QUI HOẠCH TỐT ĐỂ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Thu hoạch cá tra. Ảnh internet

Các nhà phân tích kinh tế gọi đây là sự “phát triển nóng”. Sự “phát triển nóng, này làm cho cán cân cung-cầu lệch hẳn về nguồn cung, làm cho thị trường ứ đọng; người nuôi cá lao đao; doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu dư thừa sản phẩm… Chỉ tính riêng trên địa bàn thành phố Cần Thơ hiện đang tồn đọng khoảng 50.000 tấn cá tra nguyên liệu, trong đó có khoảng 20.000 tấn cá quá lứa (trên một kg/con). Trước tình hình trên, Chính phủ đã quyết định chi một nghìn tỉ đồng để để giải quyết tồn đọng này, nhưng hơn 10 ngày đã qua, lượng tiền được giải ngân mới chỉ đạt hơn “một phần mười”. Việc giải ngân chậm này không phải do các thủ tục quá rườm rà, mà nguyên nhân chính là khá nhiều doanh nghiệp chế biến nguyên liệu không “mặn mà” với việc vay vốn (!)

Như vậy là nguồn cung đã quá dư thừa. Sự dư thừa ấy chính là do thiếu sự quy hoạch. Người nuôi cá bị kích thích bằng lợi nhuận, đã tự phát lao vào việc đào ao nuôi cá một cách ồ ạt, nằm ngoài tầm kiểm soát của ngành chủ quản. Cạnh đó, lâu nay vẫn đang tồn tại một cách khó hiểu về mối quan hệ giữa người sản xuất (nông dân) và người tiêu thụ (doanh nghiệp), không có sự ràng buộc bằng các hợp đồng kinh tế, nên trong thời điểm “nước sôi, lửa bỏng” này, không ít doanh nghiệp chèn ép giá, người nuôi cá không thể “bán đổ, bán tháo” sản phẩm. Đấy cũng là một nguyên nhân làm cho lượng cá dư thừa ngày càng tăng.

Bài học về sự phát triển nóng không chỉ riêng với người nuôi cá tra, cá basa, mà nhiều ngành nghề khác cũng đã phải trả giá. Hàng ngàn hộ dân trồng cà phê, hồ tiêu ở Tây Nguyên, một thời lâm vào cảnh túng quẫn lao đao vì phải chặt bỏ hàng nghìn héc-ta để chuyển đổi cây trồng khác vì dư thừa nguồn cung, vì rớt giá. Và hiện tại, nhiều địa phương ở đồng bằng sông Cửu Long cũng đang lấp hồ nuôi tôm để trồng lúa, nông dân tỉnh Sóc Trăng đã chuyển gần 10.000ha ao nuôi tôm thành đất trồng lúa. Tương tự, ở Bạc Liêu nông dân cũng đã đăng ký chuyển hơn 30.000ha ao hồ nuôi tôm trở về với nghề nông truyền thống.

Cần phải chấm dứt tình trạng phát triển thiếu bền vững trong các ngành nghề bằng một quy hoạch tổng thể. Chỉ có quy hoạch đúng, đủ ở tầm vĩ mô và các bộ, ngành chủ quản, các hiệp hội ngành nghề căn cứ vào đó, tính toán một cách kỹ lưỡng để ấn định hạn mức cho từng hội viên (địa phương), thì mới tránh được những cơn sốt “nóng-lạnh” của thị trường như hiện nay. Phát triển nhanh là cần thiết, nhưng sự cần thiết hơn đấy là tính ổn định, bền vững, chỉ có ổn định và bền vững mới thúc đẩy sự phát triển, mới làm cho người sản xuất yên tâm với nghề. Phát triển nhanh mà thiếu bền vững không chỉ phá vỡ cơ cấu sản xuất, mà còn làm cho một bộ phận nông dân lâm vào khốn khó và xã hội thiếu tính ổn định.

LÂM QUÝ