Cải thiện trình độ lao động để đối phó với tác động của CMCN 4.0

Các chuyên gia cho rằng, điều trước tiên là phải nâng cao năng lực người lao động để đối phó với những tác động mà cuộc Cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 mang lại.

28 triệu việc làm bị ảnh hưởng bởi AI

Theo kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của AI lên việc làm được hãng công nghệ Cisco (Mỹ) công bố tại Hội nghị WEF ASEAN 2018, AI sẽ làm liên lụy tới 28 triệu người lao động khu vực ASEAN, trong đó Singapore sẽ là quốc gia có tỷ lệ lực lượng lao động bị ảnh hưởng nhiều nhất, tiếp sau đó Việt Nam và Thái Lan.

Ông Naveen Menon (bên phải) và bà Lương Thủy tại buổi công bố báo cáo ảnh hưởng của AI lên việc làm. Ảnh: LINH PHƯƠNG.

Ông Naveen Menon, Chủ tịch Cisco khu vực Đông Nam Á cho biết,  nghiên cứu được Cisco thực hiện tại 6 quốc gia gồm Việt Nam, Singapore, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Philippines, và tập trung vào 21 ngành, 430 loại hình công việc trong giai đoạn 10 năm. “ASEAN có 630 triệu dân. 90% trong số này có tiếp cận với internet. Đến năm 2020-2022, khu vực này sẽ có những ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD trong thời gian tới, với những bước đột phá dựa trên công nghệ tự động và trí tuệ nhân tạo. Theo đó AI sẽ tạo ra thêm 4,5 triệu công việc mới tại khu vực ASEAN trong vòng một thập kỷ tới, trong đó 1,8 triệu việc tạo ra trong ngành bán buôn bán lẻ; 0,9 triệu việc trong ngành chế tạo; 1 triệu việc trong ngành xây dựng; 0,4 triệu việc trong khối khách sạn, nhà hàng, một số ngành dịch vụ khác...

Ông David Wijeratne, Lãnh đạo Trung tâm Thị trường mới nổi của PwC cho rằng, cải thiện trình độ lao động là thách thức của Việt Nam thời 4.0. Ảnh: TRỌNG HẢI.

Những công nghệ dựa trên AI sẽ khiến kỹ năng lao động phổ thông trở nên dư thừa trong tương lai. Người lao động kỹ năng thấp sẽ chịu rủi ro lớn nhất; trong đó lĩnh vực dễ bị tổn thương nhất là ngành dịch vụ, nông nghiệp”, ông Menon cho hay. “Trong số 630 triệu dân thuộc 6 quốc gia này, 10 năm tới sẽ có 28 triệu (tương đương 10,2% tổng lực lượng lao động) bị ảnh hưởng công việc do vị trí thay thế bởi AI. Trong số này Singapore sẽ là quốc gia có tỷ lệ lực lượng lao động bị ảnh hưởng nhiều nhất (21% tổng lực lượng lao động), tiếp đến là Việt Nam (13,8%); Thái Lan (2%); Philippines (10%); Indonesia (8%); Malaysia (7,4%)”, ông Menon nhấn mạnh.

Để lực lượng lao động có những kỹ năng này, theo ông Naveen Menon, các quốc gia cần có chương trình giáo dục phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân đào tạo lại kỹ năng. Các bên liên quan gồm: Doanh nghiệp, chính phủ và cơ sở giáo dục cần hợp tác nhằm đảm bảo nâng cao kỹ năng của lực lượng lao động hiện tại và tương lai. Ông Naveen Menon cho rằng, trong tương lai kỹ thuật số, nơi mọi người có quyền truy cập vào cùng một dữ liệu và thông tin, những kỹ năng này sẽ là điểm khác biệt chính của lực lượng lao động.

Nâng cao trình độ lao động để nắm bắt những tiến bộ công nghệ tốt hơn

Đưa ra lời khuyên với những nhà đầu tư muốn vào Việt Nam, bà Lương Thủy, Giám đốc Cisco Việt Nam cho rằng, dù bị tác động bởi CMCN 4.0, song Việt Nam hiện vẫn được coi là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài bởi một trong những lý do, chi phí lao động còn thấp.

Tuy nhiên, theo bà Lương Thủy, thách thức của Việt Nam là đa số lao động là phổ thông, không có nhiều kỹ năng. Lợi thế về chi phí nhân công rẻ của Việt Nam sau 10 năm sẽ không còn. Do đó, Việt Nam cần có giải pháp để đào tạo kỹ năng cho lao động để có thể vượt qua được những thách thức này. Theo đó Cisco khuyến cáo các quốc gia, doanh nghiệp cần tạo điều kiện để người lao động có cơ hội được đào tạo lại để chuẩn bị những kỹ năng sẵn sàng cho sự thay đổi công việc.

Cùng chung quan điểm trên, đại diện của Công ty kiểm toán PricewaterhouseCoopers cho rằng, cải thiện trình độ lao động là thách thức của Việt Nam thời 4.0. Theo ông David Wijeratne, Lãnh đạo Trung tâm Thị trường mới nổi của PwC, CMCN 4.0 mang đến cơ hội cho sự thay đổi, nhưng đồng thời cũng tạo nên những thách thức. "Tới đây những nền kinh tế đang phát triển của ASEAN sẽ phải thay đổi, làm ra nhiều hơn nhưng với lực lượng lao động ít hơn", ông David Wijeratne đánh giá.

Bà Đinh Thị Quỳnh Vân khẳng định Việt Nam cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo. Ảnh: TRỌNG HẢI.

Trong khi đó, bà Đinh Thị Quỳnh Vân, Tổng giám đốc PwC Việt Nam cho rằng,  thách thức hiện nay là cần đào tạo lực lượng lao động để nâng cao trình độ, nắm bắt những tiến bộ công nghệ tốt hơn. Hiện 18% lực lượng lao động của Việt Nam chưa có kỹ năng đầy đủ và khi lực lượng lao động rẻ không còn là lợi thế, con số này sẽ trở thành thách thức. “Do vậy, một trong những điểm mấu chốt là gia tăng đầu tư, đặc biệt là đầu tư vào công nghệ và đào tạo. Các doanh nghiệp cần tập trung vào hai trọng tâm này và chỉ khi có cái nhìn nghiêm túc thì mới có thể "vượt qua thử thách”, bà Quỳnh Vân nhấn mạnh.

PHƯƠNG LINH-HOÀNG VŨ