Ảnh minh họa/Hoàng Hà

QĐND - Cả nhân loại vừa kỷ niệm “Ngày Sức khỏe Thế giới (7-4)” với lo ngại về việc sử dụng thuốc bừa bãi dẫn tới sự kháng thuốc hay còn gọi là nhờn thuốc. Vi khuẩn gây bệnh đã có khả năng chống lại tác dụng của thuốc. Các con vật chủ trung gian (vectơ) truyền bệnh như muỗi, chuột... cũng đang kháng nhiều nhóm thuốc trừ sâu. Nếu các thuốc trừ sâu hiện có bị mất hiệu quả thì những thành tích đạt được trong phòng, chống sốt rét và nhiều bệnh lây truyền khác có thể bị xóa sạch.

Sự nhờn thuốc trong y tế đã nguy hiểm, nhưng sự nhờn thuốc trong xã hội còn nguy hiểm hơn. Khi đã có những “thang thuốc” là các quy định, chế tài để “điều trị” các căn bệnh của xã hội, nhưng việc sử dụng “thang thuốc” này bừa bãi, không đúng liều lượng, không đúng nơi, đúng chỗ thì một bộ phận của xã hội cũng sẽ rơi vào tình trạng “nhờn thuốc”. Câu chuyện xử phạt nhà xây dựng trái phép, xử phạt việc lấn chiếm vỉa hè là một ví dụ. Khi những người xây nhà trái phép, lấn chiếm vỉa hè trái phép chỉ cần nộp phạt hoặc thương lượng với một số người có trách nhiệm là công trình vẫn tồn tại đã kéo theo sự coi thường pháp luật trong lĩnh vực này. Việc xử lý các doanh nghiệp không đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động; xả chất thải chưa qua xử lý ra môi trường quá nhẹ đã làm cho các doanh nghiệp không sợ phạt.

Trong tất cả các báo cáo công tác an toàn giao thông quốc gia, bản báo cáo nào cũng nêu lỗi chủ yếu gây ra tai nạn giao thông đường bộ là người tham gia giao thông không chấp hành Luật Giao thông đường bộ. Thế nhưng, tại sao ý thức của người tham gia giao thông vẫn kém khi mà chúng ta đã tốn rất nhiều tiền bạc và công sức tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân về vấn đề này? Phải chăng do các giải pháp của chúng ta thiếu thực tiễn khách quan, không khoa học, kém hiệu quả, lộ trình áp dụng chưa phù hợp, người "cầm cân, nảy mực" chưa nghiêm dẫn đến chứng bệnh nhờn thuốc, chứng “trẻ dạn đòn”?

Nhà nước của chúng ta là Nhà nước pháp quyền. Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật. Pháp luật bảo vệ cho người “ngay”, trừng trị kẻ “gian”. Mỗi năm, Quốc hội thông qua hàng chục đạo luật mới lẫn sửa đổi. Chính phủ cũng ban hành hàng trăm văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, chưa kể các bộ, ngành Trung ương và chính quyền ở địa phương cũng ban hành rất nhiều quy định. Tuy nhiên, việc ban hành văn bản pháp luật sẽ không có ý nghĩa gì khi mà rất nhiều các quy định pháp luật được ban hành nhưng không được áp dụng nghiêm túc trong thực tế và người dân “nhờn luật”, tức là nhờn thuốc điều trị các căn bệnh của xã hội.

Để khắc phục tình trạng nhờn thuốc trong điều trị bệnh cho người, các chuyên gia y tế đã khuyến cáo người dân chỉ sử dụng thuốc khi thật cần thiết, theo sự hướng dẫn của thầy thuốc, không lạm dụng và không sử dụng bừa bãi thuốc. Nhưng để khắc phục tình trạng nhờn thuốc trong điều trị bệnh xã hội phải có các giải pháp quyết liệt và đồng bộ hơn rất nhiều. Trước hết phải quán triệt quan điểm “thượng tôn pháp luật”. Mọi công dân, tổ chức, công chức và cả quan chức đều phải sống và làm việc dựa trên các quy định của luật pháp. Mọi người điều bình đẳng trước pháp luật. Bất cứ ai vi phạm pháp luật đều phải xử lý nghiêm minh. Cần phải bổ sung thêm các chế tài trong việc xử phạt những hành vi vi phạm hành chính. Mạnh dạn áp dụng các biện pháp xử phạt bổ sung, song song với việc nâng mức xử phạt tiền. Ví dụ có thể thông báo công khai những người vi phạm Luật Giao thông đường bộ trên các phương tiện thông tin đại chúng. Không sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp vi phạm Luật Bảo vệ môi trường… Đồng thời cần chủ động giám sát, kiểm tra để ngăn chặn, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi “vận dụng luật” sai luật.

ĐỖ PHÚ THỌ