QĐND Online - Tháng an toàn giao thông (tháng 9) có thể nói đã hoàn toàn không đạt được mục đích khi hàng loạt các vụ tai nạn giao thông xảy ra trên toàn quốc. Đỉnh điểm của tai nạn giao diễn ra vào cuối tháng 9 đầu tháng 10 với hàng loạt những vụ tai nạn xe khách làm chết nhiều người như: vụ tai nạn xe khách ở Đoan Hùng (Phú Thọ) làm 7 người chết, vụ tai nạn xe khách Lạng Sơn làm 11 người chết, vụ tai nạn xe khách ở Hà Tĩnh làm 8 nguời thiệt mạng… Mặc dù các ban, ngành, đơn vị chức năng, đặc biệt lực lượng cảnh sát giao thông ra quân đồng bộ và triển khai những biện pháp quyết liệt nhưng các mục tiêu đã không đạt được.

Hiện trường vụ tai nạn tại Hà Tĩnh sáng 4-10. Ảnh: Khoa học và Đời sống

Bắt đầu từ ngày 10-10, lực lượng Cảnh sát giao thông thực hiện tổng kiểm tra xe khách trên toàn quốc. Đợt kiểm tra kéo dài đến 30-10 và có thể coi là tháng an toàn giao thông thứ hai trong năm. Đây có thể coi là một biện pháp mạnh để chấn chỉnh tình trạng tai nạn xe khách dồn dập và có nguy cơ tăng hiện nay. Nhưng biện pháp này có khả thi nếu phân tích sâu nguyên nhân tai nạn xe khách?

Chứng kiến những chiếc xe khách tạt phải, tạt trái, chèn ép nhau để tranh giành khách mới hiểu thực trạng các xe khách hiện nay đang hoạt động thế nào. Xe khách thực sự đang là một hung thần trên đường.

Điều đầu tiên có thể thấy là trình độ văn hoá của lái xe khách là khá thấp và văn hoá ứng xử trên đường khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông của những lái xe khách là khó chấp nhận. Đáng ra, lái xe khách phải là những người rất quan trọng bởi khi họ điều khiển phương tiện giao thông là đặt tính mạng của nhiều người đặt trên vai họ. Tuy nhiên trên thực tế, những lái xe khách đều chưa được coi trọng đúng mức. Tình trạng sát hạch, cấp giấy phép lái xe một cách cẩu thả đã dẫn đến tình trạng ai cũng có thể lái xe khách, trong khi văn hoá ứng xử và lương tâm, trách nhiệm của lái xe khách lại được học rất sơ sài trong các lớp đào tạo lái xe. Chính vì thế, lái xe có thể bất chấp tất cả, coi thường tính mạng hành khách trên xe.

Tình trạng lái xe khách nhờn luật giao thông, coi thường luật pháp, ngoài trình độ văn hoá thấp, sự yếu kém trong văn hoá giao thông thì cơ quan thực thi luật pháp mà rõ ràng nhất là lực lượng cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông đã có lúc, có nơi làm không hết trách nhiệm, làm sai luật pháp. Bởi thế mới có tình trạng xe khách thoải mái nhồi nhét hành khách vượt quy định, phóng nhanh, vượt ẩu, bắt trả khách bừa bãi ngoài bến mà vẫn được cơ quan chức năng làm ngơ...?
Một mặt khi ta phân tích nguyên nhân các vụ tai nạn giao thông thì tình trạng kỹ thuật của xe không đảm bảo cũng chiếm khá cao. Tuy nhiên, trên thực tế, những chiếc xe này đều có chứng nhận kiểm định chất lượng. Có lẽ không ở đâu việc kiểm định chất lượng xe lại dễ dàng và đơn giản như ở Việt Nam!

Để chấn chỉnh được những vấn nạn của xe khách hiện nay thì phải thực hiện đồng bộ rất nhiều vấn đề. Từ việc đặt ra những tiêu chuẩn với lái xe khách, siết chặt công tác đào tạo, tuyên truyền, giáo dục về lương tâm, trách nhiệm của lái xe, văn hoá ứng xử giao thông, công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng, công tác kiểm định kỹ thuật… Dư luận rất hoan nghênh lực lượng chức năng thực hiện tổng kiểm tra xe khách trên toàn quốc từ ngày 10-10. Tuy nhiên, dư luận cũng đặt vấn đề, đây vẫn là kiểu “đánh rắn đằng đuôi”. Việc chấn chỉnh nếu không xuất phát từ gốc của vấn đề là con người thì kiểm tra xong đâu lại vào đó.

Nguyễn Anh Tuấn