Sản xuất thép. Ảnh: Internet

Bên lề Hội nghị toàn quốc triển khai kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2009, trong khi nhiều người bàn tán về việc các thông tin dự báo thời tiết không chính xác đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản, một đại biểu đã thẳng thắn góp ý: “Dự báo thời tiết sai gây tai họa tức thời, nhưng dự báo kinh tế sai có khi còn tai hại hơn nhiều. Điển hình là dự báo sản lượng và giá thép. Các doanh nghiệp thép Việt Nam sắp biến thành mía đường rồi”.

Đại biểu phân tích: Giá thép thế giới đã giảm hơn một nửa so với thời kỳ “đỉnh” giá hồi đầu năm và vẫn đang trên đà giảm tiếp. Trong khi đó rất nhiều doanh nghiệp đã nhập khẩu thép từ thời giá cao ngất ngưởng ấy bây giờ không biết tiêu thụ ra sao. Hiện, lượng thép trong nước đang tồn đọng khoảng 3 triệu tấn. Rõ ràng, dự báo sai đã gây thiệt hại cho doanh nghiệp nhập khẩu thép.

Tuy nhiên, doanh nghiệp nhập khẩu thép mới chỉ trả giá trong thời gian trước mắt, còn lâu dài thì theo ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam, rất có thể ngành thép lại rơi vào đúng bài học mà ngành xi măng và mía đường đã phải trả giá khi phát triển tràn lan các nhà máy vào những năm 90 của thế kỷ trước. Nhìn thấy nhu cầu thép trong nước tăng mạnh trong đầu thế kỷ này, nhiều doanh nghiệp đã mạnh tay ồ ạt đầu tư xây dựng nhà máy luyện, cán thép, trong đó có cả các doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm gì về luyện kim cũng xây dựng dự án, bất kể công nghệ, hiệu quả đầu tư, môi trường, nguyên liệu và năng lượng cho nhà máy…

Tại kỳ họp Quốc hội vừa qua, đại biểu Nguyễn Bá Thanh (Đà Nẵng) cũng đã cảnh báo về tương lai của ngành thép Việt Nam, rất có thể phải đi theo “vết xe” của xi măng lò đứng và mía đường. Nhưng không chỉ có riêng ngành thép mà còn sân bay, cảng biển, đóng tàu… nếu chúng ta quy hoạch không kỹ càng, không dự báo tốt tình hình thì “bài học đắng chát của mía đường và xi măng lò đứng sẽ lặp lại”.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, rất cần khẩn trương quy hoạch lại ngành sản xuất thép. Đã đến lúc cần phải loại bỏ tư tưởng cục bộ địa phương trong đầu tư, loại bỏ những dự án sản xuất thép kém hiệu quả, gây ô nhiễm môi trường ra khỏi danh mục đầu tư và điều quan trọng là phải gắn được tránh nhiệm cá nhân trong việc cấp phép đầu tư, cấp phép dự án.

Trong năm 2009, để chủ động ngăn chặn suy giảm kinh tế do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, Chính phủ sẽ có nhiều giải pháp kích cầu đầu tư. Nhưng theo sự cảnh báo của nhiều chuyên gia, nếu vội vã đầu tư tràn lan thì rất có thể lạm phát và bài học mía đường sẽ quay trở lại.

ĐỖ PHÚ THỌ