“Dạy ngoại ngữ mà chưa chuẩn thì không dạy còn hơn”

Bên cạnh mặt làm được của Đề án, Bộ trưởng cũng chỉ ra những hạn chế của các mục tiêu đặt ra trong Đề án, khi áp dụng vào thực tiễn đất nước: “Hiện nay việc thiếu giáo viên cả về số lượng và chất lượng, khiến nhiều giáo viên đứng lớp chất lượng chưa chuẩn. Chúng ta không cầu toàn, nhưng không thể tùy tiện. Dạy và học ngoại ngữ chưa chuẩn thì thà không học còn hơn, vì các từ cháu học chưa chuẩn thì chắc chắn sau này rất khó sửa”.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho rằng chương trình thiết kế nặng tính hàn lâm, chưa chú trọng đúng mức đến thực tế thực hành, nhiều học sinh đáp ứng chuẩn, nhưng gặp người nước ngoài không giao tiếp được; việc hướng dẫn dạy và học ngoại ngữ chưa bám sát thực tế nên trong các chính sách, thông tư hướng dẫn còn có yếu tố duy ý chí, dẫn đến nhiều địa phương lúng túng.

Để giải quyết vấn đề này, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ yêu cầu các đại biểu đang tham gia trực tuyến 6 điểm cầu Hà Nội, Vinh, Đăk Lăk, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ chỉ tập trung đưa ra những ý kiến tăng cường tính phản biện, làm cho các nội dung Đề án có khả thi cao.

Dạy đến đâu, được đến đấy

Đề xuất nhằm nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ trong thời gian tới, TS Đỗ Tuấn Minh, Hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại ngữ (ĐHQG Hà Nội) cho rằng để thực hiện được 3 yếu tố quan trọng mà Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đưa ra (nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên; chất lượng khảo thí; cơ sở học liệu), trước mắt các cơ quan quản lý giáo dục cần ban hành các thể chế quy định việc tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên hằng năm là bắt buộc.

Đại biểu Vũ Văn Trà, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Hải Phòng đề xuất giống như dạy tiếng Việt, trẻ học nghe nói trước khi học đọc và viết. Do đó, Đề án cần thực hiện lộ trình sách giáo khoa tiếng Anh đảm bảo sự liên thông suốt 12 năm học, để sau từng cấp học, người học sẽ đạt những mục tiêu đạt gì, như chương trình tiếng Việt, đó là “dạy đến đâu, được đến đấy”.

Học ngoại ngữ để ứng dụng, không phải để thi

Nhấn mạnh vào 3 “thế chân vạc”: Người dạy, người học và các điều kiện hay các phương thức để hỗ trợ người dạy và người học tương tác với nhau nhằm chung kết quả cuối cùng là năng lực ngoại ngữ của người học tăng lên, thầy Nguyễn Văn Trào, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Hà Nội cho rằng việc đầu tư cho người dạy là hoàn toàn phù hợp. Tuy nhiên, để đầu tư cho “trúng”, giai đoạn tới Đề án hãy chia hoặc phân đoạn đối tượng phù hợp nhất với việc đi học, không nhất thiết phải chi tiền mời gọi 100% đối tượng đi học.

Còn đối với người học, nhiều người đơn giản vẫn nghĩ là “phải học” ngoại ngữ. Vì vậy nhiệm vụ của người làm giáo dục là mỗi ngày truyền cảm hứng học ngoại ngữ cho học sinh, để các em thấy đó không đơn thuần là một nhiệm vụ, sự bắt buộc mà thực sự là một nhu cầu có thực, xuất phát từ chính bản thân các em, bởi nếu học không có lý do thì học không bao giờ tiến bộ.

“Em muốn học tiếng Anh tốt tại sao cứ bắt em học những thầy cô yếu, điều đó không công bằng. Em muốn học tiếng Anh tốt tại sao lại không cho em một chương trình tiên tiến và linh hoạt, phù hợp với tất cả điều kiện học tập của các vùng miền và với điều kiện của mỗi cá thể”, thầy Nguyễn Văn Trào chia sẻ tiếng nói của học sinh và cho rằng để làm được việc này phải thiết kế một chương trình có thể cá thể hóa, phù hợp với học trò.

“Chỉ khi trao gửi cho học trò những phương tiện mà thực sự họ đang cần; người dạy hoàn thành tốt vài trò của mình, người học hiện thực hóa các mục tiêu của thầy cô trong lớp thì Đề án mới phát huy hiệu quả”, thầy Nguyễn Văn Trào nói .

Đồng ý kiến, đại biểu Hoàng Ngọc Tuệ, Trưởng khoa Ngoại ngữ, ĐH Công nghiệp góp ý về việc cần xây dựng môi trường sử dụng ngoại ngữ ngoài lớp học, bởi nhiều phụ huynh thường đặt câu hỏi “học ngoại ngữ xong có dùng được không?”.

Tiếp thu những ý kiến đóng góp, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ khẳng định quan điểm: “Cả giáo viên và học sinh phải hướng tới mục tiêu học ngoại ngữ là để sử dụng, không phải học để thi. Chỉ khi có thái độ đúng đắn, chúng ta mới có thể điều chỉnh được những bất cập”.

Có thể nhập khẩu sách giáo khoa nước ngoài

Sau gần nửa ngày tranh luận và nhận được nhiều góp ý thiết thực của các đại biểu, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết sẽ có 8 nội dung được đưa vào kế hoạch 2016 – 2020. Trong đó, sẽ rà soát lại các chuẩn giáo viên, kể cả giáo viên trường Sư phạm ngoại ngữ cũng cần có chuẩn; đối chiếu trình độ giáo viên hiện có với chuẩn để xây dựng cơ sở dữ liệu, làm căn cứ cho kế hoạch đào tạo bồi dưỡng. Bên cạnh đó, mạnh dạn mời, thu hút sinh viên, giáo viên bản ngữ.

Đề án sẽ tiếp tục chú ý đến nhu cầu học ngoại ngữ thực tế tại các địa phương chứ không chỉ nhấn mạnh tiếng Anh. Tuy nhiên, sẽ không dàn trải, phân tán mà có đầu tư trọng tâm, trọng điểm, trong đó Tiếng Anh là ưu tiên.

Bộ trưởng khẳng định sẽ sớm công bố sớm dạng thức bài thi trắc nghiệm Tiếng Anh để học sinh, thầy cô làm quen. Đặc biệt quan tâm đến đối tượng học sinh lớp 12. Đồng thời, tăng cường giám sát chất lượng người học để tạo được chuẩn theo các khung năng lực. Quan tâm đến môi trường cho học tiếng Anh, hình thành các CLB…; tạo ra một xã hội học tập tiếng Anh theo hướng nhẹ nhàng, hiệu quả, làm sao việc học tiếng Anh từ áp lực trở thành động lực.

Đề án cũng đẩy mạnh rà soát, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng thiết thực với khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc của Việt Nam, thiết kế theo hướng thực tế và online, đưa tài liệu lên mạng cho mọi người có thể học mọi lúc, mọi nơi.

Về chương trình sách giáo khoa, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đề nghị chọn một bộ sách giáo khoa chất lượng của nước ngoài, sau đó chỉnh sửa cho phù hợp, thống nhất để đưa vào chương trình dạy từ tiểu học cho đến lớp 12. Đối với các trường ĐH, CĐ, Bộ trưởng khuyến khích dùng luôn giáo trình đó...

Bài, ảnh: THU HÀ