QĐND - Sự tác động ngày càng khốc liệt của quá trình biến đổi khí hậu đã đẩy vấn đề ngập nước trở thành vấn nạn của hầu hết các quốc gia, vùng lãnh thổ có biển, nhất là ở các đô thị lớn. Ở nước ta, nếu như những năm trước, việc ngập lụt do mưa lớn, triều cường phần lớn xảy ra ở hai đô thị lớn là TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, thì gần đây, vấn nạn này đã xảy ra ở hầu hết các đô thị phía Nam, vùng ven biển và đang tiếp tục diễn biến gay gắt, phức tạp.

Theo nghiên cứu của các chuyên gia, việc chống ngập (điển hình là TP Hồ Chí Minh), mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định, song không ổn định, bền vững. Việc chống ngập vẫn chủ yếu mang tính tình thế, chống được chỗ này thì ngập chỗ kia. Số lượng các điểm xóa ngập không bằng những điểm ngập mới phát sinh. Tác động của biến đổi khí hậu với mực nước biển dâng cao, thiên tai bất thường khiến cho cuộc chiến chống ngập của các nhà khoa học và lực lượng chức năng rơi vào cảnh… càng chống càng ngập.

TP.HCM chưa tìm được giải pháp chống ngập. Ảnh theo internet

Đã đến lúc việc chống ngập không chỉ là trách nhiệm, phận sự của chính quyền, cơ quan chức năng các cấp, mà thực sự là cuộc chiến của toàn dân. Tại TP Hồ Chí Minh hiện nay đang có một “Hội nghị Diên Hồng” về nhiệm vụ chống ngập. Từ chủ trương của UBND thành phố, thông qua nhiều phương tiện truyền thông đại chúng, toàn dân cùng chung tay, góp sức, hiến kế các giải pháp chống ngập. Đã có rất nhiều ý tưởng mới, hay, sáng tạo, độc đáo… từ phía người dân bàn về giải pháp chống ngập cho thành phố đông dân nhất cả nước. Đáng chú ý là những kinh nghiệm chống ngập của cha ông ta trong lịch sử đã được nhiều người khai thác, sưu tầm, nghiên cứu, đề xuất vận dụng vào điều kiện hôm nay. Kinh nghiệm dân gian trong cách làm thủy lợi, điều tiết nước cũng được đúc kết, ứng dụng. “Hội nghị Diên Hồng” về công tác chống ngập đang diễn ra ngày càng sôi nổi, sâu rộng với sự xuất hiện ngày càng nhiều các giải pháp tối ưu từ phía người dân…

Có thể những giải pháp của người dân mới chỉ dừng lại ở những ý tưởng, chưa có những luận cứ khoa học để chứng minh tính khả thi, song rõ ràng đó là những chất liệu, tư liệu hết sức quý giá cho công tác nghiên cứu của các chuyên gia, nhà khoa học.

Thực tế quá trình lao động, sản xuất đã sản sinh ra rất nhiều “nhà khoa học chân đất” với những sản phẩm, sáng kiến, sáng chế có giá trị. Những sản phẩm ấy ra đời từ quá trình tích lũy kinh nghiệm của người dân và quay trở lại phục vụ cho chính công việc của người dân.

Việc huy động sức dân, trí tuệ, kinh nghiệm của dân để tìm giải pháp chống ngập, nếu được tổ chức tốt, thu hút nhiều tầng lớp, đối tượng tham gia, chắc chắn chúng ta sẽ tìm thấy những “vỉa quặng” giá trị đang ẩn náu trong dân mà lâu nay chưa có cơ hội lộ thiên. Việc phát động toàn dân hiến kế chống ngập, vì thế, cần được vận động mạnh mẽ, sâu rộng hơn nữa.

 Để  “Hội nghị Diên Hồng” về chống ngập đạt hiệu quả thiết thực, thực sự là nơi quy tụ trí tuệ, kinh nghiệm, tâm huyết của toàn dân, ngoài công tác tuyên truyền, vận động, cần có những chế độ chính sách ưu đãi, khen thưởng xứng đáng dành cho những ý tưởng, giải pháp mang tính khả thi cao. Bên cạnh việc vận động hiến kế giải pháp, cần chuẩn bị những chương trình hành động dài hơi, căn cơ, bài bản để huy động nguồn lực nhân dân trong triển khai các giải pháp chống ngập, cả về công sức, tiền của cũng như cung cách quản lý, điều hành, giám sát.

“Dễ trăm lần không dân cũng chịu. Khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Việc chống ngập ở đô thị có mật độ dân số và công trình xây dựng dày đặc không thể là một việc dễ dàng có thể làm trong ngày một ngày hai, nhưng chắc chắn chúng ta sẽ làm được khi biết cách khơi đúng mạch nguồn sức mạnh và sự đồng thuận của dân. Bởi suy cho cùng, chống ngập hiệu quả chính là bảo vệ, duy trì cuộc sống an toàn, phát triển cho chính người dân.

PHAN TÙNG SƠN