QĐND - Thấp, bé, nhẹ cân là đặc điểm sinh học của con người Việt Nam. Đặc điểm này có nguyên do ở hoàn cảnh sống gắn với môi trường thiên nhiên, điều kiện kinh tế và xã hội trải ngàn đời. Những thập kỷ gần đây, với cuộc sống hòa bình, ổn định, đặc biệt là thành quả lớn lao của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, điều kiện sống của mọi người dân được cải thiện đáng kể tạo nên những kết quả tích cực trong nâng cao sức khỏe. Tuổi thọ bình quân 67, một chỉ số tăng vượt bậc của thập niên hiện tại là một minh chứng. Tuy nhiên, sức khỏe nói chung của giống nòi, trong đó có những đặc điểm thấp, bé, nhẹ cân vẫn còn là phổ biến, là hạn chế, thiệt thòi của người Việt Nam. Trong nhiều lĩnh vực cuộc sống, thể dục thể thao góp gì cho cải tạo thể trạng, thể hình, thể lực, vóc dáng con người chúng ta, điều này đã được nghiên cứu, phân tích và truyền bá nhiều trong toàn dân kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi tập thể dục” ngày 27-3-1946, mà sau này được lấy làm “Ngày thể thao Việt Nam”. Quan trọng là chúng ta cần và nên làm gì để tận dụng lợi thế của phát triển kinh tế-xã hội và điều kiện sống hiện nay để nâng cao sức khỏe của nhân dân.

Chạy bộ buổi sáng. Ảnh: http://duongbo.vn

Có thể nhận biết một hiện tượng, một xu hướng mới trong xã hội khi ngày càng đông người tự ý thức về việc giữ gìn, rèn luyện sức khỏe. Các công viên, các trục đường, vỉa hè ở các đô thị vào sáng sớm và buổi chiều tối nhộn nhịp người đi bộ, tập thể dục, thể dục nhịp điệu, chơi thể thao ngoài trời. Các trung tâm thể dục thể thao, các sân chơi, sân vận động ở các đô thị lớn, nhỏ ngày càng nhiều vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu tập luyện của các lứa tuổi. Nhu cầu và thú vui đi xe đạp cũng tăng lên đáng kể trong những năm qua. Các cuộc trình diễn, thi đấu thể dục thể thao cũng diễn ra thường xuyên ở các cấp độ từ cơ sở đến địa phương, ngành và toàn quốc…

Rõ ràng thể dục, thể thao đã trở thành nhu cầu hằng ngày với số đông người Việt Nam ở các lứa tuổi. Có điều trong khi phong trào tập luyện ngày mỗi tăng lên thì nhiều mặt của môi trường sống lại giảm đi: Không gian nhà ở, phố phường và cả nông thôn bị thu hẹp lại; không chỉ người sống ở đô thị mà ngay ở nhiều vùng nông thôn bây giờ khối lượng vận động chân tay, lao động chân tay cũng ít hẳn đi khi việc làm ruộng vườn, chăn nuôi đã có nhiều sự trợ giúp của máy móc. Trẻ em ít được chạy nhảy vì thiếu không gian, lại dành quá nhiều thời gian cho học tập, xem ti vi, chơi máy tính… nên bệnh béo phì và còi xương có cơ phát triển, bệnh cận thị ngày càng phổ biến…

Quá dễ để nhận thấy sự đói thiếu không gian, cơ sở vật chất cho tập luyện thể dục thể thao. Các cấp chính quyền, các đoàn thể nhân dân đều thấy điều này và đã có nhiều cố gắng để khắc phục. Song việc xây trường mới trong các khu vực tập trung dân cư đông đúc mới chỉ giải quyết chủ yếu nhu cầu về chỗ học chứ còn xa mới đáp ứng nhu cầu tập luyện cho học sinh. Nhược điểm thiếu công trình công ích của các khu đô thị mới đã được vạch ra nhưng việc đốc thúc giải quyết còn quá chậm. Lợi thế di dời các nhà máy, xí nghiệp, công sở, cơ sở sản xuất, dịch vụ không hợp lý ra khỏi các đô thị để dành đất cho việc chung trong đó có công trình, bãi tập thể thao chưa cho thấy kết quả nào đáng kể. Cũng thấy rõ đằng sau những trung tâm, câu lạc bộ thể dục thể thao được lập nên từ công tác xã hội hóa là mục đích kinh doanh. Những nơi này đương nhiên không dành cho những người và gia đình có thu nhập thấp.

Từ góc độ tiêu dùng, chúng ta lại thấy có những hiện tượng không bình thường trong chăm sóc, bảo vệ sức khỏe. Đó là hiện tượng quan tâm đến thể dục, giải phẫu thẩm mỹ nhiều hơn luyện tập, coi làm đẹp hơn sức khỏe chung, coi việc thưởng thức bóng đá và thể thao đỉnh cao quốc tế trọng hơn việc tự mình luyện tập…

Có quá nhiều điều cần phải điều chỉnh trong nhận thức của người dân và những người có trách nhiệm trực tiếp đối với công tác thể dục thể thao nói riêng và sức khỏe của giống nòi nói chung. Từng khâu, từng việc phải được nhìn nhận lại, tổ chức lại để phong trào “Toàn dân luyện tập thể dục thể thao” thực sự phát triển trong hoàn cảnh mới, điều kiện mới của đất nước.

MẠNH HÙNG