ĐIỀU BẤT NGỜ ĐÃ ĐƯỢC BÁO TRƯỚC

Nước lũ làm ngập đường phố thị xã Hà Giang. Ảnh: Tuổi Trẻ

Lũ về nhanh, bất ngờ, làm chết người, thiệt hại tài sản, sạt lở đường, trôi hoa màu… ở hầu khắp các tỉnh vùng núi phía Bắc khiến người dân cả nước đau xót bàng hoàng. Như vậy, chỉ sau một đợt mưa không lớn lắm đã khiến đời sống của nhân dân nhiều thôn, bản vùng cao vốn đã khó khăn nay lại càng khó khăn hơn và hậu quả của nó chắc chắn sẽ phải mất nhiều thời gian mới khắc phục được.

Dù chưa phải là lúc ngồi lại để tìm nguyên nhân, rút kinh nghiệm, nhưng ngay từ bây giờ, chúng ta đã có thể đặt câu hỏi về việc triển khai công tác phòng, chống lụt bão ở những địa phương này. Không thể đổ lỗi cho sự bất ngờ, bởi từ nhiều năm nay, vùng núi phía Bắc là nơi xảy ra nhiều vụ thiên tai, gây thiệt hại rất lớn về người và của, mà nguyên nhân không gì khác là diện tích rừng nói chung và rừng đầu nguồn bị tàn phá nghiêm trọng. Đáng tiếc, sống giữa vùng luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lũ quét, lũ ống, sạt lở núi nhưng người dân chưa ý thức được mối nguy hiểm tiềm tàng ấy. Ngược những con đường lên Tây Bắc, Việt Bắc…, có thể bắt gặp những cánh rừng tiếp tục bị đốt làm nương, nhiều căn nhà, dãy phố được xây dựng ngay dưới những chân núi bị khoét hõm vào, bên những dòng suối có con nước lên xuống thất thường. Người dân có thể chủ quan, chưa lường trước sự nguy hiểm, nhưng chính quyền cơ sở thiếu giải pháp xử lý hiệu quả thì thật đáng phê phán. Chúng ta biết rằng, người dân không thể tự ý khoét núi, lấp sông để xây nhà mặt đường ven quốc lộ, tỉnh lộ, ven sông suối nếu chính quyền xã, huyện quản lý chặt chẽ. Cũng không thể có chuyện tàn phá rừng, nhất là ở một số khu vực đầu nguồn được Nhà nước khoanh nuôi, bảo vệ nếu như có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan, ban, ngành địa phương; kết hợp tốt giữa tuyên truyền, giáo dục với xử lý răn đe nghiêm… ngay từ đầu.

Thiên tai xảy ra cũng bộc lộ những khiếm khuyết trong triển khai thực hiện phương châm “4 tại chỗ” khi các tuyến giao thông bị chia cắt bởi nước lũ, sạt đường khiến lực lượng cứu hộ chưa thể tiếp cận. Tính đến ngày 6-7, con số hơn 30 người chết và hàng chục người mất tích khiến chúng ta không thể không đặt câu hỏi: Các cấp chính quyền cơ sở đã thực sự vào cuộc để “chỉ huy tại chỗ” chưa? Ở thời điểm trước, trong và sau khi mưa kéo dài và bắt đầu có hiện tượng lũ xấu xảy đến trên địa bàn, các phương án phòng, chống được triển khai thế nào? Chúng ta đã từng dự báo lũ ống, lũ quét, sạt lở núi… có thể xảy ra bất cứ lúc nào, không kể đêm ngày. Các địa phương cần có hệ thống cảnh báo và phương án sơ tán dân kịp thời trong tình huống nguy hiểm. Khả năng thiên tai ập đến bất ngờ, rõ ràng đã được dự báo.

Mùa mưa bão mới chỉ bắt đầu, khu vực vùng núi phía Bắc nói riêng, cả nước nói chung chắc chắn sẽ phải đối mặt với nhiều đợt mưa lũ mới. Để giảm thiệt hại thì việc đề cao cảnh giác trước những diễn biến bất thường của thời tiết là trách nhiệm của mỗi người, mỗi gia đình, trong đó lãnh đạo chính quyền cơ sở phải chịu trách nhiệm chính! Hơn lúc nào hết, cảnh giác trước những diễn biến bất thường của mưa lũ để có ngay những biện pháp phòng, chống là nhiệm vụ phải được đặt lên hàng đầu…