Đợt rét đậm bất thường, suốt hơn tháng qua đã gây những thiệt hại lớn đối với sản xuất và đời sống ở miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Nhiều bà con ở các vùng này còn nghèo, thiếu thốn rất nhiều. Một đồng nghiệp của chúng tôi tại Lai Châu kể lại chuyện: Một anh nông dân ở gần thị xã Lai Châu đã nhường chiếc chăn duy nhất của gia đình mình cho con trâu duy nhất trong nhà, với mong ước giúp nó qua được cái đợt rét khủng khiếp năm nay. Con trâu vẫn là đầu cơ nghiệp.

Trời rét, ra đường ai cũng phải mặc ấm (ảnh minh họa)

Trong giá rét, nhất là khi băng tuyết xuất hiện, bà con mới càng thấy thiếu đủ đường, từ thức ăn cho gia súc, quần áo cho người, giống cây trồng... Ai cũng đang ngóng từng ngày, thậm chí từng giờ. Ngóng cho trời mau ấm. Ngóng một sự trợ giúp, một sự sẻ chia nào đó… Nhưng cho đến tận ngày 19-2, theo ghi nhận của phóng viên báo Quân đội nhân dân tại nhiều địa phương, những sự cứu trợ, hỗ trợ cần thiết vẫn chưa tới hoặc có tới thì cũng chưa đáng kể. Trâu bò vẫn tiếp tục chết và nhiều người nghèo ở vùng sâu, vùng xa vẫn đang chật vật đối phó với tiết trời lạnh giá.

Theo chúng tôi, ba điều cốt yếu trong cứu trợ, hỗ trợ đồng bào bị thiên tai, là: nhanh chóng (góp được bao nhiêu phát tới tận tay đồng bào ngay), thiết thực (cách cứu trợ hợp lý) và chính xác (đúng đối tượng). Mấy ngày gần đây, từ Chính phủ cho tới các đoàn thể, tổ chức xã hội đang nỗ lực hội tụ các nguồn lực để cứu trợ đồng bào đang bị cái rét đe dọa. Tiền, quần áo, chăn ấm của các tấm lòng từ thiện từ khắp nơi đang được quyên góp và vận chuyển đến các địa chỉ cần giúp đỡ.

Nhưng xét cho cùng, lo cho dân là trách nhiệm của các cấp, các ngành, mà trước hết là chính quyền các địa phương. Bởi chính quyền địa phương gần dân nhất, hiểu rõ nhất những khó khăn của dân để rồi từ đó chủ động đề xuất và triển khai thực hiện các biện pháp, hành động cụ thể, chứ không thể chỉ ngồi chờ những hướng dẫn từ "trên" đưa xuống.

Trợ giúp đồng bào gặp thiên tai thường có hai vế: khắc phục hậu quả và ổn định cuộc sống. Khắc phục hậu quả của rét không gì bằng cung cấp quần áo, chăn ấm cho đồng bào nghèo, thức ăn, vật liệu che chắn chuồng trại cho gia súc, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi để nhanh chóng khôi phục sản xuất. Chăm lo sức khỏe con người đương nhiên phải được ưu tiên số 1. Còn để ổn định cuộc sống thì ngoài vấn đề tiền và hàng để đáp ứng nhu cầu trước mắt còn cần những chiến lược phát triển căn cơ, mang tính bền vững cho lâu dài. Ví dụ, phát động phong trào mua trâu bò hỗ trợ cho đồng bào là rất thiết thực, nhưng sẽ còn ý nghĩa hơn nếu áp dụng ngay những chính sách giãn nợ, tiếp tục cho vay vốn, hướng dẫn đồng bào thực hiện chăn nuôi công nghiệp, áp dụng khoa học kỹ thuật trong các trang trại…

Bằng tình thương của trái tim và sự sáng suốt của lý trí, chúng ta cần tìm ra cách nhanh nhất, hợp lý nhất, chính xác nhất để giúp bà con vượt qua những cơn giá rét khắc nghiệt này.

HỒ QUANG PHƯƠNG