Bất chấp tuyết rơi dày đặc, lực lượng cứu hộ vẫn tìm kiếm nạn nhân mất tích trong những đống đổ nát ở thành phố Minamisanriku, tỉnh Miyagi, Nhật Bản, hôm 16-3. Ảnh: AP.

QĐND - Đất nước Nhật Bản đang phải trải qua những ngày tang thương, nguy hiểm, khó khăn tột bậc. Cả thế giới cảm thông, chia sẻ những mất mát, đau thương của nhân dân Nhật Bản do động đất, sóng thần và hiểm họa rò rỉ phóng xạ gây ra. Đồng thời, cả thế giới cũng khâm phục thái độ bình tĩnh, tính kỷ luật, ý thức cộng đồng và những phẩm chất tuyệt vời của người Nhật được thể hiện trong những ngày qua. Đó thực sự là một sức mạnh tinh thần đáng kinh ngạc xuất phát từ cội rễ văn hóa của một dân tộc.

Nhưng ai đó trong khi nghiêng mình trước những phẩm chất tuyệt vời của nhân dân nước bạn, lại “ngậm ngùi” liên hệ với một vài hiện tượng chưa đẹp mắt ở nước ta gần đây, như cảnh chen lấn nhận hàng cứu trợ lụt bão ở nơi nọ, hay chuyện tranh nhau tờ ấn ở lễ hội Đền Trần vừa rồi… thì thật khiên cưỡng và thiên lệch. Bởi lẽ, mỗi dân tộc có những truyền thống và bản sắc văn hóa riêng. Thái độ bình tĩnh, kiên cường, tính kỷ luật, ý thức cộng đồng (dân ta gọi là đồng bào) v.v… cũng chính là những phẩm chất làm nên sức mạnh của dân tộc ta, một dân tộc đã đánh bại những thế lực xâm lược hung bạo nhất qua các thời kỳ, một đất nước thường xuyên phải hứng chịu tàn phá của thiên tai do địa thế nơi “đầu sóng ngọn gió”…

Chưa cần phải viện dẫn lịch sử mấy ngàn năm văn hiến, nhiều người Việt Nam hôm nay đã từng được chứng kiến biết bao câu chuyện cảm động về tình nghĩa đồng bào nhường cơm sẻ áo, thậm chí đôi khi nhường cả sự sống cho nhau, ý chí kiên cường “một tấc không đi, một ly không rời”, tinh thần tập thể, ý thức tự lực tự cường, đức hy sinh, lòng dũng cảm v.v… của dân tộc ta trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và những năm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau này. Đó là những biểu hiện sinh động của truyền thống văn hóa “thương người như thể thương thân”, “lá lành đùm lá rách”, “Đói cho sạch, rách cho thơm”, “mình vì mọi người”, tiêu biểu cho lòng tự tôn dân tộc và lẽ sống “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”.

Đáng tiếc là những phẩm chất tốt đẹp ấy gần đây bị phai mờ mai một, đôi khi những biểu hiện nhỏ nhen, ích kỷ, thực dụng… và những thói hư tật xấu bản năng được phô diễn công khai ở nơi này nơi khác khiến hình ảnh xã hội bị méo mó, niềm tin của con người bị xói mòn. Vì sao? Do đâu? Làm thế nào để giữ gìn và phát huy những phẩm chất tốt đẹp của dân tộc ta như người Nhật đã giữ gìn và phát huy những phẩm chất của dân tộc họ? Đó là những câu hỏi lớn và việc khắc phục, uốn nắn chắc chắn không dễ dàng ngày một, ngày hai…

Cho nên, trong lúc “nghiêng mình” khâm phục bạn, mỗi chúng ta phải “giật mình” nghĩ về những sai sót lỗi lầm của chúng ta trước di sản văn hóa-cội nguồn sức mạnh của dân tộc, của cha ông. Mong sao tấm gương của bạn sẽ là một “cú hích” tích cực vào lòng tự hào, tự tôn dân tộc và trách nhiệm công dân của các thế hệ Việt Nam hôm nay, trước hết là thế hệ trẻ, những chủ nhân của tương lai đất nước!

Mai Nam Thắng