Thiệt hại do thiên tai trong nhiều trường hợp là bất khả kháng. Song, có một nguyên nhân làm cho thiệt hại tăng lên, lại chính là con người. Ví dụ như bão số 9 gây thiệt hại nặng nề cho các tỉnh miền Trung-Tây Nguyên vừa qua.

Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Tại tỉnh Kon Tum có 200 công trình thủy lợi, 40 cây cầu kiên cố và bán kiên cố, cùng hàng chục thôn làng bị lũ xóa sổ. Người dân ở huyện Tu Mơ Rông chứng kiến cây cầu sắt kiên cố Đắc Tờ Kan nối huyện Đắc Tô với huyện Tu Mơ Rông, bị sụp đổ kể lại: Lũ về cuốn theo nhiều gỗ. Gỗ vướng vào các trụ và mố cầu biến cây cầu thành con đập chắn ngang sông. Đến khi mực nước hai bên cầu chênh nhau chừng 3 mét thì cây cầu oằn mình gãy đổ và bị lũ cuốn phăng. Tương tự, cây cầu kiên cố Kon Prai trên Quốc lộ 24 nối các huyện Kon Rẫy, Kon Plong (Kon Tum) với tỉnh Quảng Ngãi, bị lũ cuốn trôi, cũng từ nguyên nhân trên.

Người dân vùng lũ Kon Tum tử nạn nhiều, một phần do bị cây cối trôi trong lũ va đập (!), nhiều nhà dân xây kiên cố ở phường Lê Lợi, thành phố Kon Tum, bị những bè gỗ trong dòng nước húc thẳng vào nhà gây sập đổ... Gỗ ở đâu nhiều vậy? Xin thưa, đấy là những bãi gỗ do lâm tặc khai thác, chưa kịp tẩu tán, gặp lũ, đã trở thành “quái vật”, gây ra chết người, sập nhà, trôi cầu...

Sau lũ, nhiều bãi gỗ lớn xuất hiện ở các vùng Đại Lộc (Quảng Nam), Đắc Tô (Kon Tum)... Ai cũng biết, gỗ trôi theo lũ đều là gỗ khai thác trái phép. Nhưng lạ thay, không có bất cứ cơ quan chức năng nào xuất hiện để quản lý, để mặc cho người dân tự ý đưa lực lượng và phương tiện trục vớt gỗ ồ ạt, vừa thất thoát tài sản Nhà nước, vừa gây mất trật tự trị an do tranh giành gỗ, thậm chí còn xảy ra tai nạn chết người.

Theo quan sát của chúng tôi, những người tổ chức vớt gỗ chủ yếu là đối tượng có “máu mặt”, có phương tiện và có tiền thuê nhân công, thậm chí có "thế lực" để tranh những bãi nhiều khúc gỗ lớn, gỗ quý. Thật xót xa nhìn cảnh một khối tài sản lớn của Nhà nước bị xâu xé, thất thoát vô tội vạ. Lẽ ra, các cấp chính quyền nên quản lý chặt lượng gỗ này, sau đó tổ chức bán đấu giá, hoặc tận thu sẽ có được một khoản tiền không nhỏ góp phần bù đắp thiệt hại, hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả bão, lũ.

Từ thảm họa gỗ trôi trong lũ cho chúng ta thấy nhiều điều, song điều nổi lên rõ nhất, là người chết, nhà trôi, cầu sập, ruộng đồng bị bồi lấp... Cái giá của sự thiếu trách nhiệm trong bảo vệ tài nguyên rừng bị trả quá đắt. Theo số liệu kiểm tra mới đây của cơ quan chức năng, chỉ trong khoảng 2 năm 6 tháng, tại các tỉnh: Quảng Bình, Quảng Nam, Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông, Lâm Đồng và Bình Phước có tới 18.000ha rừng và đất lâm nghiệp bị tàn phá, bình quân mỗi năm ở địa bàn này mất hơn 7 nghìn héc-ta rừng tự nhiên.

Hậu họa mà trận lũ vừa qua gây ra cho các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên có nguyên nhân sâu xa là do hành vi hủy hoại rừng của chính con người. Nếu không phá rừng, lũ sẽ không về nhanh, không gây ra thảm họa sạt lở núi… và trong lũ sẽ không có khối lượng lớn gỗ trôi làm cản dòng chảy, làm tăng sức tàn phá!
Kiều Bình Định