QĐND - Đông đảo người lao động Việt Nam chờ đợi và hy vọng vào ngày Bộ luật Lao động (sửa đổi) có hiệu lực thi hành (1-5-2013), với nhiều chính sách mới bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động như thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ được tăng lên; chế độ tiền lương được thay đổi theo hướng có lợi hơn cho người lao động, tuổi về hưu được linh động… Thế nhưng, cho đến thời điểm này, rất nhiều quy định trong Bộ luật Lao động vẫn chưa được thực hiện vì còn chờ các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Mới đây, đích thân Thủ tướng Chính phủ đã phải đốc thúc Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội khẩn trương xây dựng văn bản quy định chi tiết thi hành Bộ luật này. Trước đó, vào tháng 9-2012, để triển khai thi hành Bộ luật Lao động và các luật được thông qua tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIII, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định ban hành Chương trình xây dựng văn bản quy định chi tiết. Theo đó, sẽ có 11 nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động. 11 nghị định đó đều phải hoàn thành trước tháng 3-2013. Vậy mà đến ngày Bộ luật có hiệu lực thi hành, hầu hết các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành (nghị định, thông tư) đều chưa được ban hành. 

Ảnh minh họa (QĐND)

Trường hợp luật có hiệu lực thi hành mà vẫn chưa thi hành được như Bộ luật Lao động nói trên không phải là cá biệt. Theo báo cáo của ủy ban Pháp luật của Quốc hội, có những luật ban hành rồi mà phải đến chục năm sau mới có đủ văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Luật chờ văn bản dưới luật quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành được các đại biểu Quốc hội gọi là luật “treo”. Phát biểu trước Quốc hội, có đại biểu Quốc hội đã thẳng thắn bình luận: “Trong xây dựng, quy hoạch “treo” làm khổ dân như thế nào thì trong luật pháp, những đạo luật “treo” còn khiến dân khổ hơn rất nhiều. Quy hoạch “treo” chỉ một vùng phải chờ, còn luật “treo” thì cả quốc gia phải gánh chịu”.

Để khắc phục tình trạng luật "treo”, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 đã quy định rõ, cơ quan chủ trì soạn thảo luật có nhiệm vụ kiến nghị, phân công cơ quan soạn thảo văn bản quy định chi tiết các điều, khoản, điểm của dự thảo luật. Tuy nhiên, trên thực tế thì quy định này không có tính khả thi và chưa có chế tài xử lý vi phạm, vì thế rất cần phải sửa đổi, bổ sung luật này. 

Theo ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội, để luật ra đời đi ngay vào cuộc sống, tránh tình trạng luật "treo”, giải pháp lâu dài là phải sửa đổi quy trình làm luật từ gốc, tức là phải sửa từ hoạt động lập pháp của Quốc hội. Khi Quốc hội ban hành luật, vấn đề nào có thể quy định được ngay thì phải quy định luôn, không để lại cho Chính phủ (hoặc các cơ quan soạn thảo) ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành. Chỉ những vấn đề chưa ổn định, còn biến động trong cuộc sống thì mới giao cho Chính phủ. 

Các bộ, ngành cũng cần phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, không được “lấn sân” hoặc giành phần thuận lợi cho mình, đẩy khó khăn cho bộ, ngành khác và cuối cùng là cho người dân. Chỉ khi nào các cơ quan Nhà nước thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ của mình thì mới tránh được tình trạng luật "treo”.

ĐỖ PHÚ THỌ