Mấy năm gần đây, cụm từ “Nguồn vốn ODA” đã không còn xa lạ đối với người dân cả nước. Với những ưu điểm như lãi suất thấp (dưới 3%, trung bình từ 1 đến 2%/năm), thời gian cho vay cũng như thời gian ân hạn dài (25 đến 40 năm mới phải hoàn trả và thời gian ân hạn 8 đến 10 năm), đặc biệt là trong nguồn vốn ODA luôn có một phần viện trợ không hoàn lại... nên nhiều tỉnh, thành phố đã tận dụng nguồn vốn vay ODA để phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Nhưng vừa qua, Thái Bình (tỉnh đầu tiên) quyết định từ chối nguồn vốn vay ODA để xây dựng một công trình xã hội vì cho rằng, nếu xây dựng công trình sẽ không phát huy được hiệu quả, mà vay thì hằng năm tỉnh phải bỏ ra lượng ngân sách lớn để duy trì hoạt động cho công trình.

Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, kể từ khi nối lại viện trợ cho Việt Nam, từ năm 1993 đến năm 2006, các nhà tài trợ quốc tế đã dành cho Việt Nam hơn 33,5 tỷ USD vốn vay ODA. Riêng năm 2007, mức cam kết đã lên tới gần 4,45 tỷ USD, tăng hơn 700 triệu USD so với năm 2006. Cũng trong năm nay, Việt Nam và các nhà tài trợ đã ký kết triển khai nhiều chương trình, dự án ODA với tổng giá trị hơn 3,6 tỷ USD, tăng 12,3% so với năm trước. Đó là một điều đáng mừng nếu như tất cả các công trình được xây dựng từ nguồn vốn ODA đều phát huy được hiệu quả góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng sống cho người dân, xóa đói, giảm nghèo…

Tuy nhiên, các chuyên gia tài chính cũng cảnh báo, nếu sử dụng vốn ODA vào các lĩnh vực chưa hợp lý; trình độ quản lý thấp, thiếu kinh nghiệm trong quá trình tiếp nhận cũng như xử lý, điều hành dự án… khiến cho hiệu quả và chất lượng các công trình đầu tư bằng nguồn vốn này còn thấp..., có thể đẩy nước tiếp nhận ODA vào tình trạng nợ nần.

Bài học của Thái Bình đáng để nhiều tỉnh, thành phố khác tham khảo. Ông cha ta thường nói “nhất tội, nhì nợ”, có vay ắt phải có trả. Vốn ODA là một nguồn vốn quý, góp phần thúc đẩy tăng trưởng phát triển kinh tế - xã hội. Nguồn vốn này không phải là khoản cho không của nước ngoài, mà đây là vốn vay, có vay ắt phải có trả. Do đó, bên cạnh thu hút được nhiều, thì quan trọng hơn là cần sử dụng hiệu quả, hợp lý vốn ODA. Đã đến lúc các địa phương cần phải biết từ chối nguồn vốn vay ODA đối với những dự án, công trình không cấp thiết, công trình kém hiệu quả lâu dài...

PHÚ SƠN