Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa hoàn tất khâu thống kê số liệu hồ sơ đăng ký dự thi vào các trường đại học, cao đẳng năm 2007. Theo đó, một số trường có lượng hồ sơ đăng ký dự thi tăng đột biến như Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh, Đại học Nông nghiệp I, Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Y Hà Nội… Đặc biệt, Đại học Y Hải Phòng tăng tới 300%... Một trong những nguyên nhân chính của việc này là nhu cầu nhân lực của các ngành kinh tế, kỹ thuật, y tế và nông lâm tăng cao, khả năng tìm việc sau khi ra trường của thí sinh khá rộng mở.

Nhu cầu lao động của xã hội luôn ảnh hưởng tới quyết định chọn trường của các thí sinh. Vào khoảng thập niên 80 của thế kỷ trước, từng có “đúc kết”: “Nhất Y, nhì Dược, tạm được Bách khoa”. Thế nhưng, nhiều năm gần đây, vì nhu cầu “phải có bằng cử nhân”, nên đã có rất nhiều thí sinh “nhắm mắt đưa chân” nộp hồ sơ vào một trường đại học nào đó. Thậm chí, tại một số khu vực thành thị lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, tâm lý “phổ cập đại học” hầu như phổ biến trong các bậc phụ huynh học sinh. Hậu quả là, tỷ lệ sinh viên sau khi ra trường thất nghiệp, hoặc làm trái ngành trái nghề luôn đứng ở mức cao. Cơ cấu đào tạo và nhu cầu lao động xã hội bị lệch lạc.

Tình trạng ấy đã phổ biến trong nhiều năm. Ngành giáo dục đã có những giải pháp. Tuy nhiên, hiệu quả chưa thực sự đáng kể.

Sự chuyển biến mạnh trong việc chọn trường năm nay đã thể hiện, các thí sinh thực sự quan tâm nhiều hơn đến cơ hội của “đầu ra”, tức nhu cầu thực của thị trường lao động. Việc ấy cũng có nghĩa, tư duy thị trường theo chiều hướng tích cực đã ảnh hưởng mạnh mẽ giáo dục. Điều đó phù hợp với quy luật của một nền kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, những học sinh sắp bước vào cánh cổng đại học, cao đẳng, rất thiếu các thông tin tổng quan về thị trường lao động. Phía các trường đại học cũng chưa thực sự tự chủ, năng động trong việc tổ chức những ngành học mà thị trường lao động cần trong khoảng thời gian dài nhất định. Vậy là vẫn tồn tại tình trạng cung và cầu trong nhân lực cấp đại học vênh nhau, ngược qui trình.Có lẽ các bộ, ngành và cơ quan phụ trách về vấn đề này- Bộ Lao động- Thương binh- Xã hội- cần có thêm nhiều cuộc khảo sát và công bố đều đặn những thông tin cụ thể về nhu cầu nhân lực của từng ngành.

Khi có được đầy đủ thông tin (cả hiện trạng và dự báo gần, xa) về thị trường nhân lực, tự thí sinh sẽ chọn lựa ngành đào tạo phù hợp với năng lực của mình, tự các trường đại học sẽ điều chỉnh ngành nghề đào tạo của mình.

HUY QUÂN