Ngay từ khi máy bay chuẩn bị hạ cánh xuống đường băng, các thành viên nữ trong đoàn trên chuyên cơ đã choàng khăn để che kín mái tóc trước khi ra khỏi máy bay. Chúng tôi đang tới nơi có những giới luật quy định hết sức chặt chẽ về việc người phụ nữ phải che kín mái tóc khi xuất hiện trước đám đông.

Đấy cũng là xứ sở của những câu chuyện cổ Nghìn lẻ một đêm, bắt nguồn từ cuốn sách Ba Tư cổ mang tên Một nghìn truyện thần thoại.

Theo truyền thuyết về những câu chuyện mê hoặc ấy, nàng Sê-hê-ra-dát (Sheherazade) đã bỏ ra cả nghìn đêm kể chuyện cho vị vua Ba Tư nghe những câu chuyện cổ tích huyền hoặc của nàng để cứu sống bao mạng người con gái vô tội khác. Trong những câu chuyện của nàng có tình yêu, chiến tranh và pháp thuật, có những vị vua và bọn ăn mày, có những xứ sở mà kim cương nhiều hơn đá sỏi, có những hải đảo thần tiên hay các khu chợ phương Đông quyến rũ... Đó là những câu chuyện tuyệt đẹp mà văn hào Nga Goóc-ki (Gorki) có lần đã nhận xét rằng, chúng "như những sợi tơ muôn màu lan khắp bốn phương, một tấm thảm từ ngữ đẹp lạ lùng phủ trên mặt đất". Dù bối cảnh các câu chuyện có ở đâu đi chăng nữa thì đó vẫn là một thế giới A-rập cổ xưa muôn mặt mà nước Cộng hòa Hồi giáo I-ran hiện đại vẫn mang đầy đủ những đặc trưng của nó.   

Đặc biệt, nhịp sống Tê-hê-ran ban đêm thật vô cùng sinh động với đèn điện sáng như sao sa trên các cao ốc, dòng thác xe hơi chạy như bão trên các xa lộ nhưng tịnh không một tiếng còi xe bất an. Tháp truyền hình Milad cao 435m có phần trên phình ra như một lẵng hoa, được dát bằng ánh điện tựa một giỏ kim cương sáng lung linh giữa trời, với viền sáng xanh trên đầu tạo thành chiếc vương miện quý phái màu ngọc bích. Như một sự tương phản tuyệt đẹp, cách đó không xa, Tháp Tự do (Azadi) cao 50m, một biểu tượng của Tê-hê-ran và của cả đất nước I-ran, được chiếu đèn đỏ sáng rực như một tháp hồng ngọc nguyên khối tạc lên nền trời đêm…

 

Thủ đô Tê-hê-ran nhìn từ trên cao. 

Cuộc sống về đêm sau cấm vận của Tê-hê-ran cũng nhộn nhịp không kém. Ở Tê-hê-ran, người ta có thể nếm trải cái không khí đi chợ cực kỳ nhộn nhịp vào lúc… nửa đêm! Những siêu thị như Hyperstar ở trung tâm Tê-hê-ran đến gần 12 giờ đêm vẫn đông ngàn ngạt người như Big C giờ cao điểm. Hàng hóa chất đầy trên các kệ hàng, với những sản phẩm tiêu biểu của vùng Trung Đông như quả chà là, các loại bột hương liệu, thực phẩm, trái cây… Một I-ran phồn thịnh đang hiển hiện ở Tê-hê-ran.

 Những trải nghiệm giống nhau

Có cả nghìn lẻ một điều bí ẩn ở đất nước của những câu chuyện nghìn lẻ một đêm, mà một trong những bí ẩn lớn nhất chính là làm thế nào mà đất nước này đã có thể đứng vững sau nhiều thập kỷ đằng đẵng phải chịu sự cấm vận ngặt nghèo?

Không phải ai khác mà chính Tổng thống I-ran, ông Hát-xan Rô-ha-ni (Hassan Rouhani) đã lý giải bí ẩn này trong buổi gặp mặt báo giới hai nước sáng 14-3 ở ngay sảnh họp báo trong Phủ Tổng thống. Tống thống H.Rô-ha-ni cho rằng có một điểm chung giữa nhân dân hai nước Việt Nam và I-ran, là cả hai dân tộc đều phải trải qua một trải nghiệm giống nhau không mấy dễ chịu: Lệnh cấm vận, trừng phạt từ bên ngoài. Nhưng cũng như Việt Nam, I-ran đã vượt qua được muôn trùng khó khăn do cấm vận gây ra bằng ý chí kiên cường và sự nhẫn nại phi thường. Trong quá trình đó, nhiều người dân I-ran đã luôn ngưỡng mộ tấm gương vượt gian khổ của nhân dân Việt Nam. “Trong trái tim của người dân I-ran luôn có hình ảnh của Việt Nam”-Tổng thống H.Rô-ha-ni kết luận.

Còn Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, cũng trong cuộc gặp với báo giới, đã chia sẻ những điều gắn với hiện thực gần gũi hơn trong quan hệ hợp tác giữa hai nước. Lệnh cấm vận đã qua nhưng những di chứng của nó vẫn còn lại. Để khắc phục những di chứng này, cần phải đẩy nhanh hơn nữa quan hệ hợp tác giữa hai nước, cụ thể, có chiều sâu, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế, thương mại. Con số tăng trưởng kim ngạch thương mại song phương từ mức 350 triệu USD hiện nay lên 2 tỷ USD trong 5 năm tới chỉ là một trong số nhiều minh chứng cụ thể cho thấy lãnh đạo cấp cao hai nước quyết tâm đẩy nhanh quá trình hợp tác kinh tế, thương mại để làm đòn bẩy cho những bước hợp tác rộng lớn hơn, hiệu quả hơn.

Là hai quốc gia từng phải chịu những hậu quả nặng nề do chiến tranh và xung đột gây ra, Việt Nam và I-ran thấu hiểu những mất mát, đau thương, đồng thời hết sức quý trọng hòa bình, muốn duy trì môi trường ổn định để phát triển. Cũng bởi vậy mà hai nhà lãnh đạo hai nước cho rằng, mặc dù xu thế hòa bình vẫn là nổi trội nhưng những mầm mống xung đột và phương thức xử lý, giải quyết xung đột của một số quốc gia không phải lúc nào cũng thỏa đáng. Từ Tê-hê-ran, thông điệp được Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống H.Rô-ha-ni đưa ra hết sức rõ ràng: Bất kỳ xung đột nào liên quan đến tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ đều phải được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế!

Như vậy, chuyến thăm cấp Nhà nước Cộng hòa Hồi giáo I-ran của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Phu nhân đã làm tăng thêm những điểm chung giữa Việt Nam và I-ran, để ủng hộ lẫn nhau cùng vượt khó, hướng tới những điều tốt đẹp cho cả hai dân tộc.  

“Vừng ơi, mở ra!”

Đến Tê-hê-ran, không thể không nhớ đến tác phẩm khí nhạc nổi danh Phiên chợ Ba Tư của nhà soạn nhạc An-bớt Uy-li-am Kê-ten-bây (Albert William Ketelbey), với không khí cổ xưa của một phiên chợ với những con lạc đà tới chợ, những người hành khất, dụ rắn hay làm trò tung hứng, công chúa và Nhà vua... Cái không khí cổ xưa ấy thấm đẫm trên mỗi góc đường của thủ đô Tê-hê-ran, những ngôi đền thờ Hồi giáo hay các bảo tàng, lăng mộ ở thủ đô Tê-hê-ran.

Nhưng Tê-hê-ran ngày nay không chỉ lưu giữ những ký ức cổ xưa, những câu chuyện cổ tích. Thủ đô Tê-hê-ran (tên có nghĩa là "mảnh đất ấm áp") là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa hiện đại của I-ran. Ở đây, song hành cùng những đền thờ cổ kính là những tuyến xe điện ngầm, những trung tâm thương mại, siêu thị nhộn nhịp người mua sắm. Thủ đô của nước Cộng hòa Hồi giáo hoàn toàn mang dáng dấp của một thành phố châu Âu năng động hiện đại. Sau những năm tháng dài phải chịu lệnh cấm vận ngặt nghèo của phương Tây, giờ đây, Tê-hê-ran đang nhanh chóng lấy lại nhịp độ sống động của một thành phố lớn nhất ở Tây Á và nằm trong số những thành phố lớn nhất thế giới.

Trong những ngày ở Tê-hê-ran, chúng tôi có thể cảm nhận rõ sức sống mãnh liệt, cái nhịp đập sôi động của thành phố Tây Á này và biết rằng, người dân I-ran sẽ vượt qua được những vất vả khó khăn của thời kỳ hậu cấm vận.

Như câu thần chú "Vừng ơi, mở ra!" trong truyện Nghìn lẻ một đêm, chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch Trương Tấn Sang, Phu nhân và đoàn đại biểu Việt Nam đã mở ra những cơ hội mới đầy tiềm năng cho sự phát triển quan hệ hợp tác giữa hai bên, đặc biệt là về kinh tế, thương mại. Một đất nước I-ran sau cấm vận đang chuyển mình chào đón những doanh nhân, những cơ hội hợp tác đến từ khắp nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Trên tinh thần ấy, chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Phu nhân đã dệt thêm đường tơ vào tấm thảm đẹp mang tên “tình hữu nghị Việt Nam - I-ran”.

Bài và ảnh: VĂN YÊN (từ Tê-hê-ran, I-ran)