Chính phủ chưa có quyết định chính thức về việc tăng hay không tăng giá sách giáo khoa (SGK), thì hệ thống phát hành tại một số nơi đã bày bán SGK với giá bìa mới cao hơn. Các bậc phụ huynh lo lắng sẽ thêm một khoản “bội chi” nữa đối với “ngân sách gia đình” vốn đang phải chịu sức ép đủ bề của thời kỳ lạm phát chưa được kiềm chế.
Trước hết, đó là một hành vi sai phạm . SGK là một mặt hàng đặc biệt, được quy định về giá nhằm bảo đảm cho học sinh, bất kể gia đình giàu hay nghèo, đều có thể có đủ sách để học. Lợi nhuận trước mắt là đồng tiền không thể so sánh với lợi ích trăm năm là con người. Việc các đơn vị xuất bản SGK tự ý nâng giá sách và tự đưa phát hành với giá mới, khi chưa có quyết định chính thức của Chính phủ là vi phạm những quy định về quản lý nhà nước đối với mặt hàng đặc biệt này.
Cái “lý” được các NXB đưa ra là do giá giấy tăng cao. Điều này, về mặt nguyên lý thị trường, không sai. Nhưng tăng giá vào lúc này là không thích hợp. Chính phủ đang thực thi các biện pháp quyết liệt nhằm kiềm chế lạm phát, giữ không cho tăng giá các mặt hàng thiết yếu nhằm ổn định nền kinh tế và an sinh xã hội. Tất cả đang đặt lợi ích riêng của cá nhân, của ngành mình xuống dưới lợi ích chung.
NXB Giáo dục, trong nhiều năm qua vẫn được biết đến là một doanh nghiệp siêu lợi nhuận vì được độc quyền xuất bản SGK. Chỉ tính riêng giai đoạn từ 2002 đến tháng 6-2006 đã đạt lợi nhuận sau thuế 236,9 tỷ đồng. Hơn nữa, cách đây chưa lâu, theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, NXB này đã khai tăng chi phí hàng trăm tỷ đồng khiến giá SGK cao hơn nhiều so với chi phí thực tế.
Tất cả những gánh nặng về lợi nhuận và chi phí khai tăng của NXB Giáo dục đã đổ lên đầu phụ huynh học sinh.
Giá giấy tăng, chi phí sản xuất tăng, nhưng nếu hạch toán một cách hợp lý thì dù giữ nguyên giá SGK, chưa chắc NXB Giáo dục đã lỗ. Lẽ ra, lúc này NXB cần phải chung sức cùng các doanh nghiệp cả nước để ổn định thị trường.
Với những người hưởng lương, cán bộ công chức nhà nước, các hộ sản xuất nông nghiệp ở nông thôn lúc này phải tính toán chi tiêu chặt chẽ từng xu. Mỗi mặt hàng thiết yếu tăng giá lại thêm một nỗi lo. Trong khi đó, SGK là thứ không thể thiếu, không thể không mua.
Theo số liệu từ ngành giáo dục thì vài năm gần đây, số trẻ em bỏ học ngày càng tăng. Có nhiều lý do, nhưng lý do chủ yếu và phổ biến là vì nhà nghèo, khó khăn, không có tiền mua sắm quần áo, tập vở để đến lớp. Vì vậy mọi quyết định có thể tác động đến đời sống người dân đều phải được xem xét một cách nghiêm túc, kỹ càng.
Vì lợi ích chung, NXB Giáo dục nên có trách nhiệm chia sẻ với các ngành kinh tế khác, không tăng giá SGK, tìm giải pháp tiết kiệm, giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành, giảm lãi để cùng Chính phủ, nhân dân vượt qua thời kỳ khó khăn hiện tại.
SĨ BÌNH