê và ý chí của các em đáng được coi là “tài sản” và là “nguồn vàng” trong tương lai. Thế nên, để tạo điều kiện thuận lợi, để nâng đỡ các học sinh này và “góp gió”, tạo ra phong trào tự nghiên cứu, sáng tạo và tự học của học sinh thì các gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng, nhất là ngành giáo dục và khoa học công nghệ cùng chính quyền các địa phương cũng nên nghiên cứu, xem xét và có các cơ chế chính sách thỏa đáng, giúp học sinh hoàn thiện sản phẩm để ứng dụng trong thực tế. Đây chính là nguồn cổ vũ lớn nhất để “những đứa con tinh thần” của các em không bị “chết yểu”, tạo động lực để các em tiếp tục tìm tòi sáng tạo. Mỗi gia đình và cả xã hội cần nâng đỡ, nuôi dưỡng niềm đam mê sáng tạo ở các em bằng những việc làm thiết thực, không nên các em rơi vào tình trạng “đẽo cày giữa đường”.

THẢO HUYỀN