Kinh doanh xăng dầu còn nhiều vi phạm về số lượng và chất lượng. (Ảnh: internet)

Mới đây, Bộ Khoa học-Công nghệ đã kiến nghị Bộ Công Thương kiên quyết rút giấy phép kinh doanh xăng, dầu đối với các trạm xăng, dầu bị phát hiện lắp thêm bo mạch, chíp điện tử để ăn gian “móc túi” người tiêu dùng. Bên cạnh đó, Bộ này còn yêu cầu các địa phương công khai danh tính các trạm xăng, dầu đã có hành vi vi phạm pháp luật, gian lận đối với người tiêu dùng... Đồng thời, kiến nghị Chính phủ bổ sung quy định buộc thu hồi nộp ngân sách số tiền thu lợi bất chính do hành vi gian lận về đo lường và chất lượng.

Nếu so với những biện pháp trước đây nhằm đối phó với nạn gian lận trong kinh doanh xăng, dầu, thì kiến nghị lần này đáng được coi là toàn diện hơn, thỏa đáng hơn nhằm góp phần bảo vệ người tiêu dùng tốt hơn.

Mức phạt cao nhất hiện nay đối với các hành vi gian lận trong kinh doanh xăng, dầu là 20-30 triệu đồng/một lần vi phạm bị phát hiện. Trong khi đó, theo tính toán của giới chuyên môn, nếu một cột bơm xăng, dầu đong thiếu 9%, với lượng bán ra ở mức trung bình thì mỗi ngày chủ kinh doanh xăng, dầu có thể gian lận được khoảng 6 triệu đồng, tức một tháng một trụ bơm gian lận được khoảng 180 triệu đồng. Điều đó có nghĩa, nếu bị phạt ở mức tối đa họ vẫn còn gian lận được từ 150 đến 160 triệu đồng/một trạm (mà thường mỗi trạm có ít nhất 2-3 trụ bơm trở lên) và vẫn tiếp tục “nhờn thuốc”.

Một ngày, tổng số tiền người tiêu dùng bị các cột bơm xăng, dầu “móc túi” là bao nhiêu? Chưa có một thống kê chính thức, nhưng chắc chắn là rất lớn. Ông Trần Minh Dũng, Chánh thanh tra Bộ KH-CN cho biết, chỉ tính từ tháng 4 đến 30-11-2008, trong số 3.890 cơ sở kinh doanh xăng, dầu được kiểm tra đã có 797 cơ sở vi phạm. Vậy tại sao một hành vi gian lận gây thiệt hại đáng kể cho người tiêu dùng, mà chỉ bị xử lý khá nhẹ nhàng? Thậm chí, nhẹ đến mức, người vi phạm “coi thường” mức phạt và tiếp tục “muốn được phạt” để tiếp tục vi phạm?

Xăng, dầu là mặt hàng mà phần lớn người tiêu dùng không thể không sử dụng. Vì thế, dù có biết cột bơm xăng, dầu này đong “điêu” nhưng người tiêu dùng vẫn phải mua. Vậy ai đứng ra xử lý những hành vi gian lận và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, nếu không phải là những cơ quan chức năng và các quy định của luật pháp? Trong khi đó, các quy định mạnh lại chưa đủ để các đối tượng gian lận phải sợ.

Tăng cường các biện pháp xử lý hành vi gian lận trong kinh doanh xăng, dầu là việc tất yếu phải làm để bảo vệ người tiêu dùng, mang lại một môi trường kinh doanh trong sạch.

Ở góc độ khác, kiến nghị của Bộ Tài nguyên-Môi trường - buộc thu hồi nộp ngân sách số tiền thu lợi bất chính do hành vi gian lận về đo lường và chất lượng - cũng rất đáng thực hiện. Hành vi “móc túi” người tiêu dùng của các chủ kinh doanh xăng, dầu cũng cần được coi như các hành vi tham nhũng, gây thất thoát tài sản của nhà nước, của nhân dân. Vì thế, cũng cần được xử lý theo cách, các chủ kinh doanh xăng, dầu phải trả lại những tài sản chiếm được của người khác một cách bất chính. Tuy nhiên, do khó xác định được “nạn nhân” cụ thể nên việc lấy số tiền truy thu này nộp vào ngân sách Nhà nước, để từ ngân sách Nhà nước phục vụ trở lại nhân dân, là hết sức hợp lý. Đấu tranh chống lại các hành vi sai trái là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng, nhưng việc giám sát, đấu tranh vạch mặt các hành vi vi phạm ấy còn là của mỗi người dân trong xã hội.

Một hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh, vi phạm pháp luật cần phải bị xử lý thích đáng với những hậu quả do nó gây ra. Nếu không được nhân dân đồng tình vạch mặt, tố cáo và các cơ quan chức năng của Chính phủ không có biện pháp chế tài thích đáng, thì e rằng hành vi ấy sẽ tiếp tục tái diễn!

SĨ BÌNH