Một trong những nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra dẫn tới sự tồn tại của lạm thu trong giáo dục là không công khai, minh bạch kết quả thu-chi từ khoản đóng góp của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân...

Vậy làm thế nào để chống lạm thu trong giáo dục? Làm thế nào để việc đóng góp "tự nguyện" thực sự là tự nguyện?

Trong Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, tại nội dung sửa đổi khoản 2, Điều 101 đã quy định: "Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân tài trợ, ủng hộ để phát triển sự nghiệp giáo dục. Không được lợi dụng việc tài trợ, ủng hộ cho giáo dục để ép buộc đóng góp tiền hoặc hiện vật".

Kinh nghiệm của một trong những ngôi trường đã làm tốt việc này là Trường Tiểu học Hòa Bình, TP Đông Hà, tỉnh Quảng Trị. Nhờ làm tốt việc công khai, minh bạch mọi nguồn lực xã hội hóa do các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức, các mạnh thường quân mà trong nhiều năm qua, trải qua 3 thế hệ hiệu trưởng, phụ huynh học sinh ở đây đã bớt đi được gánh nặng lạm thu đầu năm khi chỉ phải đóng những khoản phí tối thiểu, đúng quy định của Nhà nước. Được biết, để huy động được nguồn lực xã hội hóa, các cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường đã có việc làm thiết thực như vận động những người thân trong gia đình, bạn bè của các cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường hỗ trợ từ cuốn sách nhỏ, đồ dùng học tập, áo quần, học bổng cho học sinh nghèo hiếu học. Với cán bộ nhà trường, khi gặp gỡ, tiếp xúc với các cấp, ngành, các tổ chức, doanh nghiệp, đã trình bày rõ những nhu cầu, nguyện vọng được giúp đỡ với các tổ chức, cá nhân để góp phần tháo gỡ những khó khăn cho nhà trường. Để tạo được sự tin tưởng của các tổ chức, cá nhân khi đóng góp, nhà trường có một bộ phận tiếp nhận các khoản thu-chi và được tiến hành thủ tục đúng theo quy định của ngành giáo dục và địa phương; báo cáo đầy đủ, công khai, minh bạch trong việc sử dụng các nguồn lực xã hội hóa do các các tổ chức, cá nhân đã đóng góp. Nhà trường có "Sổ vàng" ghi rõ sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân. Mỗi dịp tổng kết, khi chào cờ hay trong các cuộc làm việc, nhà trường đều bày tỏ sự tri ân bằng cách gửi thư cảm ơn, đề xuất lên cấp trên về các hình thức biểu dương, khen thưởng đối với tổ chức, cá nhân tích cực đóng góp vào sự nghiệp “trồng người”.

Khi biết tới việc làm ở Trường Tiểu học Hòa Bình, nhiều doanh nhân đã ủng hộ cách làm này và bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ các trường với điều kiện mọi thông tin, kết quả về sự hỗ trợ phải công khai, minh bạch. Tại Hội nghị tổng kết năm học 2017-2018 và triển khai nhiệm vụ năm học 2018-2019 vừa qua, Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đã nhấn mạnh: Từ việc quản lý không tốt các khoản thu-chi trong trường học, vô hình trung chúng ta đã chặn hết các nguồn xã hội hóa đúng đắn, cào bằng hết. Cần phải mở "kênh" để mọi người và toàn xã hội, tùy theo năng lực và tấm lòng, có nguyện vọng được đóng góp cho giáo dục.

Thực tế, lâu nay, dư luận kêu ca, phàn nàn về các khoản thu-chi của nhiều trường chủ yếu xuất phát từ sự thiếu công khai, minh bạch. Vì vậy, mấu chốt của vấn đề là muốn tạo ra nguồn thu chính đáng, hợp pháp thì các trường phải có trách nhiệm thu hợp lý, chi rõ ràng, đúng mục đích, phục vụ cho nhiệm vụ chung là nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường; đồng thời góp phần hỗ trợ, chia sẻ khó khăn với học sinh nghèo.

 

NGUYỄN HÒA