Giáo dục cần cởi mở, minh bạch để tạo đồng thuận trong xã hội

Chất lượng giáo dục được cải thiện

Phát biểu mở đầu hội nghị, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ cho hay, năm học 2017-2018 ngành giáo dục đã nỗ lực thực hiện có hiệu quả 9 nhóm nhiệm vụ chủ yếu và 5 nhóm giải pháp cơ bản đã đề ra và đạt được một số kết quả nổi bật. Đó là chất lượng các hoạt động giáo dục đào tạo ở tất cả các bậc học từng bước được cải thiện, nâng cao; mạng lưới trường, lớp mầm non phát triển, tỷ lệ trường, lớp ngoài công lập tăng nhanh; tỷ lệ huy động trẻ ra lớp vượt chỉ tiêu ở tất cả các độ tuổi. Mạng lưới, quy mô giáo dục phổ thông tiếp tục ổn định, từng bước được rà soát, sắp xếp; chất lượng giáo dục phổ thông đại trà có nhiều tiến bộ, chất lượng giáo dục mũi nhọn đạt được nhiều thành tựu quan trọng với kết quả nổi bật của các đoàn học sinh Việt Nam tham dự Olympic quốc tế và khu vực, thi khoa học kỹ thuật quốc tế; công tác xây dựng xã hội học tập từng bước đã lan tỏa và phát huy hiệu quả, đáp ứng nhu cầu học tập của người dân. Nhiều trường đại học của nước ta đã có tên trong bảng xếp hạng khu vực và thế giới.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tuyến tại 63 điểm cầu.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cũng cho hay, kết quả đổi mới giáo dục của Việt Nam được các nước, tổ chức quốc tế ghi nhận, đánh giá cao như đánh giá của Ngân hàng Thế giới: 7 trong số 10 hệ thống giáo dục hàng đầu của thế giới nằm ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, trong đó sự phát triển thực sự ấn tượng là ở hệ thống giáo dục của Trung Quốc và Việt Nam (hai quốc gia tiên phong trong đổi mới giáo dục). 

Tiếp tục hoàn thiện kỳ thi THPT quốc gia

Tuy nhiên, người đứng đầu ngành giáo dục cũng thừa nhận, bên cạnh những kết quả nổi bật trên, vẫn còn những hạn chế, yếu kém cần phải nghiêm túc xem xét, rút kinh nghiệm như tình trạng thiếu trường lớp ở các khu đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất, đặc biệt là các trường mầm non.

Công tác giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, giáo dục thể chất cho học sinh còn hạn chế; cá biệt có một số giáo viên, học sinh có hành vi ứng xử thiếu văn hóa gây mất niềm tin của cha mẹ học sinh, bức xúc trong xã hội. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, trong đó có một số địa phương để xảy ra những sai phạm nghiêm trọng trong công tác tuyển dụng, sử dụng giáo viên. 

Tình trạng lạm thu đầu năm học trong các cơ sở giáo dục còn diễn ra ở nhiều địa phương. Đổi mới chương trình, sách giáo khoa chưa đạt tiến độ đề ra. Tình trạng sinh viên tốt nghiệp ra trường không tìm được việc làm còn nhiều; chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước. Cơ chế, chính sách về tự chủ đại học còn thiếu và chưa đồng bộ. 

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ phát biểu tại hội nghị.

Đánh giá về kỳ thi THPT quốc gia, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thừa nhận: "Đề thi chưa thật sự phù hợp với Kỳ thi THPT quốc gia. Trong đề thi có những câu hỏi có độ khó cao, nhằm mục đích phân hóa kết quả thi của thí sinh nhưng đã làm cho đề thi khó hơn đề thi các năm trước, khó so với yêu cầu của thi THPT".

Người đứng đầu ngành giáo dục cũng cho rằng, phần mềm chấm trắc nghiệm đã được hoàn thiện một bước, cơ bản đáp ứng yêu cầu chấm thi. Tuy nhiên, còn có những kẽ hở trong bảo mật có thể dẫn đến bị lợi dụng để làm sai lệch kết quả thi. Ông thừa nhận, trách nhiệm chỉ đạo, quản lý tổ chức thi, vai trò giám sát của Bộ GD-ĐT trong tất cả các khâu tổ chức thi tại địa phương cũng như trách nhiệm của địa phương trong việc tổ chức thi chưa thật sự đầy đủ, còn để xảy ra tình trạng tiêu cực và gian lận có tổ chức tại một số Hội đồng thi, gây tâm lý lo ngại trong học sinh và dư luận xã hội.

Dựa trên kết quả phân tích dữ liệu điểm thi của các địa phương và tiếp nhận thông tin từ dư luận phản ánh dấu hiệu về kết quả điểm thi cao bất thường của một số Hội đồng thi tại một số tỉnh, Bộ GD-ĐT đã thành lập các tổ công tác của Ban Chỉ đạo thi THPT quốc gia thực hiện kiểm tra, tổ chức chấm thẩm định kết quả thi tại Hà Giang, Sơn La, Lạng Sơn, Hòa Bình, Lâm Đồng, Bến Tre. Với tinh thần nghiêm túc, kiên quyết xử lý nghiêm các sai phạm, Bộ GD-ĐT đã phối hợp với Bộ Công an và các đơn vị chức năng kịp thời xác minh làm rõ, xử lý các sai phạm, thông báo kết quả chấm thẩm định và thông tin đầy đủ cho các thí sinh, các cơ quan truyền thông. Đồng thời, đề nghị Trưởng ban Chỉ đạo thi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nghiêm túc rà soát, đánh giá quy trình tổ chức thi tại địa phương nhất là khâu coi thi, chấm thi, trong quá trình rà soát nếu phát hiện sai phạm, kịp thời báo cáo Bộ GD-ĐT và căn cứ tình hình cụ thể có thể đề nghị cơ quan công an phối hợp, điều tra làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan, xử lý theo đúng quy định của pháp luật nhằm đảm bảo khách quan, công bằng cho các thí sinh.

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT thừa nhận trách nhiệm về tình trạng tiêu cực tại một số hội đồng thi Kỳ thi THPT quốc gia vừa qua.

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện tổ chức kỳ thi THPT quốc gia lấy kết quả để xét công nhận tốt nghiệp THPT và làm căn cứ tuyển sinh giáo dục đại học, tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp, khắc phục tình trạng chạy theo thành tích trong giáo dục, giảm áp lực cho học sinh, gia đình và xã hội.

Cụ thể, sẽ rà soát, đánh giá nghiêm túc, xử lý kịp thời những tiêu cực và hạn chế bất cập xảy ra trong Kỳ thi THPT quốc gia năm 2018 để rút kinh nghiệm trong quản lý, chỉ đạo tổ chức thi; tiếp tục bổ sung ngân hàng câu hỏi thi làm cơ sở để xây dựng đề thi đáp ứng tốt hơn mục đích, yêu cầu của Kỳ thi THPT quốc gia, hoàn thiện phần mềm chấm thi theo hướng tăng cường tính bảo mật, ngăn ngừa nguy cơ gian lận trong chấm thi, cải tiến phương thức tổ chức chấm thi theo hướng chấm tập trung theo các cụm và tăng cường chức năng quản lý nhà nước, vai trò giám sát, thanh, kiểm tra của Bộ GD-ĐT và trách nhiệm đối với các Hội đồng thi.

Minh bạch mới tạo sự đồng thuận

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nêu rõ: Năm 2018 là năm thứ 5 nước ta thực hiện Nghị quyết số 29/NQ-TW của Hội nghị Trung ương 8 Khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Nhiệm kỳ vừa qua, nhiều báo cáo đã đánh giá tổng thể tình hình kinh tế - xã hội của đất nước đã đạt được những thành tựu toàn diện, nhiều mặt nổi bật được thế giới đánh giá cao, trong đó có ngành Giáo dục.

Kể từ lúc thực hiện Nghị quyết TW 29 đến nay, có rất nhiều đổi mới trong ngành Giáo dục đã đạt những kết quả triển vọng, một số mặt đạt kết quả rất rõ. Có thể đánh giá chung, hướng đi chúng ta đã chọn đúng. Có những khâu, lĩnh vực, lộ trình đảm bảo; có những khâu, lĩnh vực lộ trình được đẩy nhanh nhưng cũng có những khâu, lĩnh vực lộ trình bị chậm...

Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam dự và chỉ đạo hội nghị.

Đề cập đến Nghị quyết 29 ra đời năm 2013 có nhiều điểm cần lưu ý, nhưng theo Phó thủ tướng Vũ Đức Đam có 2 điểm xuyên suốt mà ngay trong năm học 2018-2019 cần tiếp tục thực hiện, phải làm thật nghiêm túc. Đó là, đổi mới giáo dục là một quá trình, từ việc như thi cử cũng phải có lộ trình, làm từng bước. Trong lộ trình ấy, không có giải pháp nào là hoàn hảo, nên phải rất khoa học, cầu thị, kiên trì những gì đã đúng. Hơn nữa, giáo dục không chỉ liên quan đến gia đình, nhà trường, xã hội, mà cũng phải đặt trong bối cảnh phát triển chung của đất nước, kinh tế - xã hội, thói quen truyền thống…, phải cân đối giữa các mặt lợi ích. Thứ hai là trong quá trình đổi mới phải kiên định, đi theo xu hướng của thế giới, không thể vì đặc thù, đặc điểm... mà xoay lại, đi ngược xu thế.

Thay mặt Chính phủ, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nêu những giải pháp cụ thể đối với một số vấn đề “nóng” mà các đại biểu đưa ra tại hội nghị như: Tinh giản biên chế, chất lượng chuyên môn và đạo đức đội ngũ giáo viên, quy hoạch trường lớp học, thiếu giáo viên mầm non… Phó thủ tướng cũng mong thời gian tới, các địa phương cần quan tâm đến vấn đề cơ sở vật chất, vệ sinh lớp học, bạo lực học đường.

Phó thủ tướng nhấn mạnh, giáo dục là lĩnh vực không chỉ Đảng, Nhà nước mà toàn dân quan tâm, đó là điều đáng mừng. “Rất nhiều lĩnh vực, nhiều nghị định, nhiều luật trong quá trình lấy ý kiến hầu như rất ít ý kiến góp ý; chỉ khi thực hiện rồi vướng thì một số người mới nói. Nhưng ngành giáo dục thì vô cùng may mắn, thậm chí chưa đăng tải văn bản dự thảo thì toàn dân, nhất là các chuyên gia đã góp ý rất nhiều. Chúng ta phải rất chú trọng đến khâu mở ra các diễn đàn để mọi người góp ý. Trong quá trình góp ý, sẽ có nhiều luồng ý kiến khác nhau, cái nào chúng ta chọn sẽ có lý giải để tạo sự đồng thuận trong xã hội. Bởi vì không có giải pháp nào hoàn hảo, không có giải pháp nào 100% mọi người đều đáp ứng được nguyện vọng của mình. Mọi người qua tranh luận, góp ý sẽ thấy cái gì phù hợp nhất với lợi ích chung để lựa chọn”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Phó thủ tướng cũng khẳng định, trong giáo dục quan trọng nhất là phải cởi mở, minh bạch mới tạo sự đồng thuận. “Tôi cho rằng, đây là kinh nghiệm vô cùng quý mà chúng ta phải nhớ, phải làm. Có đồng thuận mới được ủng hộ thực hiện nhưng quan trọng hơn là vai trò của sự đồng thuận. Giáo dục không chỉ thầy cô, mà phải có gia đình, xã hội; khi đồng thuận vào thì giáo dục mới tổng hợp được những sức mạnh ấy, đẩy đổi mới lên”, Phó thủ tướng khẳng định.

Bài, ảnh: THU HÀ