QĐND - Những năm gần đây, tình trạng nông dân bỏ ruộng canh tác có chiều hướng gia tăng. Gia đình bác tôi ở huyện Nam Sách (Hải Dương) từ lâu đời gắn với nghề làm ruộng, vậy mà có hơn 3 sào ruộng cũng bỏ hoang. Nhiều hộ trong xã cũng bỏ ruộng vì không có người làm và giá thuê nhân công cao. Nhìn ra cả nước, theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT), hiện nay diện tích đất canh tác nông nghiệp (chủ yếu trồng lúa) bị bỏ hoang trung bình mỗi tỉnh khoảng 100ha. Chỉ tính ở khu vực Đồng bằng sông Hồng và miền Trung đã có tới 6 tỉnh có nông dân bỏ ruộng, thậm chí trả lại ruộng, tổng diện tích khảo sát sơ bộ lên tới gần 1000ha.

Nông dân bỏ ruộng không chỉ là sự lãng phí đất đai, ảnh hưởng đến vấn đề an ninh lương thực, mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế, xã hội đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Trước thực trạng trên, Bộ NN-PTNT đã chỉ đạo các cơ quan thống kê, phân tích thực trạng, làm rõ nguyên nhân, báo cáo về bộ trước ngày 10-8-2013, làm cơ sở để bộ nghiên cứu đề xuất các chính sách, giải pháp nhằm sử dụng hiệu quả đất nông nghiệp, bảo đảm việc làm, thu nhập cho hộ nông dân, khắc phục tình trạng bỏ ruộng, trả ruộng.

Nước ta là nước nông nghiệp với hơn 70% dân số là nông dân, nguồn thu nhập chính của đại đa số người dân Việt Nam là từ sản xuất nông - lâm nghiệp. Nghị quyết số 26-NQ/TW được Trung ương Đảng khóa X thông qua tại Hội nghị lần thứ 7 đã nêu rõ đường lối, quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp về xây dựng, phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống nông dân. Chính phủ đã ban hành "Chương trình, mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới" với những tiêu chí cụ thể. Bằng sự nỗ lực triển khai thực hiện, chúng ta đã đạt được những kết quả quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét trên lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, đời sống của nông dân từng bước được nâng lên.

Ảnh minh họa/Nguồn: Moitruong.vn

Tuy nhiên, phải thấy rằng, thu nhập từ nông nghiệp nhiều nơi quá thấp trong khi chi phí lớn; đóng góp của nông dân còn nặng và thiếu lao động chủ lực; cơ chế chính sách đối với nông nghiệp, nông dân, nông thôn của Đảng, Nhà nước ta chưa theo kịp sự phát triển thực tế, chậm điều chỉnh, thậm chí cản trở sự phát triển. Theo tính toán, thu nhập của nông dân trồng lúa sau khi trừ các khoản chi phí chỉ khoảng 45.000 đồng/công (chưa nói đến việc xảy ra thiên tai, dịch bệnh), trong khi thuê nhân công giá 150.000 đồng/công trở lên. Thu nhập trên thấp hơn nhiều so với công nhân lao động trong các khu công nghiệp hoặc đi làm thuê, dịch vụ ở đô thị. Do thu nhập thấp, những lao động chính từ nông thôn bỏ ra thành thị, vào làm trong khu công nghiệp kiếm sống, dẫn đến thiếu nhân lực, nên phải bỏ ruộng, trả ruộng. Trong khi, cơ chế chính sách nông nghiệp, pháp luật đất đai của nước ta hiện nay chưa hoàn thiện, còn nhiều bất cập...

Trước tình trạng nông dân bỏ ruộng, Đảng, Nhà nước và các cơ quan chức năng cần sớm nghiên cứu, phân tích, đánh giá, xác định đúng nguyên nhân để định ra đường lối, chủ trương; xây dựng mới, bổ sung, hoàn chỉnh cơ chế, chính sách, đặc biệt là pháp luật về đất đai để tháo gỡ khó khăn cho nông dân, phát triển nông nghiệp bền vững. Cần tiến hành sơ kết Nghị quyết 26-NQ/TW của Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân và nông thôn; bổ sung, hoàn chỉnh các tiêu chí xây dựng nông thôn mới phù hợp; nghiên cứu phương thức quản lý vĩ mô và tổ chức thực hiện đồng bộ ở các cấp; tiến hành quy hoạch tổng thể và đổi mới cơ cấu kinh tế nông nghiệp; tăng cường quản lý nhà nước đối với thị trường vật tư đầu vào thiết yếu cho sản xuất nông nghiệp. Cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân, xây dựng quỹ bình ổn giá nông nghiệp, liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và nhà doanh nghiệp, nhằm bảo đảm cho việc sản xuất nông nghiệp có lãi, giúp người nông dân gắn bó với đồng ruộng.

HƯƠNG HỒNG THU