TRỒNG CAO SU-CẦN MỘT TẦM NHÌN

Thời gian gần đây, thị trường mủ cao su giữ mức giá cao, ổn định, cộng với chủ trương của Chính phủ cho phép trồng mới 100 nghìn ha cao su trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 2007 đến 2010, phong trào trồng cao su phát triển mạnh.

Phát triển cây cao su tại Đắc Lắc. Ảnh theo internet

Tại một số huyện ở tỉnh Đắc Lắc xảy ra tình trạng các tổ chức, cá nhân đua nhau lập dự án thuê đất trồng cao su, mặc dù trên thực tế họ không có đủ năng lực về chuyên môn cũng như khả năng tài chính để thực hiện dự án. Tại tỉnh Đắc Nông, có nơi chính quyền địa phương còn giao cả diện tích đất người dân sản xuất ổn định hàng chục năm nay cho doanh nghiệp trồng cao su, dẫn tới tình trạng tranh chấp đất đai, khiếu kiện tập thể kéo dài, làm nảy sinh điểm nóng về an ninh nông thôn. Qua đợt thẩm định của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đắc Lắc mới đây cho thấy, trong tổng số hơn 80 dự án các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh đăng ký thuê đất trồng cao su, tỉnh này chỉ chọn được một dự án. Các dự án khác không có tính khả thi do doanh nghiệp không phải là đơn vị chuyên sản xuất, kinh doanh cao su và không có khả năng về tài chính. Thực chất, mục đích của các doanh nghiệp này là lập dự án thuê đất, để rồi sau đó bán lại kiếm lời, hoặc lợi dụng diện tích đất thuê được để vay vốn ngân hàng sử dụng vào mục đích khác. Tương tự, tại tỉnh Đắc Nông, qua kiểm tra rà soát gần 12 nghìn ha đất của 9 doanh nghiệp thuê triển khai dự án trồng cao su kết hợp khoanh nuôi bảo vệ rừng, thì chỉ có 2 doanh nghiệp triển khai trồng được hơn 1.700ha rừng và 170ha cao su (đạt tỷ lệ gần 16% so tổng diện tích đất thuê được), phần lớn diện tích đất còn lại chưa được khai thác, hoặc sử dụng không đúng mục đích.

Như vậy, việc trồng mới cao su hiện nay ở các tỉnh Tây Nguyên đang đặt ra những vấn đề bức thiết cần tập trung giải quyết. Trước hết, phải kiểm tra ngay việc một số tập thể cá nhân lợi dụng chủ trương trên để trục lợi, xử lý nghiêm hành vi sang nhượng đất trái phép. Cùng với đó là tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng. Cần phải có biện pháp mạnh ngăn chặn tình trạng lấy cớ trồng cao su để... phá rừng vô tội vạ, hoặc trồng cao su không theo quy hoạch. Hai là, việc chuyển đổi đất rừng nghèo kiệt sang trồng cao su phải thực hiện theo đúng những quy định của Nhà nước, tránh để xảy ra tình trạng trồng cao su theo kiểu lấy được, dẫn tới mất rừng, mà điểm mấu chốt phải thẩm định phê duyệt chặt chẽ các dự án trước khi giao đất.

Hiệu quả kinh tế của cao su trên vùng đất Tây Nguyên đã được khẳng định, song không thể vì lợi nhuận mà phát triển một cách ồ ạt. Bài học về cây cà phê lấn rừng vẫn còn nguyên giá trị. Để cây cao su phát triển đúng hướng và bền vững, rất cần một sự quy hoạch tổng thể và khoa học. Việc trồng cao su tự phát, chạy theo phong trào không chỉ làm thất thoát tài nguyên rừng, mà còn để lại những hậu quả khó lường. Thiếu một chiến lược, một tầm nhìn, thì cái vòng luẩn quẩn của việc “trồng-chặt” sẽ tiếp tục còn diễn ra. Và đời sống của người lao động vẫn mãi bấp bênh theo cái vòng luẩn quẩn ấy.

KIỀU BÌNH ĐỊNH