QĐND - Tuần qua, Trung tâm Dự báo Khí tượng-Thủy văn Trung ương đã liên tục phát đi cảnh báo về tình trạng khô hạn và xâm nhập mặn. Lượng dòng chảy trên phần lớn các sông ở miền Trung đều thiếu hụt so với mức trung bình nhiều năm từ 30 đến 70%. Tình trạng khô hạn, thiếu nước sẽ xảy ra trên diện rộng. Độ mặn sẽ xâm nhập sâu vào vùng cửa sông, ven biển... Biến đổi khí hậu đã và đang hằng ngày, hằng giờ tác động đến đời sống của người dân và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước. Cũng trong tuần qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã chủ trì phiên họp của Ủy ban quốc gia về biến đổi khí hậu để bàn các giải pháp đối phó với thiên tai.

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Đồng bằng sông Cửu Long có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của Việt Nam, lại là một trong ba đồng bằng trên thế giới chịu tác động lớn nhất của biến đổi khí hậu trong tương lai. Biến đổi khí hậu còn tác động trực tiếp đến 28 tỉnh, thành phố ven biển và Đồng bằng sông Hồng.

Khô hạn trên cánh đồng lúa. Ảnh minh họa: Báo Giao thông

Để chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, từ năm 2013, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết chuyên đề. Chính phủ cũng đã xây dựng kế hoạch quốc gia về biến đổi khí hậu. Trong năm 2014 vừa qua, chính sách pháp luật của Việt Nam về biến đổi khí hậu cũng được khẩn trương hoàn thiện, tạo cơ sở quan trọng để các bộ, ngành, địa phương triển khai. Kết quả nghiên cứu khoa học, xây dựng kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng liên tục được cập nhật. Bên cạnh đó, năng lực cảnh báo, dự báo thiên tai được quan tâm đầu tư và bước đầu phát huy hiệu quả, đáp ứng cho yêu cầu chủ động phòng, tránh, giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra. Công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được quan tâm triển khai. Nội dung biến đổi khí hậu đã được xây dựng, lồng ghép, đưa vào giảng dạy, phổ cập ở các cấp học…

Tuy nhiên, trên thực tế, biến đổi khí hậu vẫn còn khá xa lạ với nhiều người dân. Nhiều ngành liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu nhưng vẫn còn thờ ơ trước vấn đề cấp bách này. Tại cuộc họp tuần qua, Thủ tướng Chính phủ đã dẫn ra hàng loạt công việc phải làm như: Ngành nông nghiệp phải tính toán, quy hoạch sản xuất và đời sống thế nào ở những vùng nhiễm mặn; ngành giao thông phải xây dựng đường sá, cầu cống ra sao để không bị ngập; ngành xây dựng quy hoạch như thế nào khi cả nước có 40% trong tổng số 700 đô thị bị tác động ngập…

Biến đổi khí hậu đang diễn ra hằng ngày. Chúng ta không quá hoang mang, lo lắng nhưng cũng không coi đó là chuyện của… trời. Vấn đề quan trọng và cấp bách nhất lúc này là phải thay đổi nhận thức không phải né tránh nó mà phải chung sống, phải thích ứng, phải phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Thích ứng trước hết là con người thay đổi những thói quen, thay đổi những quy trình sản xuất để giảm tác động của biến đổi khí hậu. Tìm được những cơ hội của biến đổi khí hậu cho phát triển sản xuất tốt hơn. Thích ứng với biến đổi khí hậu phải thường trực cả trong nhận thức và hành động, phải được xem xét trong mọi kịch bản phát triển, các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, trên tất cả các lĩnh vực. Thích ứng với biến đổi khí hậu phải là trách nhiệm của các cấp, các ngành, các địa phương và toàn xã hội. Tuy nhiên, do nguồn lực của chúng ta có hạn nên cần xác định những dự án trọng tâm, trọng điểm, cấp bách. Để làm được việc này, cần rà soát lại quy hoạch từng vùng, từng ngành theo tinh thần thích ứng với biến đổi khí hậu. Trên cơ sở đó, huy động các nguồn vốn để đầu tư và thực hiện giám sát chặt chẽ để tránh thất thoát.

Biến đổi khí hậu suy cho cùng cũng là do con người. Mỗi người chỉ cần làm những công việc rất đơn giản hằng ngày như: Không xả rác bừa bãi, sử dụng năng lượng hợp lý, tiết kiệm, trồng thêm cây xanh… là đã góp phần làm hạn chế tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.

ĐỖ PHÚ THỌ