Để hiện thực hóa khát vọng đó, bên cạnh các nguồn lực vật chất, Đảng ta đã khái quát hóa một hệ thống triết lý phát triển mới, dựa trên 5 trụ cột: Tự chủ - Tự tin - Tự lực - Tự cường - Tự hào. Đây chính là trụ cột từ vật chất đến tinh thần, là lời giải cho động lực đưa con thuyền đất nước vươn ra biển lớn trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc

Tâm thế và tầm vóc trong kỷ nguyên mới

Nhìn lại chặng đường đã qua, sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Việt Nam đã tích lũy được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế chưa từng có. Những thành tựu to lớn đó là tiền đề vững chắc, cho phép chúng ta không chỉ dừng lại ở mục tiêu "ổn định để phát triển" như các giai đoạn trước, mà chuyển sang tư duy chiến lược mới, đó là "phát triển để ổn định", lấy sự bứt phá làm trọng tâm cho giai đoạn 2026-2030.

Để hiện thực hóa khát vọng trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, Đảng ta đã xác lập một quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá. Đó là không chỉ dựa vào các chỉ số kinh tế, kỹ thuật hay tài nguyên vật chất hữu hạn, mà phải khơi dậy mạnh mẽ nguồn lực tinh thần vô hạn của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân. Trong các dự thảo văn kiện trình Đại hội, đặc biệt là Báo cáo Chính trị và Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng, triết lý “Tự chủ, Tự tin, Tự lực, Tự cường, Tự hào” là các thành tố cấu thành một lý thuyết phát triển toàn diện, có tính biện chứng chặt chẽ, nhằm chuyển hóa "sức mạnh mềm" của văn hóa, con người Việt Nam thành "động lực" cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc

Tự hào và tự tin - nền tảng tinh thần và tâm thế hội nhập

Khởi nguồn của sức mạnh nội sinh chính là niềm Tự hào, là nguồn lực nội sinh, là bản sắc văn hóa và hồn cốt của dân tộc, gắn kết quá khứ hào hùng với khát vọng tương lai. Niềm tự hào này không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh lịch sử ngàn năm văn hiến hay những chiến công trong lịch sử, mà quan trọng hơn, phải được chuyển hóa thành khát vọng cống hiến, khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong mỗi người dân. Việc xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời đại mới chính là phương cách để khơi dậy và củng cố niềm tự hào ấy.

Trên nền tảng của niềm tự hào, dân tộc ta bước vào kỷ nguyên mới với sự Tự tin mạnh mẽ. Tự tin là tâm thế mới của Việt Nam khi bước ra thế giới. Sự tự tin này cho phép Việt Nam khẳng định năng lực và trí tuệ của mình, thực hiện những công trình lịch sử và hội nhập quốc tế với tâm thế là đối tác bình đẳng, tin cậy với các quốc gia trên thế giới. "Tự hào" và "Tự tin" đóng vai trò là nền tảng tinh thần, là bệ phóng tâm lý để dân tộc ta "vươn mình" trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

 Ảnh minh họa: Báo Quân khu 2 

Tự lực và tự chủ - phương thức hành động và bản lĩnh người mở đường

Nếu Tự hào và Tự tin là nền tảng tư tưởng, thì Tự lực và Tự chủ chính là phương thức hành động cụ thể. Tự lực là quan điểm xuyên suốt, khẳng định nội lực là yếu tố quyết định, ngoại lực là quan trọng. Trong bối cảnh mới, nội lực được cụ thể hóa bằng việc khơi thông nguồn vốn, trí tuệ của toàn dân tộc. Tinh thần tự lực là tiền đề tiên quyết để hình thành các tập đoàn kinh tế dân tộc đủ sức vươn tầm quốc tế, làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ mới nổi như bán dẫn, AI, năng lượng mới…

Trong kỷ nguyên số và toàn cầu hóa sâu rộng, trụ cột “tự chủ” được hiểu là khả năng giữ vững định hướng phát triển, không bị chi phối bởi các áp lực bên ngoài, nhưng đồng thời phải làm chủ công nghệ và định vị quốc gia. Tự chủ là mục tiêu tiên quyết, thể hiện qua sự kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nhưng với tư duy mở và linh hoạt. Điểm đột phá trong tư duy tự chủ hiện nay là yêu cầu từng bước làm chủ công nghệ cốt lõi, công nghệ nguồn và công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số, công nghệ mới nổi để vươn lên làm chủ chuỗi giá trị toàn cầu. Chỉ khi nội lực đủ mạnh thông qua quá trình tự lực, quốc gia mới đạt được tự chủ thực sự trong việc lựa chọn công nghệ, quyết định các vấn đề chiến lược và độc lập trong đối ngoại. Có thể khẳng định, tự lực là con đường duy nhất để đạt được tự chủ chiến lược của quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Đích đến tự cường để phát triển

Kết tinh của quá trình vận động biện chứng từ Tự hào, Tự tin đến Tự lực, Tự chủ chính là một quốc gia Tự cường. Tự cường vừa là mục tiêu, vừa là bệ đỡ và sức mạnh bền vững của dân tộc. Một Việt Nam tự cường là một quốc gia có nền kinh tế độc lập, có khả năng chống chịu trước mọi biến động khó lường của tình hình thế giới, có nền quốc phòng an ninh vững chắc để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đặc biệt, tự cường còn là việc củng cố "thế trận lòng dân" vững chắc để tạo nên sức mạnh tổng hợp, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại để gắn kết chặt chẽ toàn bộ sức mạnh quốc gia - dân tộc với sức mạnh của xu thế, mục tiêu quốc tế là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, tiến bộ xã hội và sự phát triển bền vững của văn minh nhân loại, nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp cho đất nước.

Các Nghị quyết của Bộ Chính trị thời gian gần đây như Nghị quyết 57-NQ/TW; Nghị quyết 66-NQ/TW… và Dự thảo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV đã chỉ rõ, cần chuyển từ tư duy "không quản được thì cấm" sang tư duy kiến tạo, khơi thông nguồn lực. Đột phá về thể chế cần tập trung vào việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực. Đồng thời, thực hiện mạnh mẽ sự phân cấp, phân quyền theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" nhằm giải phóng sức sáng tạo ở cơ sở để bộ máy hoạt động hiệu năng, hiệu lực, giúp quốc gia phản ứng nhanh nhạy trước các thách thức toàn cầu. Về khoa học công nghệ, sự tự chủ đòi hỏi tư duy chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu, tập trung nguồn lực vào các công nghệ mới nổi. Song song đó là chiến lược xây dựng con người - chủ thể của kỷ nguyên mới. Giáo dục lịch sử, văn hóa và lòng yêu nước phải trở thành trọng tâm, kết hợp với tư duy công dân toàn cầu để tạo ra những thế hệ người Việt "vừa hồng vừa chuyên", vừa tự hào dân tộc vừa am hiểu thế giới.

Tự chủ, Tự tin, Tự lực, Tự cường, Tự hào đã được Đảng ta nâng tầm thành một triết lý phát triển quốc gia, là sự kế thừa biện chứng từ truyền thống ngàn năm văn hiến kết hợp nhuần nhuyễn với sức mạnh thời đại. Trong kỷ nguyên phát triển mới, Việt Nam không còn chỉ mong muốn "thoát nghèo" hay dừng lại ở mức "trung bình" mà trở thành một quốc gia phát triển, phồn vinh và hạnh phúc. Khơi dậy được tinh thần này chính là chúng ta đã tìm ra lời giải cho bài toán nguồn lực, mở khóa cho sức mạnh nội sinh để đưa đất nước sải cánh vươn cao, hiện thực hóa tâm thế và tầm vóc Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Bài 2: Vị thế Việt Nam trong "định hình luật chơi" trên trường quốc tế