QĐND - Hai cơn bão số 10 và 11 (có tên quốc tế Wutip và Nari) ập vào các tỉnh miền Trung cuối tháng 9, đầu tháng 10 vừa qua đã quật gãy, bật gốc hơn 20 nghìn héc -ta cao su, thiệt hại lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng. Sau bão, hàng vạn hộ nông dân các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế và Quảng Nam lâm vào cảnh ""trắng tay", nợ nần. Trước thiệt hại nặng nề trên, phải cả chục năm sau, người dân miền Trung mới khắc phục được. Vấn đề đặt ra sau hai trận bão là: Liệu có nên trồng lại cao su ở các tỉnh miền Trung, nơi lâu nay đã xác định là ""tâm bão, rốn lũ"" của cả nước; việc quy hoạch cây cao su ở vùng này còn có gì bất cập; phải làm gì để giúp nông dân gượng dậy sau bão?

Ảnh minh họa.

Nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy, cây cao su có đặc tính thân giòn, rễ mọc ngang, tán lá dày, chỉ thích hợp với tốc độ gió 2-3m/s, khi gió bão cấp 8 là có thể gãy ngọn, lên cấp 10 sẽ bật gốc. Vì vậy, hàng chục nghìn héc -ta cao su ở các tỉnh miền Trung vừa bị bão quật gãy chính là ""thảm cảnh đã được dự báo trước"". Thế nhưng, do chạy theo phong trào nên những năm gần đây, nhất là giai đoạn 2009-2011, khi mủ cao su có giá 100-120 triệu đồng /tấn quy khô, nông dân các tỉnh miền Trung đã đổ xô trồng mới, nâng tổng diện tích cao su toàn vùng lên hơn 130 nghìn héc -ta. Hậu quả là một số tỉnh diện tích cao su đã vượt quá quy hoạch hàng nghìn, đến chục nghìn héc -ta. Nhiều nơi, cây cao su trồng cả trên những vùng đất không phù hợp, như tầng đất mỏng, độ dốc lớn, nơi thường xuyên hứng chịu hướng gió chính của bão.

Vẫn biết bão lũ, nhất là những trận bão có sức tàn phá mạnh như Wutip và Nari sẽ gây thiệt hại cho tất cả các loại cây trồng. Tuy nhiên, do cây cao su có thời gian kiến thiết cơ bản dài, định suất đầu tư lớn, giá trị kinh tế cao nên khi gãy đổ sẽ thiệt hại về kinh tế rất lớn. Theo tính toán, để đầu tư trồng, chăm sóc 1ha cao su trong thời kỳ kiến thiết cơ bản phải tốn 100-120 triệu đồng. Đây là khoản tiền không nhỏ, nhất là đối với những hộ nông dân ""trồng cao su nhằm mục đích xóa nghèo"", thường phải đi vay vốn đầu tư.

Thiết nghĩ, sau thảm họa đối với cây cao su ở miền Trung vừa qua, cần tiếp tục có sự vào cuộc của các nhà khoa học để nghiên cứu kỹ đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng, nguồn nước, khí hậu để đưa ra những khuyến cáo phù hợp. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chính quyền các tỉnh miền Trung và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam cần rà soát, xem xét lại quy hoạch phát triển cao su ở vùng đất này, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch theo hướng chuyển đổi cây cao su ở những địa bàn không phù hợp sang trồng những loại cây khác, kiên quyết không trồng mới cao su trên đất không thích hợp, hoặc ở những nơi cây cao su dễ bị thiệt hại khi xảy ra bão lũ.

Đối với những vùng cao su vừa bị gãy đổ, việc trồng lại cao su, hay chuyển sang những cây trồng khác cũng cần phải tính toán thật kỹ lưỡng, không nên vội vàng đầu tư phục hồi vườn cây cao su, để những trận bão sau tiếp tục hứng chịu hậu quả. Chính quyền địa phương các tỉnh miền Trung tạo thuận lợi cho bà con tận thu, tiêu thụ gỗ vườn cao su gãy đổ; khoanh nợ cho khoản vay đầu tư trồng cao su; hỗ trợ vốn, giống cây ngắn ngày để bà con phục hồi sản xuất, ổn định cuộc sống.

Hiện cả nước có hơn 915 nghìn héc -ta cao su, đứng thứ 5 trên thế giới về diện tích, trong đó 56% diện tích đang cho khai thác mủ. Không ai phủ nhận hiệu quả kinh tế của cây cao su trong xóa đói giảm nghèo, mở hướng làm giàu cho nông dân miền Trung. Nhưng thiệt hại mà các trận bão vừa qua gây ra đối với cây cao su như một lời cảnh báo: Hãy cẩn trọng khi trồng cao su tại miền Trung!

KIỀU BÌNH ĐỊNH