Không khó lý giải về cơn sốt đọc loạt bài báo "Chuyện khó tin: "Thánh vật" ở sông Tô Lịch". Đời sống tâm linh trong người dân vốn rất nhạy cảm, trí tò mò, chuộng lạ thông thường lại được sự kích thích bằng những thông tin của "người trong cuộc" về hàng loạt những rủi ro được liệt kê cùng những nhân chứng, vật chứng được viện dẫn. Cũng không khó để phản bác và không thể đồng tình với cách viện dẫn có phần cố tình gán ghép của tác giả loạt bài trên khi đưa ra những thông tin không chính xác về sự tham gia cùng nhận định và về cái chết của giáo sư Trần Quốc Vượng và hòa thượng Thích Viên Thành. Tuy nhiên, chuyện "thánh vật" đã tạo nên cơn xao động tâm linh và xã hội, gây bất an trong nhân dân, làm cho nhiều người dân hoang mang trước những bí ẩn từ "trận đồ bát quái" đã và vẫn đang tác động đến cuộc sống.
Chúng ta đã biết, đời sống tâm linh phong phú, phức tạp của người Việt Nam luôn qui tụ quanh những đức tin căn bản về cội nguồn, về sự gắn kết con người, ở điều thiện. Những đức tin tâm linh ấy hòa nhập với các quan niệm đạo đức, các giá trị văn hóa tinh thần, phù hợp và hòa nhập với những tín điều tôn giáo làm cho cộng đồng người Việt Nam luôn sống có tâm có đức, đủ sức vượt qua muôn trùng thử thách của thiên nhiên và xã hội.
Trong khi tâm linh, tâm đức dân tộc đang hướng đến những điều tốt lành do sự phát hiện về thành cổ Thăng Long - Hà Nội, về đàn Nam Giao, đàn Xã Tắc, về ngày Giỗ Tổ các Vua Hùng, thật đáng tiếc những câu chuyện lắp ghép và nhiều phần dựng lên về "thánh vật" đã làm pha loãng, tổn hại và xúc phạm đến đức tin trong dân lành.
Cũng thật tiếc là rất nhiều hiện tượng không bình thường, những điều không dễ lý giải về địa chất, địa lý của khúc sông Tô Lịch, về "ủng môn" phía Tây thành Thăng Long xưa, về các tục trấn yểm, hiến sinh, hiến tế cùng nhiều hiện tượng nảy sinh từ thực tế công việc và đời sống của công nhân tham gia công trình xây dựng trên sông Tô Lịch đã không được các nhà khoa học nghiên cứu tiếp tục để có thể có những kết luận rõ ràng hơn. Đương nhiên trong thiên nhiên và xã hội, trong đời sống tâm linh luôn tồn tại vô vàn điều không dễ lý giải, chính vì vậy luôn cần sự nghiêm túc, thận trọng của những người có trách nhiệm trước mọi hiện tượng không bình thường. Để thả nổi các hiện tượng tâm linh khó lý giải tạo nên những cơn sốc tâm lý, không có lợi trong xã hội, thì các cơ quan hữu trách, các nhà khoa học không thể không nghiêm khắc rút kinh nghiệm, mà vụ loạt bài báo này, chỉ là một ví dụ.
ANH NGUYỄN