QĐND - Cẩm Vịnh là xã nghèo của huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Dăm năm trước, Trường Tiểu học Cẩm Vịnh được ưu tiên đầu tư trang bị đồng bộ tất cả bàn ghế theo mẫu thống nhất cho nhiều lớp học. Trong hai trận lũ lịch sử cuối tháng 9 và đầu tháng 10 vừa qua, thầy trò cố sức chằng néo để những bộ bàn ghế ấy khỏi bị cuốn trôi. Nào ngờ sau khi lũ rút, những bộ bàn ghế quý giá ấy cũng bục rữa, nát vụn vì là gỗ ép công nghiệp bị ngâm nước nhiều ngày. Thế là tuy bàn ghế không bị trôi nhưng học sinh vẫn chưa thể đến lớp. Tiếc của, thầy trò và phụ huynh cứ xuýt xoa: Giá mà cấp trên trang bị cho bàn ghế bằng gỗ xẻ hoặc các vật liệu chịu nước thì thật phù hợp với môi trường vùng lũ...

Ảnh minh hoạ: internet

Theo chân các tổ chức từ thiện đến ủng hộ đồng bào bị lũ lụt ở miền Trung mấy ngày qua, chúng tôi được biết khá nhiều trường học cũng có tình trạng tương tự và chuyện bất cập này không chỉ trong việc đầu tư bàn ghế cho học sinh. Lâu nay chúng ta vẫn thường nói đến phương châm "bốn tại chỗ" nhưng khi có lũ lụt xảy ra thì lực lượng cứu hộ kịp thời nhất vẫn chỉ là những người dân tự nguyện xả thân, mặc dù chưa bao giờ được huấn luyện nghiệp vụ cứu hộ; phương tiện cứu hộ chủ yếu vẫn là những chiếc thuyền con mong manh vốn chỉ dùng để thả câu buông lưới; hàng hóa cứu trợ chủ yếu vẫn là những gói mì tôm, thi thoảng được kèm thêm vài chai nước tinh khiết...

Nước ta nằm trong vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu. Gần đây cụm từ "sống chung với lũ" được xuất hiện khá nhiều trong sinh hoạt cũng như trên nhiều diễn đàn. Tuy nhiên, khái niệm này hình như đang tồn tại với ý nghĩa "chịu đựng" hơn là một cách sống "vượt lên" để làm chủ hoàn cảnh. Từ phương châm sống "vượt lên" mới có những giải pháp căn cơ để có thể sống "đàng hoàng" với lũ. Gần đây qua khảo nghiệm hoặc trải nghiệm thực tế, dư luận cho rằng, cần có thêm nhiều mô hình "nhà tránh lũ cộng đồng" khá thiết thực và hiệu quả như của Quỹ hỗ trợ thiên tai miền Trung được áp dụng rộng rãi tại nhiều địa phương. Mỗi làng xã có một đội cứu hộ được huấn luyện nghiệp vụ bài bản và có các phương tiện cứu hộ đắc dụng như xuồng nhôm, xuồng cao su, khi bị ngập lũ, người dân sẽ sẵn có những suất cơm dự phòng ngon lành, được sản xuất từ những "nhà máy cơm hộp" công nghệ tiên tiến, thay vì những gói mì ăn liền từ thiện như hiện nay...

Nếu không đổi mới cách "sống chung với lũ" thì sẽ còn rất nhiều điều đầy nuối tiếc và ân hận xảy ra mà câu chuyện đầu tư bàn ghế gỗ ép cho học trò vùng lũ chỉ là một ví dụ nhỏ!

Mai Nam Thắng