QĐND - Hôm nay (9-11) là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, cũng là ngày mà 68 năm trước, Hiến pháp đầu tiên của đất nước chúng ta (Hiến pháp năm 1946) được ban hành. Theo quy định của Luật Phổ biến giáo dục pháp luật, Ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam được tổ chức hằng năm nhằm tôn vinh Hiến pháp và pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội.

Nhà nước của chúng ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật. Thượng tôn pháp luật là tất cả mọi công dân, tổ chức, công chức, quan chức đều phải sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Không ai được ở trên luật pháp. Để luật pháp được thượng tôn thì mọi người trong xã hội phải hiểu biết về pháp luật. Có như vậy pháp luật mới được thực thi một cách nghiêm minh, dễ đi vào đời sống. Nếu người dân không biết pháp luật thì cái lẽ phải, sự công bằng của họ sẽ khó được bảo vệ. Người dân biết luật sẽ có nhiều cơ hội giám sát hoạt động của cơ quan chính quyền hơn, họ sẽ nhận biết được điều gì là sai trái trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Vì vậy việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân hiện nay là rất cần thiết. Ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam chính là ngày để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân.

 
 Lực lượng CSB tuyên truyền, phổ biến pháp luật về biển, đảo cho ngư dân. Ảnh: T.H

Tuy nhiên, để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có chất lượng, trước hết đòi hỏi các văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm chất lượng. Thực tế ở nước ta trong thời gian qua, mỗi năm, Quốc hội thông qua hàng chục đạo luật mới lẫn sửa đổi. Chính phủ hằng năm ban hành hàng trăm Nghị định quy định chi tiết. Các Bộ mỗi năm cũng ban hành hàng nghìn Thông tư quy định thêm chi tiết, hướng dẫn thi hành luật và các văn bản khác có nội dung quy phạm pháp luật. Các địa phương cấp tỉnh, cấp huyện còn tiếp tục ban hành các văn bản hướng dẫn áp dụng tại địa phương mình. Rất nhiều văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành nhưng luật vẫn chậm đi vào cuộc sống. Nguyên nhân có nhiều, trong đó có khâu làm luật của chúng ta vẫn mang tính chất của luật “khung”, thiếu chi tiết, muốn thi hành được phải có thêm văn bản hướng dẫn. Trong một số trường hợp Luật ban hành rồi nhưng lại thiếu Nghị định. Nghị định ra đời lại phải đợi Thông tư... Bên cạnh đó có một số văn bản quy phạm pháp luật thiếu thực tế, xa rời thực tiễn, không thể thực hiện được. Luật không được áp dụng trong thực tế cũng còn có lý do là người thực thi luật không muốn hoặc không dám thực thi luật trong quá trình thi hành chức trách.

Thượng tôn pháp luật trước hết phải được thể hiện trong chính các cơ quan, tổ chức và công chức chịu trách nhiệm thực thi chính sách, rồi mới nói đến giáo dục cho người dân ý thức tuân thủ luật pháp. Để làm tốt điều đó, Nhà nước của chúng ta phải được tổ chức, hoạt động theo Hiến pháp, pháp luật và được kiểm soát bằng chính Hiến pháp và pháp luật. Nhà nước cần phải tạo ra được các thiết chế giám sát hiệu quả, bảo đảm sự tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp. Cử tri và nhân dân cả nước đang kỳ vọng vào kỳ họp thứ 8 của Quốc hội khóa XIII đang diễn ra tại Hà Nội có nội dung xem xét các dự án Luật: Tổ chức Quốc hội, tổ chức Chính phủ, Tổ chức chính quyền địa phương... Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để hoàn thiện bộ máy Nhà nước. Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa chỉ thành công khi các quy định của Hiến pháp, pháp luật được nghiêm chỉnh chấp hành, từng bước trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người. Do đó, ý thức pháp luật có thể được coi là tiền đề tư tưởng cho sự củng cố và phát triển nền pháp chế, là cơ sở để xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Ý thức này không thể chỉ có trong ngày 9-11 mà cần phải có ở tất cả các ngày trong năm.

ĐỖ PHÚ THỌ